Türk Dili II - Alıştırma Soruları

Ünite 1

“Bir iddianın gerçekliğini inkâr edilmeyecek bir kesinlikle göstermek, ispatlamaktır”
Yukarıdaki tanım hangi anlatım biçimini ifade eder?
- A-) Tanıklamak
- Cevap B-) Tanıtlamak
- C-) Örneklendirmek
- D-) Tanımlamak
- E-) Kıyaslamak
Açıklama: Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmek, açıklamak onu tanımlamaktır.
Konuyu daha ayrıntılı bir biçimde anlatmanın bir yolu da örneklendirmedir.
Karşılaştırma kişilerin, nesnelerin, olayların ve olguların benzer veya ayrı yanlarını incelemek için yapılan kıyaslamadır.
Tanıklama, anlatılanlara somutluk kazandırmak için başkalarının düşüncelerinden, sözlerinden yararlanmadır. Tanık göstermek olarak da adlandırılır.
Tanıtlamak, bir iddianın gerçekliğini inkâr edilmeyecek bir kesinlikle göstermek, ispatlamaktır.
Doğru cevap B’dir.
“Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmek, açıklamaktır.” (TDK, 2011a: 2261).
Yukarıda tanımlanan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Tanıtlama
- B-) Tanıklama
- Cevap C-) Tanımlama
- D-) Örneklendirme
- E-) Karşılaştırma
Açıklama: Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmek, açıklamak onu tanımlamaktır (TDK, 2011a: 2261). Doğru cevap C’dir.
“Görgülü kuşlar gördüğünün işler, görmedik kuşlar ne görsün ki ne işler!” atasözünün konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Çalışkanlık
- B-) İş
- C-) Kuş
- D-) Yaşam
- Cevap E-) Eğitim
Açıklama: İnsan ilk eğitimini ailesinden alır. Aileden alınan bu eğitim insanın büyük ölçüde kişiliğini belirler. Bu atasözü mecazi olarak bu düşünceyi vurgulamaktadır. İnsan ailesinden ne görürse onu yapar. Doğru yanıt: E’dir.
“Kağıdın kenar boşluklarının oluşturulması”, kompozisyon yazımında göz önünde bulundurulması gereken özelliklerden hangisi ile ilgilidir?
- A-) Sözcük seçimi
- B-) Konu seçimi
- C-) Noktalama
- Cevap D-) Biçim
- E-) Yazım
Açıklama: Kullanılan kâğıdın kompozisyon yazmaya uygunluğu, yaklaşık
olarak üstten 6 cm, alttan 2 cm, soldan 3 cm, sağdan 1 cm boşluk bırakılması biçimsel açıdan açıklanan bir özelliktir. Doğru cevap D seçeneğidir.
“Çeşitli bilim dallarında parçaların bütünü oluşturacak bir düzende bir araya getirilmesi” anlamını taşıyan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Kompozisyon
- B-) Deyim
- C-) Sözcük
- D-) Hece
- E-) Paragraf
Açıklama: Kompozisyon; “ayrı ayrı parçaları bir araya getirerek bir bütün oluşturma biçimi ve işi” ve “resim, müzik, heykel gibi sanat dalları ile çeşitli bilim dallarında parçaların bütünü oluşturacak bir düzende bir araya getirilmesi” anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
…………, anlatılanlara somutluk kazandırmak için başkalarının düşüncelerinden, sözlerinden yararlanmadır.
Yukarıda tanımı verilen anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Tanıtlama
- B-) Örneklendirme
- Cevap C-) Tanıklama
- D-) Karşılaştırma
- E-) Tanımlama
Açıklama: Tanıklama, anlatılanlara somutluk kazandırmak için başkalarının düşüncelerinden, sözlerinden yararlanmadır. Doğru cevap C’dir.
……………… doğruluğu, halkın yüzyıllar alan deneyimlerine dayanan, halkın sınama yanılma yoluyla bulduğu doğruları anlatan bir tür kalıplaşmış sözlerdir.
Yukarıdaki tanımda verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Fiiller
- B-) Mecazlar
- C-) Benzetmeler
- Cevap D-) Atasözleri
- E-) Seminer
Açıklama: Atasözleri doğruluğu, halkın yüzyıllar alan deneyimlerine dayanan, halkın sınamayanılma yoluyla bulduğu doğruları anlatan bir tür kalıplaşmış sözlerdir. Doğru cevap D’dir.
………………, bir iddianın gerçekliğini inkâr edilmeyecek bir kesinlikle göstermek, ispatlamaktır (TDK, 2011a: 2263).
Yukarıda tanımı yapılan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Tanıtlama
- B-) Tanıklama
- C-) Örneklendirme
- D-) Tanımlama
- E-) Karşılaştırma
Açıklama: Tanıtlamak, bir iddianın gerçekliğini inkâr edilmeyecek bir kesinlikle göstermek, ispatlamaktır (TDK, 2011a: 2263). Doğru cevap A’dır.
……………….., özel olay ve durumlardan genel yargılar elde etme yöntemi olarak ifade edilebilir.
Yukarıda anlatılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Tümevarım
- B-) Tümdengelim
- C-) Olaya dayalı plan
- D-) Düşünceye dayalı plan
- E-) Duyguya dayalı plan
Açıklama: Tümevarım, özel olay ve durumlardan genel yargılar elde etme yöntemi olarak ifade edilebilir. Doğru cevap A’dır.
1. Konunun sınırlarının çizilmesi
2. Konunun seçilmesi
3. Konuyla ilgili ana düşünce ile yardımcı düşüncelerin belirlenmesi
Kompozisyon yazmada izlenecek adımlar hangi seçenekte doğru bir sırayla verilmiştir?
- A-) a, b, c
- B-) a, c, b
- Cevap C-) b, a, c
- D-) b, c, a
- E-) c, b, a
Açıklama: Kompozisyon yazmada izlenecek adımlar; konunun seçilmesi, konunun sınırlarının çizilmesi ve konuyla ilgili ana düşünce ile yardımcı düşüncelerin belirlenmesi olarak sıralanabilir.
1. Olaya dayalı plan
2. Okuyana dayalı plan
3. Düşünceye dayalı plan
4. Yazana dayalı plan
5. Duyguya dayalı plan
Konunun özelliğine, işlenecek ana düşünce ve yardımcı düşüncelerin niteliğine, kullanılacak örneklere, anlatım biçimine göre kompozisyon yazmada plan türleri bulunur. Yukarıdakilerden hangileri bu türler arasında gösterilebilir?
- A-) I, II ve III
- Cevap B-) I, III ve V
- C-) II, III ve IV
- D-) I, II, III ve V
- E-) I, II, III, IV ve V
Açıklama: Konunun özelliğine, işlenecek ana düşünce ve yardımcı düşüncelerin niteliğine, kullanılacak örneklere, anlatım biçimine göre kompozisyon yazmada üç tür plan bulunur:
Olaya dayalı plan
Düşünceye dayalı plan
Duyguya dayalı plan
Küçük çocuk fiziksel gelişimi doğrultusunda evin içinde bir yerden diğerine gitmeye başlayıp zaman zaman yalnız kalmayı seçtiği ya da tek başına oyun oynamaya başladığı dönemde bir yandan kendi dünyasını yaşarken, diğer yandan annesinin evin neresinde olduğunu aralıklarla kontrol eder. İçgüdüsel güvenlik dürtüsü gereği bunu bilmek ihtiyacındadır. Çağdaş iletişim teknolojisi, günümüzde özellikle iş hayatının hızlı dinamizminde ya da bazı acil durumlarda harikalar yaratıyor, ancak cep telefonlarını neredeyse kendi beden imgelerinin bir parçası durumuna getirmiş olan bir kesim, bu teknolojiyi yalnız olmadıklarına ilişkin güvence aracı haline getirmiş bir halde. “Annem yerinde mi?” tarzı haberleşme ağı sayesinde herkes birbirinin o anda nerede, kimle ne yaptığından haberdar olabiliyor. Bir araya geldiklerinde de birbirleriyle paylaşacak hikâyeleri kalmamış oluyor.
(Engin Geçtan, Hayat)
Yukardaki paragrafın ana düşüncesi, aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Çocuklar, iletişime açıktır.
- B-) Hızlı iletişim önemlidir.
- C-) Haberleşme ağı, gelişmektedir.
- Cevap D-) **Etkili iletişim kurmak zorlaşıyor.**
- E-) Anında iletişim, güven veriyor.
Açıklama: Yazılı Kompozisyonun Oluşturulması başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Roman Osmanlı kültürüne 19. yüzyılın son otuz yılında, 1870-1890 yıllan arasında girdi. Roman kuramcılarına göre, romanın Batı’da ortaya çıkışı Batı’nın burjuvalaşmasıyla eş zamanlıdır ve yeni bir ideolojinin (liberalizmin) ve yeni bir epistemolojinin (ampirik pozitivizmin) temel ilkelerini yansıtır. Ayrıca, roman türünün, belki de bütün diğer türlerden daha fazla, döneminin ikonoklastik gerilimlerini taşıdığı kabul edilir. Ne var ki, yeni bir epistemolojiye yaslanmış olmakla birlikte kültürel değişim amaçlayan toplumsal süreçler içinde ortaya çıkan ve farklı bir düzeydeki gerilimleri ve anakronizmleri sergileyen başka bir roman türü, bu kuramsal incelemelere konu olmamıştır. O da yansıttığı toplumsal gerilimlere rağmen olanca gücüyle eski bir epistemolojiye bağlı olarak ortaya çıkan Türk romanıdır. Yalnız burada çok belirli bir dönemden, 1870-1890 yılları arasında yazılan ilk Türk romanlarının döneminden sözediyoruz.
(Jale Parla, Babalar ve Oğullar)
Yukarıdaki paragrafın konusu, aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Batı’nın burjuvalaşması
- B-) Osmanlı’da roman
- Cevap C-) **Türk romanı**
- D-) Romanın ortaya çıkışı
- E-) Roman kuramcıları
Açıklama: Yazılı Kompozisyon Oluşturulması – Konu başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
“Devlet» adlı ünlü yapıtında, tiyatro için, «Bu başıboş sanatı devletimizden atmakta haklıydık; aklın gereğine uymak ödevimizdi,» diyen Eflâtun, yaman bir tiyatro düşmanı olarak karşımıza çıkıyor. Gerçi Eflâtun’un bu düşmanlığı, tiyatro teriminin sınırladığı dar bir alanda kalmıyor, bütün taklit sanatlarını, bu arada ve en başta destanları da içine alıyor. Bilindiği gibi, destanlarda ozan hem kendi konuşmakta, hem de ele aldığı kişileri konuşturmaktadır.
(Melih Cevdet Anday, Gelişen Komedya)
Yukarıdaki paragrafta aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır?
- A-) Tanıtlama
- B-) Tanımlama
- Cevap C-) Tanıklama
- D-) Karşılaştırma
- E-) Tümdengelim
Açıklama: Paragrafta Anlatım Biçimleri başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Sigaranın vücuda zararları sayılamayacak kadar çoktur. Sigara dumanı, çoğu toksik ve kanserojen olan 4800’den fazla farklı madde içerir. Dumanın solunması halinde, bu toksinler akciğerler tarafından emilir ve vücuda dağılır. Sigara içmek, kardiyovasküler hastalıklar, kronik solunum sistemi hastalıkları, kanser ve tip 2 diyabet gibi kronik bulaşıcı olmayan hastalıklar için en önemli risk faktörlerinden biridir. Tütün kullanımı sadece solunum sistemi hastalıkları, kardiyovasküler hastalıklar veya kanser riskini arttırmaz. Kanın oksijen taşıma kapasitesini düşürerek ve damar yapısını bozarak vücuttaki tüm organ ve dokulara zarar verir.
Bu paragrafta düşünceyi geliştirmek için aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisinden yararlanılmıştır?
- A-) Karşılaştırma
- B-) Tanıklama
- C-) Örneklendirme
- D-) Betimleme
- Cevap E-) Tanıtlama
Açıklama: Siga içmenin zararlarını bilimsel verilerle açıklamak için sayısal verilerin kullanılması dolayısıyla bu parçada tanıtlama anlatım biçiminden yararlanılmıştır.
Ağacını silkmek, Türkçemizin «az ve öz» deyimini karşılar bir bakıma. Düşüncelerin ve duyguların canevine en kestirme yoldan gitmesini bilen koca Yunus şöyle diyor:
Az söz erin yüküdür
Çok söz hayvan yüküdür
Bilene bu söz yeter
Sende güher var ise.
(Vedat Günyol, Ağacını Silkmek)
Yukarıdaki paragrafta aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır?
- A-) Tanıtlama
- B-) Tümevarım
- Cevap C-) Tanıklama
- D-) Karşılaştırma
- E-) Tümdengelim
Açıklama: Paragrafta Anlatım Biçimleri başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Ana düşünceyi ve yardımcı düşünceyi belirleme işi, yazmaya başlamadan önce …………, ……. ve ………. aşamasıdır
- A-) olaya dayalı plan, düşünceye dayalı plan/ duyguya dayalı plan
- Cevap B-) düşünce, görüş/duygu üretme
- C-) planlama, tasarlama/uygulama
- D-) duyma, bilme/ifade etme
- E-) arama, bulma/ortaya koyma
Açıklama: düşünce, görüş/duygu üretme
Anlatılanlara somutluk kazandırmak için başkalarının düşüncelerinden yararlanmaya ne ad verilir?
- A-) Tanımlama
- B-) Karşılaştırma
- C-) Örneklendirme
- Cevap D-) Tanıklama
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Tanıklama, anlatılanlara somutluk kazandırmak için başkalarının düşüncelerinden, sözlerinden yararlanmadır. Tanık göstermek olarak da adlandırılır.
Aşağıda Cemil Meriç Dergi, Hür Tefekkürün Kalesi başlıklı yazısındaki bir paragrafta dergilerin kaderini anlatıyor. Bu paragrafta eski dergilerin içinde bulunduğu hangi durum ortaya konmaktadır?
Bizde hazin bir kaderi var dergilerin: Çoğu bir mevsim yaşar, çiçekler gibi. En talihlileri bir nesle seslenir. Eski dergiler, ziyaretçisi kalmayan bir mezarlık. Anahtarı kaybolmuş bir çekmece. Sayfalarına hangi hatıralar sinmiş, hangi ümitler, hangi heyecanlar gizlenmiş, merak eden yok.
- A-) eski dergilerin önemi
- Cevap B-) eski dergilere olan ilgisizlik
- C-) eski dergilerin ilginçliği
- D-) dergiciliğin günümüzdeki durumu
- E-) dergi okumanın önemi
Açıklama: eski dergilere olan ilgisizlik
Aşağıda yer alanlardan hangisi kompozisyonun sonuç bölümünün özelliklerinden biridir?
- A-) Yazıya soru ile başlanabilmesi
- B-) Yazıda öyküleme kullanılabilmesi
- C-) Konunun ana hatlarıyla ele alınması
- D-) Yazıda alıntılara yer verilebilmesi
- Cevap E-) Yazıda ana düşüncenin ifade edilmesi
Açıklama: Sonuç, yazının bitiş bölümüdür. Hiçbir yoruma meydan vermeyecek biçimde açık ve anlaşılır yazılır. Düşünceye dayalı anlatımlarda bu bölüm, ana düşüncenin ifade edildiği yerdir. A, B, C ve D seçenekleri giriş bölümünün özelliklerindendir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdaki düşüncelerden bir grup oluşturulursa hangisi diğerlerinden farklı olur?
- Cevap A-) Eğitim öncelikle ailede başlar.
- B-) Bebek ana babasını taklit ederek konuşmaya başlar.
- C-) Ana baba, olaylar karşısında nasıl tepki veriyorsa çocuk da aynı tepkileri verir.
- D-) Ana babanın alışkanlıkları, çocuğun bu alışkanlıkları edinmesinde ve içselleştirmesinde etkendir.
- E-) Ana babanın, diğer aile bireylerinin kullandığı kaba sözler çocuğun diline de yerleşir.
Açıklama: Eğitim öncelikle ailede başlar.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Tek paragrafta birden fazla düşünce yer almamalıdır.
- Cevap B-) Kompozisyonun parçası olan paragraf düzeni kompozisyon düzeninden farklıdır.
- C-) Aynı düşünce birden fazla paragrafta yer almamalıdır.
- D-) Her paragraf bir düşüncenin ele alındığı, işlendiği, örneklendirildiği, geliştirildiği ve sonuca bağlandığı bir bütünlüktür.
- E-) Her paragrafın kendi içinde giriş, gelişme ve sonuç bölümü olmalıdır.
Açıklama: Paragrafın düzeni kompozisyonun düzeninden farksızdır.
Aşağıdaki paragrafın ana fikrini en iyi hangi cümle vermektedir?
(I) Edebî eserin analizi çok yönlü bir faaliyettir. (II) Bu faaliyet anlamlandırma, yorumlama, eserin üretildiği dönemin toplumsal ve kültürel yapısını belirleme vs. gibi esaslara dayanır. (III) Mehmet Kaplan da edebî eseri sosyal hayatın yansıması olarak algılar. (IV) Ancak onun tahlil metodunun özünde edebî eser her şeyden önce estetik bir yapıdır. (V) Bu yapı ise tek başına yeterli değildir çünkü edebî eserin üretildiği devir ve nesil, sanatkârın hayatı ve muhiti eserin anlaşılmasında etkin rol oynar.
(Canatak, M.A. (2007). Modern eleştiri kuramları ve Mehmet Kaplan’ın şiir tahlil metodu. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 34.)
- Cevap A-) I
- B-) II
- C-) III
- D-) IV
- E-) V
Açıklama: Ana düşünce, yazarın iletmek istediği temel düşüncedir. Bu paragrafta iletilmek istenilen temel düşünce edebi eserin analizinin çok yönlü olmasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi bir kompozisyonda anadüşüncenin yer aldığı bölümdür?
- A-) Giriş
- B-) Gelişme
- Cevap C-) Sonuç
- D-) Konu
- E-) Başlık
Açıklama: Bir kompozisyonda anadüşünce sonuç bölümünde yer alır. Anlatılanlar, geliştirilen düşünceler sonuç bölümünde bir yargıya bağlanır. Doğru yanıt: C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi bir kompozisyonun konusu olabilir?
I: atasözleri
II: deyimler
III: olgular
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) Yalnız III
- D-) Yalnız I, II
- Cevap E-) I, II, III
Açıklama: Konu: Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya durum konu olarak adlandırılır. Kompozisyonda ise üzerinde yazı yazılan her şey konudur. Bir özdeyiş, bir atasözü, bir deyim, birkaç dize, bir olay hatta bir sözcük konuyu oluşturabilir. Doğru cevap E’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha sınırlandırılmış konuya sahiptir?
- A-) Corana virüsü salgını
- B-) Sevginin gücü
- C-) Türk edebiyatı
- D-) Kedilerin yaşamları
- Cevap E-) Kapalıçarşı’nın taşları
Açıklama: (e)’nin dışındaki seçeneklerde yer alan konular genel olup (e)’deki Kapalıçarşı’nın taşları diğerlerine göre daha sınırlandırılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi düşünceye dayalı planın uygulandığı bir metindir?
- Cevap A-) Makale
- B-) Gezi yazıları
- C-) Roman
- D-) Öykü
- E-) Tiyatro oyunu
Açıklama: Bir veya birkaç olayı konu edinen yazılı anlatım türlerinde olaya dayalı plan uygulanır. Genellikle öykü, roman, tiyatro eseri gibi sanatsal yazıların hazırlanmasında olaya dayalı plan uygulanır.
Bakış açısının egemen olduğu, düşüncelerin işlendiği, kavramların ve sorunların tartışıldığı yazılarda düşünceye dayalı plan uygulanır. Makale, konferans, araştırma gibi bilgilendirici metinlerin hazırlanmasında düşünceye dayalı plan uygulanır.
Doğru cevap A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi kompozisyon ile ilgili doğru bir tanımlamadır?
- A-) En az iki bölümdür.
- B-) Tek paragraflık bir yazıdır.
- C-) Giriş ve sonuç bölümlerinden oluşur.
- Cevap D-) Düşüncelerin planlı bir anlatımıdır.
- E-) Kompozisyon yazmak özel bir yetenek gerektirir.
Açıklama: Kompozisyon düşüncelerin planlı bir anlatımıdır. “Giriş-Gelişme-Sonuç” bölümleri bulunmaldır.Doğru yanıt: D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi kompozisyon kelimesinin Latince kökenindeki anlamıdır?
- Cevap A-) Bir araya getirmek
- B-) Sunmak
- C-) Göstermek
- D-) Dile getirmek
- E-) Söz etmek
Açıklama: Latincede “bir araya getirmek, birleştirmek, inşa etmek” anlamındaki componere sözünden gelişen compositio(n-) eski Fransızcaya geçmiştir (Chantrell, 2002: 109). Doğru cevap A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi kompozisyon yazımında yararlanılan planlardan olan olaya dayalı planın özelliklerinden biridir?
- Cevap A-) Düşünce yazılarında kullanılabilmesi
- B-) Bakış açısının egemen olması
- C-) Kavramların ve sorunları tartışılması
- D-) Şiirle özdeşleştirebilmesi
- E-) Bireylerin iç dünyasını yansıtması
Açıklama: Olaya dayalı plan sanatsal yazıların yanı sıra anı, gezi, günlük gibi düşünce yazılarında da kullanılabilir. Bakış açısının egemen olması ve kavramların ve sorunları tartışılması düşünceye dayalı planın özelliğidir. Şiirle özdeşleştirebilmesi ve bireylerin iç dünyasını yansıtması duyguya dayalı planın özelliklerindendir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi okul öncesinde gelişen ilk beceridir?
- A-) Konuşma
- Cevap B-) Dinleme
- C-) Yazma
- D-) Okuma
- E-) Dil bilgisi
Açıklama: Okul öncesinde ilk gelişen dil becerisi dinlemedir, daha sonra dinleme ile birlikte konuşma becerisi gelişir. Doğru cevap B’dir.
Aşağıdakilerden hangisi paragraf yazımında çoğu zaman soyut düşünceleri somutlaştırmak için daha çok gelişme bölümünde yararlanılan anlatım biçimidir?
- A-) Tanıtlama
- B-) Karşılaştırma
- Cevap C-) Örneklendirme
- D-) Tanımlama
- E-) Açıklama
Açıklama: Örneklendirme, çoğu zaman soyut düşünceleri somutlaştırmak için daha çok gelişme bölümünde yararlanılan anlatım biçimlerinden biridir. Örnekler vermek konuyu daha anlaşılır duruma getireceği gibi düşünceye açıklık ve somutluk kazandırır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi paragraflarda yararlanılan anlatım biçimlerinden biri değildir?
- A-) Tanımlama
- B-) Örneklendirme
- C-) Karşılaştırma
- Cevap D-) Gelişme
- E-) Tanıklama
Açıklama: Yazının ya da kompozisyonun giriş, gelişme ve sonuç bölümleri paragraflardan oluşur. dolayısıyla gelişme paragrafın nasıl anlatıldığını ortaya koyan anlatım biçimi değil, yazının ve ya kompozisyonun üç bölümünden (giriş, gelişme, sonuç) biridir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi paragrafta anlatım biçimlerinden biri değildir?
- A-) Tanımlama
- Cevap B-) Soyutlama
- C-) Karşılaştırma
- D-) Tanıklama
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Soyutlama paragrafta anlatım biçimlerinden biri değildir. Doğru yanıt B’dir.
Aşağıdakilerden hangisi sözlü kompozisyonun bir özelliğidir?
- Cevap A-) Değişebilir.
- B-) Değişmez.
- C-) Durağan.
- D-) Daha kuralcı.
- E-) Daha düzenli.
Açıklama: Değişebilir.
Aşağıdakilerden hangisi tümdengelime örnektir?
- Cevap A-) Tüm anneler gibi ben de çocuklarımın geleceği için endişeleniyorum.
- B-) Kadın, erkek, genç, yaşlı, tüm davetliler gösteriyi çok beğendi.
- C-) Simge’nin duygularında, hayallerinde, düşüncelerinde, ruh dünyasında en çok etkilendiği yazarın izlerini görmek mümkün.
- D-) Yatak yorgan, kap kaçak, evde ne var ne yok her şeyi alıp gittiler.
- E-) İlk Çin’de görülen corona virüsü Asya’nın diğer ülkelerine olduğu gibi Avrupa ve Afrika ülkelerine de sıçradı.
Açıklama: Tümdengelim, genel yargılardan, ilkelerden (tüm anneler) özel yargılara, ilkelere (tek anne) ulaşmaktır. Buna göre doğru cevap (a)dır.
Aşağıdakilerden hangisi yazılı anlatımda noktalama işaretlerinin okura yardımcı olduğu konulardan biri değildir?
- A-) Okumayı kolaylaştırır
- B-) Anlamayı kolaylaştırır
- C-) Yazarın okura aktarmak istediği duygu ve düşüncelerin doğru ulaşmasını sağlar
- D-) Sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtir
- Cevap E-) Metnin hızlı okunmasını sağlar
Açıklama: Kompozisyonla ilgili genel bilgileri açıklayabileceksiniz.
Konuşmanın inceliklerini yazıya aktarmak ve verilen iletiyi eksiksiz ve doğru olarak okura ulaştırabilmek için yazılı anlatımda birtakım işaretlere gereksinim duyulur. Yazılı anlatımda okumayı ve anlamayı kolaylaştıran, yazarın okura aktarmak istediği düşünce ya da duygunun doğru ulaşmasına yardımcı olan, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirten bu işaretlere noktalama işaretleri denir.
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kompozisyon oluşturmada izlenecek adımlardan biri değildir?
- Cevap A-) Konunun başlığının seçilmesi
- B-) Konunun seçilmesi
- C-) Konunun sınırlarının çizilmesi
- D-) Konuyla ilgili ana ve yardımcı düşüncelerin belirlenmesi
- E-) Kompozisyonun planlanması
Açıklama: Kompozisyon yazmada izlenecek adımlar; konunun seçilmesi, konunun sınırlarının çizilmesi ve konuyla ilgili ana düşünce ile yardımcı düşüncelerin belirlenmesidir. Yazının başlığı kompozisyon yazılıp, birkaç kez okunup gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra konu, ana düşünce ve varılan sonuç göz önünde bulundurularak belirlenir.
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kompozisyon oluştururken “Ana ve Yardımcı Düşüncelerin Belirlenmesi” aşamasında gerçekleştirilenlerden biri değildir?
- Cevap A-) Konu başlığın oluşturulması
- B-) Beyin fırtınası yapılabilmesi
- C-) Düşüncelerin maddeler halinde sıralanması
- D-) Yazmaya başlamadan oluşturulması
- E-) Görüş ve duygu üretme aşaması olması
Açıklama: Başarılı bir kompozisyon yazarı hiçbir zaman başlığı koyarak yazmaya başlamaz. Kompozisyon yazılıp, birkaç kez okunup gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra konu, ana düşünce ve varılan sonuç göz önünde bulundurularak yazının başlığı belirlenir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kompozisyonun bir özelliği değildir?
- A-) Daha kuralcıdır.
- Cevap B-) Değişebilir.
- C-) Değişmez.
- D-) Durağandır.
- E-) Daha düzenlidir.
Açıklama: Değişebilir.
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kompozisyonun oluşturulmasında konu ve düşünceler kapsamında doğru bir ifadedir?
- A-) Konu bireysel olduğu hâlde ana ve yardımcı düşünceler ortaktır.
- B-) Yardımcı düşünceler, ana düşünceyi desteklemez, açıklamaz, geliştirmez.
- C-) Konu, çalışmanın derecesine, araştırma süresine, tasarlanan kapsama göre sınırlandırılmamalıdır.
- D-) Ders uygulamalarında herkesin aynı bakış açısına ve düşünceye sahip olduğu konular üzerinde kompozisyon yazılması istenmelidir.
- Cevap E-) Sınırlandırılan konunun hangi temeller üzerinde yükseleceği, dayanacağı görüşler ve düşünceler ile bu düşüncelerin hangi temel düşünce etrafında yoğunlaşacağı buluş yapma aşamasını oluşturur.
Açıklama: Sınırlandırılan konunun hangi temeller üzerinde yükseleceği, dayanacağı görüşler ve düşünceler ile bu düşüncelerin hangi temel düşünce etrafında yoğunlaşacağı buluş yapma aşamasını oluşturur.
Aşağıdakilerden hangisi yazılı ve sözlü kompozisyon arasındaki farklardan birini ifade etmez?
- A-) Sözlü kompozisyonun değişebilir olmasına karşın yazılı kompozisyon daha değişmezdir.
- B-) Sözlü kompozisyonda konuşan ve dinleyen vardır, yazılı kompozisyonda yazar ve okur vardır.
- C-) Yazılı kompozisyonda yazar, okurun tepkisini hemen göremez. Buna karşılık sözlü kompozisyonda konuşan, dinleyenlerin tepkilerini anında alabilir.
- Cevap D-) Sözlü kompozisyonun durağan olmasına karşın, yazılı kompozisyon daha esnektir.
- E-) Sözlü kompozisyon konuşan kendini daha doğru ifade etme yollarını çeşitlendirebilir; ancak yazılı kompozisyonda yazarın ifade yollarını çeşitlendirebilmesi mümkün olmaz.
Açıklama: Sözlü kompozisyonun durağan olmasına karşın, yazılı kompozisyon daha esnektir.
Aşağıdakilerden hangisi, kompozisyona ilişkin geçersiz bir bilgidir?
- Cevap A-) Yazılı kompozisyon uzadıkça, anlatım bütünlüğü gereksizleşir.
- B-) Sözlü kompozisyonda karşılıklı etkileşim daha sık görülür.
- C-) Kompozisyon yazarken, sayfa düzenine özen gösterilir.
- D-) Yazılı kompozisyonun kuralları, daha kalıcıdır.
- E-) Sözcük seçimi, tüm kompozisyon türlerinde önemlidir.
Açıklama: Kompozisyon Bilgileri başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Aşağıdakilerden hangisinin kompozisyonun giriş bölümünde yapılması uygun değildir?
- A-) Konuyla ilgili genel bilgi verme
- B-) Alıntı yapma
- Cevap C-) Sonuca varma
- D-) Soru sorma
- E-) Öyküleme
Açıklama: Kompozisyonun giriş bölümünde sonuca varmak doğru değildir. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdakilerin hangisi sınırlandırılmış bir konudur?
- Cevap A-) Hayvan sevgisi
- B-) Her Yönüyle Dil
- C-) Küreselleşme
- D-) Kültürel Varlıklarımız
- E-) Beslenme
Açıklama: Sevgi genel bir konudur. Yurt sevgisi, anne sevgisi, doğa sevgisi gibi sınırlandırılabilir. Hayvan sevgisi de sınırlandırılmış bir konudur. Doğru yanıt: A’dır.
Bana göre modern dünyada varoluşun karmaşıklığını yakalamak eksiltiye, silmeye, yoğunlaşmaya dayanan bir teknik gerektiriyor. Yoksa sonu gelmeyen bir uzunluğun tuzağına düşersiniz. Niteliksiz Adam benim en çok sevdiğim iki-üç romandan biridir. Ama o tamamlanmamış uçsuz bucaksız genişliğine hayran olmamı istemeyin benden. Bir bakışta kucaklayamayacağınız muazzam bir şato düşünün. Dokuz saat süren bir kuartet düşünün. Aşılmaması gereken antropolojik sınırlar vardır, sözgelimi belleğin sınırları. Okumanız bittiğinde başlangıcı hatırlayacak durumda olmalısınız. Yoksa roman şekilsizleşir, “yapısal açıklığı” bulanıklaşır.
(Milan Kundera, Kompozisyon Sanatı Üzerine Konuşma)
Yukarıdaki sözlü anlatımın konusu, aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Milan Kundera’nın, uzun romanları sevmemesi
- B-) Milan Kundera’nın şatolara hayranlığı
- Cevap C-) Milan Kundera’nın roman türüne ilişkin görüşü
- D-) Milan Kundera’nın Niteliksiz Adam romanını övmesi
- E-) Milan Kundera’nın antropolojik sınırlara saygı duyması
Açıklama: Yazılı Kompozisyon Oluşturulması – Konu başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Başarılı bir biçimde kompozisyon yazabilmek için kişilerde bulunması ve sürekli geliştirilmesi gereken en temel nitelikler aşağıdakilerden hangileridir?
- A-) Bilgi donanımı ve bilimsel içerik seçimi
- B-) Dil becerileri ve bilimsel içerik seçimi
- Cevap C-) Dil becerileri ve bilgi donanımı
- D-) Bilgi donanımı ve kaynaklardan yararlanma
- E-) Kaynaklardan yararlanma ve dil becerileri
Açıklama: Kompozisyon yazılacak konuda bilimsel bilgilere ya da gerektiğinde diğer kaynaklara bakarak bilgilerin doğruluğunu sınamalıdır. Ancak Kompozisyon yazmaya girişmeden önce kişilerde bulunması ve sürekli geliştirilmesi gereken en temel nitelikler kişinin dil becerileri ve bilgi donanımıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Başarılı bir kompozisyon yazmak için aşağıda verilen kurallardan hangisi yanlıştır?
- A-) Kompozisyonun bütününde bir düzen olması gerekir.
- B-) Yazım kurallarına uyulmalıdır.
- C-) Cümle düşüklüklerinden kaçınılmalıdır.
- Cevap D-) Her zaman el yazısıyla yazılması daha doğrudur.
- E-) Noktalama işaretleri yerli yerinde kullanılmalıdır.
Açıklama: Biçim açısından kullanılan kâğıdın kompozisyon yazmaya uygunluğu, yaklaşık olarak üstten 6 cm, alttan 2 cm, soldan 3 cm, sağdan 1 cm boşluk bırakılması, yazım kurallarına uyulması, noktalama işaretlerinin yerli yerinde kullanılması gerekmektedir. Sözcüklerin gerçek ve mecaz anlamlarıyla kullanımlarına dikkat edilmesi, anlatım bozukluklarından ve cümle düşüklüklerinden kaçınılması başarılı bir kompozisyonun yazılması için gereklidir. Bir ders uygulaması olarak kompozisyonun el yazısıyla yazılması daha doğrudur. Ancak yazılar yayımlanmak üzere yayın kuruluşlarına gönderileceği zaman bilgisayarda yazmak gerekir.
Bir duyguyu, düşünceyi, bilgiyi, dileği, öneriyi, ya da olayı, olaydan alınmış bir kesiti yalnız bir yönüyle tam olarak çözümleyen, açıklayan, tartışan, öyküleyen, betimleyen cümleler bütününe ne ad verilir?
- A-) Öyküleme
- B-) Gelişme
- C-) Giriş
- D-) Konu
- Cevap E-) Paragraf
Açıklama: Yazının bir bölümü olan paragraf, bir duyguyu, düşünceyi, bilgiyi, dileği, öneriyi, ya da olayı, olaydan alınmış bir kesiti yalnız bir yönüyle tam olarak çözümleyen, açıklayan, tartışan, öyküleyen, betimleyen cümleler bütünüdür.
Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermek amacıyla yazıda sayısal verilerin, istatistiklerin, göstergelerin, tahminlerin kullanılması hangi anlatım biçimini ifade eder?
- Cevap A-) Tanıtlama
- B-) Tanıklama
- C-) Tanımlama
- D-) Örneklendirme
- E-) Karşılaştırma
Açıklama: Tanıtlama: Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermek anlamında olan tanıtlama, yazıda sayısal verilerin, istatistiklerin, göstergelerin, tahminlerin tanıt olarak kullanılmasıdır. İleri sürdüğümüz düşüncelerin birtakım verilerle tanıtlanması gerekebilir. Bu durumda istatistiklere, deney sonuçlarına yer verilebilir. Yapılmış araştırmaların sonuçlarından yararlanılabilir. Doğru cevap A’ dır.
Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermek anlamında, yazıda sayısal verilerin, istatistiklerin, göstergelerin, tahminlerin kullanılmasına ne denir?
- A-) Örnekleme
- B-) Tanıklama
- C-) Karşılaştırma
- Cevap D-) Tanıtlama
- E-) Tanımlama
Açıklama: Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermek anlamında, yazıda sayısal verilerin, istatistiklerin, göstergelerin, tahminlerin kullanılmasına “Tanıtlama” denir. Doğru yanıt: D’dir.
Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermeye ne ad verilir?
- A-) Karşılaştırma
- B-) Tanıklama
- C-) Tanımlama
- D-) Örneklendirme
- Cevap E-) Tanıtlama
Açıklama: Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermek anlamında
olan tanıtlama, yazıda sayısal verilerin, istatistiklerin, göstergelerin, tahminlerin
tanıt olarak kullanılmasıdır. İleri sürdüğümüz düşüncelerin birtakım verilerle tanıtlanması gerekebilir.
Bir yazıda savunulan düşünceyle ilgili cümlelerin yer aldığı bölüme ne denir?
- A-) Cümle
- Cevap B-) Paragraf
- C-) Anlatım
- D-) Kompozisyon
- E-) Açıklama
Açıklama: Bir yazıda ele alınan her düşünce ayrı ayrı paragraflarda açıklanır. Diyebiliriz ki paragraf düşüncenin açıklandığı yazının bir bölümüdür. Doğru yanıt: B’dir.
Buradan şu anlaşılıyor ki; “Hangi politikacı vardır ki kendi düşüncelerinin tartışma konusu olmasına göz yumsun!” cümlesi bir kompozisyonun hangi bölümünde yer alabilir?
- A-) Giriş
- Cevap B-) Gelişme
- C-) Yargı cümlesi
- D-) Sonuç
- E-) Açıklayıcı
Açıklama: Buradan şu anlaşılıyor ki; “Hangi politikacı vardır ki kendi düşüncelerinin tartışma konusu olmasına göz yumsun!” cümlesi bir kompozisyonun “Gelişme” bölümünde yer almalıdır. Doğru yanıt: B’dir.
Dil becerisini geliştiren en önemli etkinlik aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) okuma
- B-) yazma
- C-) konuşma
- D-) dinleme
- E-) görsel sunu
Açıklama: okuma
Dil becerisini geliştiren en önemli etkinlik aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Okuma
- B-) Dinleme
- C-) Yazma
- D-) Konuşma
- E-) İzleme
Açıklama: Dil becerisini geliştiren en önemli etkinlik okumadır. Doğru yanıt A’dır.
Dil becerisini geliştiren en önemli etkinlik nedir?
- A-) Yazma
- Cevap B-) Okuma
- C-) Konuşma
- D-) Dinleme
- E-) Anlama
Açıklama: Dil becerisini geliştiren en önemli etkinlik okumadır. Yazıyı öğrenmekle başlayan okuma sürecinde binlerce sözcükle karşılaşan kişinin bir yandan söz varlığı
genişlerken bir yandan da kişi, anlatım gücüne vâkıf olur.
Dil edinimi ne zaman başlar?
- A-) Doğduktan sonra
- Cevap B-) Anne karnında
- C-) Okula başlayınca
- D-) Ninnilerle
- E-) Masallarla
Açıklama: Bebekler dünyaya gelişlerinden itibaren içinde bulunduğu toplumun dilini edinmeye başlar. Ancak son zamanlarda yürütülen bilimsel araştırmalar, bebeğin daha anne karnındayken ana dilini edinmeye başladığına ilişkin verileri ortaya koymaktadır. Doğru cevap B’ dir.
Dilbilimin alt alanları olan sesbilim ve sesbilgisinin çalışma alanı sestir. Sesbilimin amacı seslerin fiziksel özelliklerini betimlemektir. Sesbilgisi ise sesleri bilişsel bir olgu olarak ele alır. Örneğin, Türkçede “k” sesi art ünlü ortamında art damakta üretilirken ön ünlüler ortamında damakta üretilir. Bu iki farklı ortamda üretilen “k” sesi fiziksel olarak farklı olmakla birlikte aynı ses olarak algılarız. Bu nedenle sesbilgisinde tek ses olarak gösterilir.
Yukarıdaki paragraf hangi anlatım biçimine örnektir?
- A-) Tanımlama
- B-) Örneklendirme
- Cevap C-) Karşılaştırma
- D-) Tanıklama
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Paragraf dilbilimin iki alt alanının benzer ve ayrı yanlarını kıyaslamaktadır. Bu nedenle karşılaşmaya bir örnektir.
Düşünceye dayalı anlatımlarda ana fikir nerede yer alır?
- A-) Giriş
- B-) Gelişme
- Cevap C-) Sonuç
- D-) Serim
- E-) Düğüm
Açıklama: Sonuç, yazının bitiş bölümüdür. Giriş bölümünde ortaya konulan, gelişme bölümünde çeşitli düşüncelerle açıklanan konuda son söz, bu bölümde söylenir. Hiçbir yoruma meydan vermeyecek biçimde açık ve anlaşılır yazılır. Düşünceye dayalı anlatımlarda bu bölüm, ana düşüncenin ifade edildiği yerdir. Doğru cevap C’ dir.
Düşünceye dayalı plan aşağıdaki hangi tür yazılarda uygulanır?
- A-) Roman
- B-) Tiyatro
- Cevap C-) Makale
- D-) Şiir
- E-) Öykü
Açıklama: Makale, konferans, araştırma gibi bilgilendirici metinlerin hazırlanmasında düşünceye dayalı plan uygulanır.
Fransızcadan alıntı olan …………… “bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzen” anlamındadır.
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Kompozisyon
- B-) Giriş
- C-) Gelişme
- D-) Sonuç
- Cevap E-) Plan
Açıklama: Fransızcadan alıntı olan plan “bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzen” anlamındadır. Doğru cevap E’dir.
Hangi yazar noktalama işaretlerini ilk defa bir tiyatro eserinde kullanmıştır?
- A-) Namık Kemal
- B-) Direktör Ali Bey
- Cevap C-) Şinasi
- D-) Teodor Kasap
- E-) Ahmed Vefik Paşa
Açıklama: Kompozisyonla ilgili genel bilgileri açıklayabileceksiniz.
Günümüzde kullandığımız noktalama işaretlerinin birçoğu, yazı dilimize Batı’dan, Tanzimat döneminde geçmiştir. Bu işaretleri bizde ilk olarak Şinasi, Şair Evlenmesi (1859) adlı tiyatro eserinde kullanmıştır. Bilindiği gibi bu eser, aynı zamanda basılı ilk Türkçe tiyatro eseri olma özelliği taşımaktadır.
Hint-Avrupa ailesindeki dillerden başkalık gösteren niteliğiyle Türkçe, akrabalık
bağlarını anlatan sözcüklere geldiğimizde yine ayrıntılı anlatımla kendine özgü bir
görünümle karşımıza çıkar. Örneğin Türkçede “baldız”, “elti”, “görümce” ve “yenge” ayrı ayrı kavramlar oluştururken Hint-Avrupa dil ailesinde tek bir göstergeyle dile getirilir. Sırasıyla, Fransızcada belle-soeur, İngilizcede sister-in-law, Almancada Schwägerin. Bu durumun daha başka örneklerini gösterebiliriz.
Paragrafta hangi anlatım biçimi kullanılmıştır?
- A-) Tanımlama
- B-) Tanıklama
- Cevap C-) Karşılaştırma
- D-) Örneklendirme
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Aşağıdaki örnekte Doğan Aksan, Türkçedeki akrabalık adlarının zenginliğini
diğer dillerle karşılaştırma yaparak vermiştir
Hint-Avrupa ailesindeki dillerden başkalık gösteren niteliğiyle Türkçe, akrabalık
bağlarını anlatan sözcüklere geldiğimizde yine ayrıntılı anlatımla kendine özgü bir
görünümle karşımıza çıkar. Örneğin Türkçede “baldız”, “elti”, “görümce” ve “yenge” ayrı ayrı kavramlar oluştururken Hint-Avrupa dil ailesinde tek bir göstergeyle dile getirilir. Sırasıyla, Fransızcada belle-soeur, İngilizcede sister-in-law, Almancada Schwägerin. Bu durumun daha başka örneklerini gösterebiliriz.
I. Bir paragrafın uzunluğu açıklanan bilgiyi, anlatılan olayı, betimlenen varlığı, savunulan düşünceyi, açık seçik kapsayacak kadardır.
II. Paragraf uzunluğunun ölçüsü, okurun ilgisini canlı tutacak kadar kısa; savunduğu düşünceyi açıklayacak kadar uzun olmalıdır.
III.Parafta genellikle konu ilk cümlede, ana düşünce son cümlede, yardımcı düşünceler gelişme cümlelerinde bulunur.
IV. Paragraflandırma, düşünceleri belirli kılar, düşünceler arasında bağ kurar ve okumayı kolaylaştırır.
V. Paragraflar birden fazla cümleden oluşmak zorundadır.
Paragraflarla ilgili yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?
- A-) I, II ve III
- B-) II, III ve IV
- Cevap C-) I, II, III ve IV
- D-) I, II, III ve V
- E-) I, II, III, IV ve V
Açıklama: Bir paragrafın uzunluğu açıklanan bilgiyi, anlatılan olayı, betimlenen varlığı, savunulan düşünceyi, açık seçik kapsayacak kadardır. Paragraf uzunluğunun ölçüsü, okurun ilgisini canlı tutacak kadar kısa; savunduğu düşünceyi açıklayacak kadar uzun olmalıdır. Parafta genellikle konu ilk cümlede, ana düşünce son cümlede, yardımcı düşünceler gelişme cümlelerinde bulunur. Bu genellemenin dışında kalan paragraflarda konu, ana düşünce, yardımcı düşünceler paragrafın değişik cümlelerinde de bulunabilir.
Paragraflandırma, düşünceleri belirli kılar, düşünceler arasında bağ kurar ve okumayı kolaylaştırır.
I. Kompozisyon başlığının seçilmesi
II. Konunun seçilmesi
III. Konunun sınırlarının çizilmesi
IV. Konuyla ilgili yardımcı düşüncelerin belirlenmesi
V. Konuyla ilgili ana düşüncenin belirlenmesi
Yukarıda yer alan kompozisyon yazmada izlenecek adımlar seçeneklerden hangisinde doğru bir biçimde sıralanmaktadır?
- A-) I, II, III, V, IV
- Cevap B-) II, III, V, IV, I
- C-) I, II, III, IV, V
- D-) II, V, III, IV, I
- E-) I, IV, V, II, III
Açıklama: Kompozisyon yazmada izlenecek adımlar sırasıyla; konunun seçilmesi, Konunun sınırlarının çizilmesi, Konuyla ilgili ana düşüncenin belirlenmesi, Konuyla ilgili yardımcı düşüncelerin belirlenmesi ve en son aşama olarak Kompozisyon başlığının seçilmesi biçimdedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
I. Sözcük anlamı olarak farklı parçaların bir araya getirilmesiyle oluşturulan bütünü ifade eder.
II. Dilimize Fransızcadan geçmiştir.
III.“Bir araya getirmek, birleştirmek, inşa etmek” anlamındaki componere sözünden gelişen compositio(n-) sözcüğünün kökeni Latincedir.
IV.Türkçe’de dar anlamda ise “öğrencilere duygu ve düşüncelerini etkili ve düzgün bir biçimde anlatmaları için yaptırılan yazılı veya sözlü çalışma” karşılıklarındadır.
Kompozisyon sözcüğü ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
- A-) I ve II
- B-) I ve III
- C-) II ve III
- D-) I,II ve III
- Cevap E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Derslerdeki yazma çalışmasıyla dar bir tanıma sığdırdığımız kompozisyon, aslında sözcük anlamı olarak farklı parçaların bir araya getirilmesiyle oluşturulan bütünü ifade eder. Dilimize Fransızcadan geçen kompozisyon sözünün kökeni Latinceye dayanmaktadır. Latincede “bir araya getirmek, birleştirmek, inşa etmek” anlamındaki componere sözünden gelişen compositio(n-) eski Fransızcaya geçmiştir (Chantrell, 2002: 109). Composition sözü Fransızcada “bileşim, beste” gibi anlamlarda kullanılırken Türkçede geniş anlamda “ayrı ayrı parçaları bir araya getirerek bir bütün oluşturma biçimi ve işi”, dar anlamda ise “öğrencilere duygu ve düşüncelerini etkili ve düzgün bir biçimde anlatmaları için yaptırılan yazılı veya sözlü çalışma” karşılıklarındadır (TDK, 2011a: 1468).
Doğru cevap E’dir.
I. Sözlü kompozisyonun yazılı kompozisyona göre daha değişebilir ve esnektir.
II. Yazılı kompozisyon daha durağandır.
III. Yazıl kompozisyon daha kuralcı ve daha düzenli, üzerinde düşünülüp oluşturulan bir anlatımdır.
IV. Sözlü kompozisyonda etkileşim söz konusu olduğu için konuşan, dinleyenlerin tepkilerini anında alabilir.
Yazılı ve sözlü kompozisyonlar ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
- A-) I ve II
- B-) I ve III
- C-) II ve III
- D-) I, II ve III
- Cevap E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Sözlü kompozisyonun değişebilirliğine, esnekliğine karşın yazılı kompozisyon daha değişmez ve durağandır. Bu yönüyle daha kuralcı ve daha düzenli, üzerinde düşünülüp oluşturulan bir anlatımdır, diyebiliriz. Okur, yazılı bir metni tekrar tekrar okuyabilir; ancak yazar, okurun tepkisini hemen göremez. Buna karşılık sözlü kompozisyonda etkileşim söz konusu olduğu için konuşan, dinleyenlerin tepkilerini anında alabilir ve kendini daha doğru ifade etme yollarını çeşitlendirebilir.
Doğru cevap E’dir.
I. Türkiye’de işsizlik sorunu
II. Atıkların yol açtığı çevre felaketleri
III. Trafik kazalarının ülke ekonomisine zararları
IV. Bilinçsizce televizyon izlemenin çocukların yetişmesindeki olumsuz etkileri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kompozisyon konusu olabilir?
- A-) Yalnız I
- B-) I ve II
- C-) II ve III
- D-) I, II ve III
- Cevap E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Olgular, veriler, sorunlar da kompozisyonun konusunu oluşturabilir. Örneğin son birkaç yılın verileri göz önünde bulundurularak Türkiye’de işsizlik sorunu, atıkların yol açtığı çevre felaketleri, trafik kazalarının ülke ekonomisine zararları, bilinçsizce televizyon izlemenin çocukların yetişmesindeki olumsuz etkileri gibi hemen her konu kompozisyonun konusu olabilir.
Doğru cevap E’dir.
I. Yardımcı düşünce, yazarın iletmek istediği temel düşünceyi destekleyen yan düşüncelerdir.
II. Ne kadar çok ana düşünce varsa o kadar çok yardımcı düşünce olmalıdır.
III. Yardımcı düşünceler, ana düşünceyi desteklediği oranda değerlidir.
IV. Konu yazarın bir sorunu, bir düşünceyi, bir bilgiyi yakalayıp sorgulamasıyla ortaya çıkardığı malzemedir.
V. Ana düşünce yazarın kompozisyonda yaptığı sorgulamanın yanıtıdır.
Kompozisyon unsurları ile ilgili yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?
- Cevap A-) I, III, IV ve V
- B-) II, III,IV ve V
- C-) I, II ,III ve V
- D-) I, II, IV ve V
- E-) I, II, III, IV ve V
Açıklama: Yardımcı düşünce, yazarın iletmek istediği temel düşünceyi destekleyen yan düşüncelerdir. Ana düşünce tek iken yardımcı düşünce birden çoktur. Yardımcı düşünceler, ana düşünceyi desteklediği oranda değerlidir.
Konu yazarın bir sorunu, bir düşünceyi, bir bilgiyi yakalayıp sorgulamasıyla ortaya çıkardığı malzemedir; ana düşünce ise bu sorgulamanın yanıtıdır.
Doğru cevap A’dır.
İlk edinilen iletişim becerisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Okuma
- B-) Yazma
- C-) Konuşma
- D-) Anlama
- Cevap E-) **Dinleme**
Açıklama: Dil Becerileri ve Bilgi Donanımı” başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Yalnızca konuşmaları dinlemeyiz. Anlamsız gelen sesler de dinlenir. Kulaklarınızı tıkamıyorsanız ya da işitme sorununuz yoksa ilk edinilen dil becerisi dinlemedir.
Sorularınız, ders kitabımızda verilen bilgilere göre düzenlenmiştir. (bkz. Bölüm 1, sayfa 5)
Kitaptaki bilgilere güvenmiyorsanız, kitabın yazarlarıyla iletişime geçiniz.
Kompozisyon yazarken üstten kaç santim boşluk bırakılması önerilir?
- Cevap A-) 6
- B-) 5
- C-) 4
- D-) 3
- E-) 2
Açıklama: Biçim açısından kullanılan kâğıdın kompozisyon yazmaya uygunluğu, yaklaşık olarak üstten 6 cm, alttan 2 cm, soldan 3 cm, sağdan 1 cm boşluk bırakılması, yazım kurallarına uyulması, noktalama işaretlerinin yerli yerinde kullanılması gerekmektedir. Doğru cevap A’ dır.
Kompozisyonda plan ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A-) Fransızcadan alıntı olan plan “bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzen” anlamındadır.
- B-) Kompozisyonda plan, konunun nasıl ve ne ölçüde işleneceğinin; görüşlerin, düşüncelerin hangi sırayla ele alınacağının adımlarıdır.
- C-) Plan, yazar için yazmayı kolaylaştırdığı gibi, okur için de okumayı kolaylaştırır ve okur ile düşünce bağının tez kurulmasını sağlar.
- Cevap D-) Bir veya birkaç olayı konu edinen yazılı anlatım türlerinde duyguya dayalı plan uygulanır.
- E-) Bakış açısının egemen olduğu, düşüncelerin işlendiği, kavramların ve sorunların tartışıldığı yazılarda düşünceye dayalı plan uygulanır
Açıklama: Fransızcadan alıntı olan plan “bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzen” anlamındadır. (TDK, 2011a: 1932). Kompozisyonda plan, konunun nasıl ve ne ölçüde işleneceğinin; görüşlerin, düşüncelerin hangi sırayla ele alınacağının adımlarıdır.Plan, yazar için yazmayı kolaylaştırdığı gibi, okur için de okumayı kolaylaştırır ve okur ile düşünce bağının tez kurulmasını sağlar.
Konunun özelliğine, işlenecek ana düşünce ve yardımcı düşüncelerin niteliğine, kullanılacak örneklere, anlatım biçimine göre kompozisyon yazmada üç tür plan uygulanabilir:
• Olaya dayalı plan
• Düşünceye dayalı plan
• Duyguya dayalı plan
Bir veya birkaç olayı konu edinen yazılı anlatım türlerinde olaya dayalı plan uygulanır. Bu tür planlarda olaylar, gerçekleşme anına ve sebep sonuç ilişkisine göre yazı içerisinde değerlendirilir.
Bakış açısının egemen olduğu, düşüncelerin işlendiği, kavramların ve sorunların tartışıldığı yazılarda düşünceye dayalı plan uygulanır.
Belirli nesne, olay veya bireylerin iç dünyamızda uyandırdığı izlenimlerin, heyecanların egemen olduğu, betimlemelerimizin yer aldığı yazılar duyguya dayalı plan ile yazılır.
Doğru cevap D’dir.
Kompozisyonla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bilgi içermektedir?
- A-) Kompozisyonun bütününde bir düzen olması gerekir.
- B-) Sözcüklerin gerçek ve mecaz anlamlarıyla kullanımlarına dikkat edilmesi, anlatım bozukluklarından ve cümle düşüklüklerinden kaçınılması başarılı bir kompozisyonun yazılması için gereklidir.
- Cevap C-) Kompozisyon yazarken yaklaşık olarak üstten 6 cm, alttan 2 cm, soldan ve sağdan 3 cm boşluk bırakılması gerekmektedir.
- D-) Bir ders uygulaması olarak kompozisyonun el yazısıyla yazılması daha doğrudur.
- E-) Yazılar yayımlanmak üzere yayın kuruluşlarına gönderileceği zaman bilgisayarda yazmak gerekir.
Açıklama: Kompozisyon yazarken yaklaşık olarak üstten 6 cm, alttan 2 cm, soldan 3 cm, sağdan 1 cm boşluk bırakılması gerekmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya durum ………. olarak adlandırılır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki boşluğa gelmelidir?
- A-) Dil
- B-) Sözcük
- Cevap C-) Konu
- D-) Hayat
- E-) Evren
Açıklama: Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya durum konu olarak adlandırılır. Doğru cevap C’dir.
Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya duruma ne ad verilir?
- A-) Ana fikir
- B-) Tema
- Cevap C-) Konu
- D-) Özet
- E-) Olay örgüsü
Açıklama: Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya durum konu olarak adlandırılır. Doğru yanıt C’dir.
Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya duruma ne denir?
- A-) Paragraf
- Cevap B-) Konu
- C-) Buluş
- D-) Plan
- E-) Yaratıcılık
Açıklama: Konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya duruma “Konu” denir. Doğru yanıt: B’dir.
Kurtuluş Savaşı, Türk ulusunun var olma mücadelesidir. Halide Edip Adıvar “Türkün Ateşle İmtihanı” adlı romanında bu mücadelenin nasıl kazanıldığını çok çarpıcı bir şekilde anlatmıştır.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmuştur?
- A-) Karşılaştırma
- Cevap B-) Örnekleme
- C-) Tanımlama
- D-) Tanıtlama
- E-) Tanıklama
Açıklama: Kurtuluş Savaşı, Türk ulusunun var olma mücadelesidir. Halide Edip Adıvar “Türkün Ateşle İmtihanı” adlı romanında bu mücadelenin nasıl kazanıldığını çok çarpıcı bir şekilde anlatmıştır.
Bu paragrafta Adıvar’ın eseri örnek olarak gösterildiği için “örnekleme” anlatım biçimine başvurulmuştur. Doğru yanıt: B’dir.
Kültür kelimesi Latince “ekin ekmek” manasına gelirmiş. Mikrop cinsinden canlı bir varlığın muayyen bir ortam içinde çoğalmasına da kültür denilir. paragrafında hangi anlatım biçimi kullanılmıştır?
- A-) Örneklendirme
- Cevap B-) Tanımlama
- C-) Karşılaştırma
- D-) Tanıklama
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Aşağıdaki paragrafta Mehmet Kaplan kültür sözünün tanımını yaparak söze girmekte, kültürlü insan ve kültürlü millet kavramlarını tanımlayarak okuyucuyu
bir düşünceye ulaştırmaktadır (TDK, 2011b: 235).
Kültür kelimesi Latince “ekin ekmek” manasına gelirmiş. Mikrop cinsinden canlı bir varlığın muayyen bir ortam içinde çoğalmasına da kültür denilir. Bir ferdin veya bir milletin manevi kıymetlerini işlemesi, çoğaltması ve geliştirmesi de kültür adını alır. Kültürlü bir insan birçok şeyleri okumuş, düşünmüş ve iyice sindirmiş bir insandır. Kültürlü bir millet, maddi ve manevi imkânlarını geliştirmiş, iptidailikten yüksek bir medeniyet seviyesine ulaşmış olan millettir. İster toprak gibi maddi, ister ilim ve sanat gibi manevi olsun, işlenen ve geliştirilen her şey “kültür” adı altında toplanabilir.
Memet Fuat’ın, Yaşadığını Yazmak başlıklı denemesinde geçen aşağıdaki bölümde paragrafın konusu hangi cümlede verilmektedir?
“Yaşamak” sözcüğüne çok geniş anlam verirsek “Her sanatçı yaşadığını yazar” diyebiliriz (1). Düşünmek, düş kurmak, okumak, başkalarının yaşadığından etkiler almak da yaşamaktır çünkü (2). Şapkanın içinden sözcükler çekmenin bile bir gerçek iş olduğu, yaşamakla sıkı bir ilgisi bulunduğu söylenebilir (3). Düşüncenin anlamlarla oynayışı önlenebilecek bir şey değil (4).”
- Cevap A-) 1
- B-) 2
- C-) 3
- D-) 4
- E-) Konu paragrafın bütünündedir.
Açıklama: 1
Olaya dayalı planlar için kullanılan bölüm adlarından hangi eşleştirme(ler) doğrudur?
1. serim – giriş
2. düğüm – gelişme
3. bitim – sonuç
- A-) I
- Cevap B-) I, II
- C-) II, III
- D-) I, III
- E-) I, II ,III
Açıklama: I ve II’deki eşleştirmeler doğrudur. Sonuç bölümün “çözüm” olarak da adlandırılır.
Olaya dayalı yazılarda gelişme bölümü başka hangi isimle adlandırılır?
- A-) Çözüm
- Cevap B-) Düğüm
- C-) Sarmal
- D-) İlerleme
- E-) Öyküleme
Açıklama: Olaya dayalı yazılarda gelişme bölümüne düğüm de denir. Doğru yanıt B’dir.
Paragraf yazımı konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A-) Bir paragraf birkaç düşünce içerebilir.
- B-) Bir düşünce birkaç paragrafta ele alınabilir.
- C-) Kompozisyondan farklı bir düzeni vardır.
- Cevap D-) İlk cümle paragrafın konusunu belirler.
- E-) Başarılı bir paragraf tek bir cümle içerebilir.
Açıklama: Paragraf birkaç cümleden oluşur. Kimi zaman tek bir cümlenin paragrafı oluşturduğu görülse de başarılı bir paragraflandırmada bir cümlede verilen düşünce diğer cümlelerle açıklanır. Ancak bir paragrafta birden fazla düşüncenin ele alınması uygun bir yol değildir. Bir düşünceyi birkaç paragrafta işlemek de bir başka yanlışlıktır. Kısacası, her paragraf bir düşüncenin ele alındığı, işlendiği, örneklendirildiği, geliştirildiği ve sonuca bağlandığı bir bütünlüktür. Paragrafın düzeni kompozisyonun düzeninden farksızdır. İlk cümle, paragrafa giriş cümlesidir. Bu cümle, aynı zamanda paragrafın da konusunu belirler. İzleyen cümleler paragrafın gelişme bölümünü oluşturur. Bu bölümde konu, örneklerle açılabilir. Paragrafın son cümlesi ise sonucu belirler. Doğru cevap D’ dir.
Paragrafla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Paragraf birkaç cümleden oluşur.
- Cevap B-) Bir paragrafta birden fazla düşüncenin ele alınması uygun bir yöntemdir.
- C-) Paragraflandırma yalnızca biçimsel bir düzenleme değil anlamsal bir bütünleştirmedir.
- D-) Her paragraf bir düşüncenin ele alındığı, işlendiği, örneklendirildiği, geliştirildiği ve sonuca bağlandığı bir bütünlüktür.
- E-) Bir düşünceden bir başka düşünceye geçerken akıcılığa dikkat etmek, paragraflar arasındaki geçişleri sağlar.
Açıklama: Bir paragrafta birden fazla düşüncenin ele alınması uygun bir yol değildir. Doğru yanıt B’dir.
Paragrafta verilen bir bilginin tanınmış bir kaynağa dayandırılarak yazıya giriş yapılmasına ne denir?
- Cevap A-) Tanıklama
- B-) Örnekleme
- C-) Karşılaştırma
- D-) Tanımlama
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Paragrafta verilen bir bilginin tanınmış bir kaynağa dayandırılarak yazıya giriş yapılmasına “Tanıklama” denir. Doğru yanıt: A’dır.
Sanatla ilgili sorunlara ilk kez ciddiyetle eğilen Platon’un sanat kuramı tutarlı bir sistem değildi, lon, Şölen, Devlet, Phaidros, Sofist, Kratylos ve Kanunlar gibi diyaloglarında sanat hakkında bazen birbirini tutmayan fikirlere rastlamamızın bir nedeni de herhalde Platon’un fikirlerini zamanla değiştirmiş olmasıdır. Ne ki biz burada edebiyat ile ilgili görüşlerini inceleyeceğimizden tartışmalara sebep olmuş, müzik, heykel, mimari ile güzellik arasındaki bağlara değinen bazı sorunları bir yana bırakacağız. Bizi ilgilendiren edebiyat olduğu içindir ki bu kitapta Platon’un kuramını, yansıtılanın görüngü dünyası olduğunu ileri süren bir kuram olarak inceliyoruz.
(Berna Moran, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri)
Yukarıdaki alıntı, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri kitabının başlangıç sayfalarındandır. Verilen yazılı anlatımın konusu, aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Platon’un tutarsızlığı
- B-) Platon’un diyalogları
- C-) Platon’un yaşamı
- D-) Platon’un görüngü dünyası
- Cevap E-) Platon’un kitaptaki yeri
Açıklama: Yazılı Kompozisyon Oluşturulması – Konu başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Serim nedir?
- A-) Yazının sonuç bölümüdür.
- B-) Yazının çözüm bölümüdür.
- C-) Yazının gelişme bölümüdür.
- Cevap D-) Yazının giriş bölümüdür.
- E-) Yardımcı düşüncelerin yer aldığı bölümdür.
Açıklama: Olaya dayalı planlarda giriş bölümüne serim denir. Doğru cevap D’ dir.
Seçeneklerden hangisi kompozisyon yazmada oluşturulan planlardan biridir?
- A-) Bakış açısına dayalı plan
- B-) Yardımcı düşünceye dayalı plan
- C-) Verilere dayalı plan
- Cevap D-) Duyguya dayalı plan
- E-) Analizlere dayalı plan
Açıklama: Konunun özelliğine, işlenecek ana düşünce ve yardımcı düşüncelerin niteliğine,
kullanılacak örneklere, anlatım biçimine göre kompozisyon yazmada üç tür plan
uygulanabilir:
• Olaya dayalı plan
• Düşünceye dayalı plan
• Duyguya dayalı plan
Seçeneklerden hangisi paragrafta anlatım biçimleri ile ilgili doğru bir ifade değildir?
- Cevap A-) Anlatım biçimlerinin özellikleri aynıdır.
- B-) Yazının her paragrafı aynı tarzda yazılamaz.
- C-) Anlatım biçimleri tek düzeliği ortadan kaldırır.
- D-) Paragrafta anlatım türlerinden birkaçı kullanılabilir.
- E-) Anlatım biçimleri konuyu bütün yönleriyle ele almamızı sağlar.
Açıklama: Paragrafta işlenen konunun, ele alınan düşüncenin ve verilen örneklerin anlatım biçimi, tutulan yola göre farklı nitelik ve özellik taşır. Yazının her paragrafı aynı tarzda yazılamaz. Bu durum, akıcılığı ve sürükleyiciliği engeller, yazıyı tekdüzeleştirir. Her paragrafta ele alınan konunun, işlenecek düşüncenin, verilecek örneğin niteliğine göre anlatım biçimlerinden herhangi biri ya da birden fazlası seçilebilir. Seçilen anlatım biçimleri hem konuyu bütün yönleriyle ele almamızı sağlayacak hem de düşüncelerimizin okuyucularca daha kolay bir biçimde kavranmasına yardımcı olacak nitelikte olmalıdır.
Seçeneklerden hangisi sözlü kompozisyon ve yazılı kompozisyon arasındaki farklardan biri değildir?
- Cevap A-) Sözlü kompozisyon esnek değildir.
- B-) Yazılı kompozisyon durağandır.
- C-) Yazılı kompozisyon daha kuralcıdır.
- D-) Sözlü kompozisyonda tepki hemen görülebilir.
- E-) Sözlü kompozisyonda etkileşim fazladır.
Açıklama: Sözlü kompozisyonun değişebilirliğine, esnekliğine karşın yazılı kompozisyon
daha değişmez ve durağandır. Bu yönüyle daha kuralcı ve daha düzenli, üzerinde
düşünülüp oluşturulan bir anlatımdır, diyebiliriz. Okur, yazılı bir metni tekrar tekrar okuyabilir; ancak yazar, okurun tepkisini hemen göremez. Buna karşılık sözlü kompozisyonda etkileşim söz konusu olduğu için konuşan, dinleyenlerin tepkilerini anında alabilir ve kendini daha doğru ifade etme yollarını çeşitlendirebilir.
Sözlü kompozisyon için en iyi eğitim aşağıdakilerden hangisi ile başlar?
- A-) Konuşma
- Cevap B-) Dinleme
- C-) Yazma
- D-) Gözlemleme
- E-) Okuma
Açıklama: Sözlü kompozisyon için en iyi eğitim dinleme ile başlar. Doğru yanıt B’dir.
Sözlü kompozisyon için en iyi eğitim neyle başlar?
I: Dinleme
II: Yazma
III: Okuma
- Cevap A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) Yalnız III
- D-) Yalnız I, II
- E-) Yalnız II, III
Açıklama: İyi bir dinleyici bir yandan sözcüklerin kurallı söylenişleriyle kulak yeteneğini geliştirirken diğer yandan da tonlama ve vurgu ile sözcüklerin konuşmada etkili kullanımına tanık olur. Sözcüklerin canlı bir biçimde kullanımı konuşma dilindedir. Sözlü kompozisyon için en iyi eğitim dinleme ile başlar. Doğru cevap A’ dır.
Sözlü kompozisyonu yazılı kompozisyondan ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Bir bütünlüğün olması
- B-) Bütünlüğün içinde düzen olması
- Cevap C-) Karşılıklı etkileşimin olması
- D-) Bilgi donanımını ortaya koyulması
- E-) Dil kullanma becerilerini gerektirmesi
Açıklama: Sözlü kompozisyonda konuşan ve dinleyenler etkileşim içindedir; yazılı kompozisyonda ise yazar okurun tepkisini hemen göremez.
Tanıklama anlatım biçimiyle ilgili aşağıdaki cümlelerden hangisinin söylenmesi yanlış olur?
- A-) Anlatılanlara somutluk kazandırır.
- B-) Başkalarının düşüncelerinden yararlanılır.
- C-) Alıntı yapılacak kişinin adı anılır.
- D-) Alıntı yapılacak kişinin sözleri aktarılır.
- Cevap E-) Bir iddianın gerçekliğini inkâr edilmeyecek bir kesinlikle göstermektir.
Açıklama: Tanıklama, anlatılanlara somutluk kazandırmak için başkalarının düşüncelerinden, sözlerinden yararlanmadır. Tanık göstermek olarak da adlandırılır. Paragrafta verilen bilginin tanınmış bir kaynağa dayandırılarak yazıya giriş yapılması, konunun açılımında tutulan bir başka yoldur. Böylece tanık göstererek bilginin sağlam bir kaynağa dayandığını göstermiş oluruz. Yöntem olarak önce alıntı yapılacak kişinin adı anılır sonra da sözleri aktarılır.
Tümevarım ve tümdengelim yöntemine başvurabilen plan türü aşağıdakilerden hangisidir?
I: Olaya dayalı plan
II: Düşünceye dayalı plan
III: Duyguya dayalı plan
- A-) Yalnız I
- Cevap B-) Yalnız II
- C-) Yalnız III
- D-) I, III
- E-) I, II, III
Açıklama: Bakış açısının egemen olduğu, düşüncelerin işlendiği, kavramların ve sorunların tartışıldığı yazılarda düşünceye dayalı plan uygulanır. Konunun ele alınışında esas düşüncedir. Bir sav, çeşitli düşüncelerle desteklenerek açıklanmaya çalışılır. Düşüncelerin birbirini destekleyecek ve birbiriyle çelişmeyecek nitelikte olması, bir bütünün parçalarını oluşturması gerekir. Düşüncelerin ele alınışında tümevarım yöntemi uygulanabileceği gibi tümdengelim yöntemine de başvurulabilir. Her iki yöntemde de planın aşamaları bütünlüğü bozmamalı, düşünceler ve kanıtları bir düzen içerisinde yer almalıdır. Bu tür planlarda konu, ana düşünce, yardımcı düşünceler, bakış açısı gibi ögelere yer verilir. Doğru cevap B’ dir.
Türk Dil Kurumu sözlüğünde “öğrencilere duygu ve düşüncelerini etkili ve düzgün bir biçimde anlatmaları için yaptırılan yazılı veya sözlü çalışma” karşılıklarındadır” şeklinde ifade edilen tanım aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A-) Yazılı kompozisyon
- B-) Sözlü kompozisyon
- C-) Yazma
- D-) Okuma
- Cevap E-) Kompozisyon
Açıklama: Türk Dil Kurumu sözlüğünde “öğrencilere duygu ve düşüncelerini etkili ve düzgün bir biçimde anlatmaları için yaptırılan yazılı veya sözlü çalışma” karşılıklarındadır” şeklinde ifade edilen tanım kompozisyondur.
Yazarın iletmek istediği temel düşünceye ne ad verilir?
- A-) Konu
- B-) Temel düşünce
- Cevap C-) Ana düşünce
- D-) Kompozisyon
- E-) Plan
Açıklama: Ana düşünce, yazarın iletmek istediği temel düşüncedir. Yazar, yazıyı ana düşünceye ulaşmakta araç olarak kullanılır.
Yazarın iletmek istediği temel düşünceyi destekleyen yan düşüncelere ne ad verilir?
- A-) Alt düşünce
- B-) Detaylı düşünce
- C-) Öznel düşünce
- Cevap D-) Yardımcı düşünce
- E-) Nesnel düşünce
Açıklama: Yardımcı düşünce, yazarın iletmek istediği temel düşünceyi destekleyen yan düşüncelerdir. Doğru yanıt D’dir.
Yazılı ve sözlü kompozisyon türlerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Durağanlık
- B-) Kuralcılık
- C-) Düzenlilik
- D-) Değişebilirlik
- Cevap E-) Bütünlük
Açıklama: Yazılı kompozisyon yazılı anlatım içinde bir bütünlük gerektirirken sözlü kompozisyon konuşma içinde bütünlüğü gerektirir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Yazının bir bölümü olan ………….., bir duyguyu, düşünceyi, bilgiyi, dileği, öneriyi, ya da olayı, olaydan alınmış bir kesiti yalnız bir yönüyle tam olarak çözümleyen, açıklayan, tartışan, öyküleyen, betimleyen cümleler bütünüdür.
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Makale
- B-) Hikaye
- C-) Roman
- Cevap D-) Paragraf
- E-) Öykü
Açıklama: Yazının bir bölümü olan paragraf, bir duyguyu, düşünceyi, bilgiyi, dileği, öneriyi, ya da olayı, olaydan alınmış bir kesiti yalnız bir yönüyle tam olarak çözümleyen, açıklayan, tartışan, öyküleyen, betimleyen cümleler bütünüdür. Doğru cevap D’dir.
Yazıya başlarken aşağıdaki giriş cümlelerinden hangisi seçilirse öyküleme yaparak başlanmış olur?
- A-) Bir düzen içerisinde tasarlanan ve planlanan yazılar giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
- B-) Ya devlet başa ya kuzgun leşe.
- Cevap C-) Kültürü çok geniş değerli bir dostum geçen gün bana diyordu ki:
- D-) “Issız bir adada yapayalnız yaşamak zorunda kalsanız hangi romanları yanınıza alıp götürürsünüz?” sorusu…
- E-) Güzel sanatların ölümü estetiğin, psikolojinin ve felsefenin de hayatını tehlikeye sokacaktır.
Açıklama: Kültürü çok geniş değerli bir dostum geçen gün bana diyordu ki:
Özel olay ve durumlardan genel yargılar elde etme yöntemine ne ad verilir?
- A-) Ana düşünce
- B-) Plan
- C-) Bütünsellik
- D-) Varsayım
- Cevap E-) Tümevarım
Açıklama: Tümevarım, özel olay ve durumlardan genel yargılar elde etme yöntemi olarak ifade edilebilir. Doğru yanıt E’dir.
“Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmek, açıklamak onu …………….’dir/dır.”
Boş bırakılan yere aşağıdaki paragrafta anlatım biçimlerinden hangisinin getirilmesi doğru olur?
- Cevap A-) Tanımlama
- B-) Örneklendirme
- C-) Karşılaştırma
- D-) Tanıklama
- E-) Tanıtlama
Açıklama: Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmek, açıklamak onu tanımlamaktır. Yazıda savunduğumuz düşünceyi çeşitli özellikleriyle tanımlayarak ilgili düşüncenin kavranmasına yardımcı oluruz.
“Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Corona virüsüne karşı aşının 18 ay gibi bir sürede kullanıma hazır olabileceğini ifade etti.”
Yukarıdaki açıklama, paragrafta anlatım biçimlerinden hangisidir?
- A-) Tanıklama
- B-) Tanımlama
- Cevap C-) Tanıtlama
- D-) Örneklendirme
- E-) Karşılaştırma
Açıklama: Örnekte uluslararası bir kuruluşun verileri ele alınmaktadır, bu nedenle tanıtlamadır.
“Kompozisyonun iki türü vardır. …………… kompozisyon yazılı anlatım içinde bir bütünlük gerektirirken …………… kompozisyon konuşma içinde bütünlüğü gerektirir.”
Yukarıdaki boşluklara getirilmesi gereken kompozisyon türleri hangileridir?
- Cevap A-) Yazılı-sözlü
- B-) Bireysel-toplumsal
- C-) Öznel-nesnel
- D-) İyi-kötü
- E-) Özgün-sıradan
Açıklama: Kompozisyonun iki türü vardır: Yazılı kompozisyon ve sözlü kompozisyon. Yazılı kompozisyon yazılı anlatım içinde bir bütünlük gerektirirken sözlü kompozisyon konuşma içinde bütünlüğü gerektirir.
“Konu ……….. olduğu hâlde ana ve yardımcı düşünceler ………..’dir/dır.”
Yukarıdaki boşluklara hangi sözcüklerin getirilmesi uygun olur?
- Cevap A-) Ortak / bireysel
- B-) Bireysel / ortak
- C-) Ayrı / ortak
- D-) Bireysel / ayrı
- E-) Öznel / nesnel
Açıklama: Konu ortak olduğu hâlde ana ve yardımcı düşünceler bireyseldir. Bu bakımdan konu ile ana düşüncenin birbiriyle karıştırılmaması gerekir. Üzerinde kompozisyon yazılması istenilen bir konuda herkes farklı bakış açısına ve düşünceye sahip olabilir.
“Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 2018-2019 örgün eğitim istatistiklerini açıkladı. Bu verilere göre, Türkiye’de örgün eğitim alan okul öncesi eğitim, ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde toplam 18 milyon 108 bin 860 öğrenci bulunuyor.”
Yukarıdaki paragraf hangi anlatım biçimine örnektir?
- A-) Tanımlama
- B-) Örneklendirme
- C-) Karşılaştırma
- D-) Tanıklama
- Cevap E-) Tanıtlama
Açıklama: Bir düşüncenin gerçekliğini yadsınamayacak bir kesinlikle göstermek anlamında olan tanıtlama, yazıda sayısal verilerin, istatistiklerin, göstergelerin, tahminlerin tanıt olarak kullanılmasıdır.

Ünite 2

“67. Dil Bayramı” ifadesinde kullanılan noktanın görevi nedir?
- A-) Cümlenin bittiğini göstermek
- Cevap B-) -ncI eki yerine kullanmak
- C-) Kısaltma olduğunu göstermek
- D-) Tarih belirtmek
- E-) Saat belirtmek
Açıklama: 2. Rakamlardan sonra konursa sıra sayı sıfatlarını türetir; yani -ncI eki yerine
geçer.
67. Dil Bayramı, İstanbul’da Yıldız Teknik Üniversitesi’nce önemli bir toplantıyla kutlandı. (Oktay Akbal, Yazar Bir Tanıktır)
-ncI eki yerine kullanmak
“Kadıköyü’nde, Bahariye Caddesi’ndeki Geren Apartmanı’nın giriş katında, 21 ( )05’te doğmuşum.”
Yukarıdaki cümlede ( ) ayraç ile gösterilen yere hangi noktalama işareti konmalıdır?
- Cevap A-) Nokta
- B-) Noktalı virgül
- C-) Üç nokta
- D-) Kısa çizgi
- E-) Virgül
Açıklama: “Nokta (.)” konu başlığında belirtildiği üzere saat yazımında saat ile dakika arasına nokta konur. “Kadıköyü’nde, Bahariye Caddesi’ndeki Geren Apartmanı’nın giriş katında, 21.05’te doğmuşum.” Doğru cevap A seçeneğidir.
“Yazık oldu aslan gibi delikanlıya, billâhi… Çok yazık oldu ( )”
Yukarıdaki cümlede parantez içine hangi noktalama işareti getirilmelidir?
- A-) İki nokta
- B-) Ayraç
- C-) Soru işareti
- Cevap D-) Ünlem
- E-) Nokta
Açıklama: Yazık oldu aslan gibi delikanlıya, billâhi… Çok yazık oldu! (Sabahattin Ali, Kuyucaklı Yusuf)
Ünlem
“ge-li-yo-rum” örneğinde kullanılan kısa çizginin görevi nedir?
- Cevap A-) Kelimeleri hecelerine ayırmak
- B-) Kısaltmayı göstermek
- C-) Satır sonuna sığmayan sözcükleri bölmek
- D-) Yaklaşıklık anlamı vermek
- E-) Karşıtlık ilişkisi belirtmek
Açıklama: Kelimeleri hecelerine ayırırken kullanılır.
ge-li-yo-rum, sa-tı-cı-lar-da-ki gibi
Kelimeleri hecelerine ayırmak
1. Büyük rakamların okunuşunu kolaylaştırmak için rakamlar basamaklara ayrılarak aralarına konulmaktadır.
2. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
3. Konuşma bölümlerinde, duraksama veya kekelemeyi göstermek için kullanılır.
Yukarıda kullanım yerleri açıklanan noktalama işaretleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- Cevap A-) Nokta, virgül, ve üç nokta
- B-) Nokta, noktalı virgül, üç nokta
- C-) Virgül, ayraç, üç nokta
- D-) Noktalı virgül, virgül, üç nokta
- E-) Nokta, ünlem işareti, virgül
Açıklama: Büyük rakamların okunuşunu kolaylaştırmak için rakamlar basamaklara ayrılarak aralarına nokta konulmaktadır.
2. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül konur.
3. Konuşma bölümlerinde, duraksama veya kekelemeyi göstermek için üç nokta kullanılır. Doğru cevap A’dır.
Annem inledi: Fakat() Ben() Ben bilmiyorum ki, ne duydunuz?
Yukarıdaki cümlede parantez içindeki yerlere hangi noktalama işareti gelir?
- A-) Ünlem işareti
- B-) Kesme işareti
- C-) Virgül
- D-) Noktalı virgül
- Cevap E-) Üç nokta
Açıklama: Üç nokta kullanılır. Doğru cevap E’dir.
1. Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonunda kullanılır.
2. Öznenin yüklemden uzak düştüğü cümlelerde, özneden sonra kullanılır.
3. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
Virgülün kullanımıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
- A-)
- B-) I. ve II.
- Cevap C-) II ve III
- D-) I, II, III
- E-) III
Açıklama: Noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını açıklayabileceksiniz.
II. ve III. kullanım virgülün doğru kullanımıdır ancak I. kullanım iki noktanın kullanımını açıklamaktadır.
1. Düz yazıda yapılan şiir alıntılarında mısraları birbirinden ayırmak için kullanılır.
2. Özellikle bilimsel yazılarda veya, hem o hem bu bağlaçlarının yerine kullanılır.
3. Dil bilgisi çalışmalarında eklerin farklı biçimlerini gösterirken kullanılır.
4. Matematikte bölme işareti olarak da kullanılır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi noktalama işaretini açıklar?
- A-) Kısa çizgi
- B-) İki nokta
- Cevap C-) Eğik çizgi
- D-) Noktalı virgül
- E-) Köşeli ayraç
Açıklama: Eğik çizgi; düz yazıda yapılan şiir alıntılarında mısraları birbirinden ayırmak için, özellikle bilimsel yazılarda veya, hem o hem bu bağlaçlarının yerine, dil bilgisi çalışmalarında eklerin farklı biçimlerini gösterirken ve matematikte bölme işareti olarak kullanılır. Doğru cevap C’dir.
İki noktadan (:) sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanırsa bu örnekler büyük harfle başlamaz.
Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
- A-) Milli Edebiyat döneminin en önemli isimlerini sayalım: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem.
- Cevap B-) Türkçede isimden isim yapan eklerle yeni isimler elde edilir: Evli, zeytinlik, hırsız, arpacık.
- C-) Atalarımız ne der: Her kuşun eti yenmez.
- D-) Yeni harfler alındıktan sonra eski yazı ile bir tek kelime bile yazmayan iki kişi görmüşümdür: Atatürk ve İnönü.
- E-) Atatürk’ün en güzel sözü bence : Yurtta sulh, cihanda sulh.
Açıklama: B seçeneğinde iki noktadan (:) sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralandığı için bu örneklerin küçük harfle başlaması gerekirdi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “soru işareti (?)” yanlış kullanılmıştır?
- A-) Türkçenin ilk yazılı metinleri burada mı bulunuyor?
- B-) Günün anlam ve önemini belirten konuşmayı ne zaman yapacak?
- Cevap C-) Ahmet’in buraya neden geldiğini bilmiyor değilim?
- D-) Bizden daha çalışkan öğrencileri nerede bulacak?
- E-) Soruyu bildim mi, bilemedim mi?
Açıklama: “Ahmet’in buraya neden geldiğini bilmiyor değilim.” Bu cümlede soru anlamı olmadığı için soru işareti kullanılamaz.
Aşağıdakilerden hangisi eğik çizginin görevlerinden biri değildir?
- A-) Düz yazıda yapılan şiir alıntılarında mısraları birbirinden ayırmak için kullanılır.
- B-) Özellikle bilimsel yazılarda veya, hem o hem bu bağlaçlarının yerine kullanılır.
- Cevap C-) Saat ve saniyeyi ayırmada kullanılır.
- D-) Dil bilgisi çalışmalarında eklerin farklı biçimlerini gösterirken kullanılır.
- E-) Matematikte bölme işareti olarak da kullanılır.
Açıklama: Bilimsel yazılarda kaynakça yazımında yay ayraç kullanılır.
Saat ve saniyeyi ayırmada eğik çizgi kullanılmaz.
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri ünlem işaretinin kullanıldığı durumlardandır?
1.Acıma, üzüntü, sevinç, kızma, korku, şaşırma, coşma gibi her türlü duyguyu ifade eden kelime, kelime öbeği veya cümlelerden sonra konur.
2.Hitap, çağrı, seslenme, uyarı vb. bildiren kelime, kelime öbekleri veya cümlelerden sonra konur.
3. Onay veya ret bildiren kelimelerden sonra konabilir.
- A-) Yalnız 2
- B-) Yalnız 1
- C-) 1,2
- D-) 2,3
- Cevap E-) 1,2,3
Açıklama: Noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını açıklayabileceksiniz.
Üç seçenekte ünlem işaretinin kullanıldığı durumlardır.
1.Bunlar beni delirtecekler yahu!
2. Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!
3. Doğru! Bence de halkın dili yazarlarımızın dilinden daha zengindir, hele edebiyat
türüne giren eserler için.
Kesme işaretinin kullanımına yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A-) Cins adlara getirilen eklerden önce kesme işareti kullanılır.
- B-) Harf ya da rakamla yazılmış sayılara ek getirildiğinde kullanılmaz.
- C-) Özel isimlere yapım ekleri getirildiğinde kesme işareti ile ayrılır.
- Cevap D-) Kısaltmalara durum eki getirildiğinde bunlar, kesme işaretiyle ayrılır.
- E-) Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Açıklama: D seçeneği dışındakiler kesme işaretinin kullanımına yönelik yanlış bilgilerdir.
Acıma, üzüntü, sevinç, kızma, korku, şaşırma, coşma gibi her türlü duyguyu ifade eden kelime, kelime öbeği veya cümlelerden sonra konulan noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Nokta
- B-) Üç nokta
- Cevap C-) Ünlem işareti
- D-) Soru işareti
- E-) Noktalı virgül
Açıklama: Ünlem işareti (!), acıma, üzüntü, sevinç, kızma, korku, şaşırma, coşma gibi her türlü duyguyu ifade eden kelime, kelime öbeği veya cümlelerden sonra konulan noktalama işaretidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Alıntı yapıldığında atlanan yeri belirtmek için hangi noktalama işareti kullanılır?
- A-) Parantez
- B-) Ünlem işareti
- C-) Nokta
- Cevap D-) Üç nokta
- E-) Noktalı virgül
Açıklama: Alıntı yapıldığında atlanan yeri belirtmek için üç nokta kullanılır. Doğru cevap D’dir.
Alıntılarda atlamalar yapılıyorsa bu kısım aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi ile gösterilebilir.
- Cevap A-) ayraç içinde üç nokta
- B-) ayraç içinde tek nokta
- C-) ayraç içinde iki nokta
- D-) ayraç içinde sıra nokta
- E-) ayraç içinde yedi nokta
Açıklama: Alıntılarda atlamalar yapılıyorsa bu kısım ayraç içinde üç nokta ile gösterilebilir.
Ayraç ( ) aşağıdaki hangi durumlarda kullanılır?
1. örnek vermek
2. eserlerin basıldığı tarih
3. alıntılarda atlamalar
4. yazarın bilinmeyen için tahmini
- A-) I, II
- Cevap B-) I, II, III
- C-) II, III
- D-) II, III, IV
- E-) I, II, III, IV
Açıklama: Ayraç / Parantez ( ) örnek vermek için, eserlerin basıldığı tarih ve alıntılarda atlamalar için kullanılır. Eski dillere ait metinleri inceleyen bilimsel çalışmalarda, metinde okunamayan yerler hakkında yazarın bir tahmini varsa bunlar köşeli ayraç [ ] içinde gösterilir.
Ayraç içinde ayraç açılacağı zaman, yay ayraçtan önce hangi noktalama işareti kullanılır?
- A-) Kesme işareti
- Cevap B-) Köşeli ayraç
- C-) Virgül
- D-) Noktalı virgül
- E-) Kısa çizgi
Açıklama: Ayraç içinde ayraç açılacağı zaman, yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Doğru cevap B’dir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ayraçla belirtilen yere kesme işareti (’) işareti konmalıdır?
- A-) Bunlar beni delirtecekler yahu( )Ne birbirleriyle geçinirler, ne de ayrılırlar.
- Cevap B-) Değişme sürecini yönlendirecek güvenilir bilgi önem kazandı. Bunun ilk somut sonucu DPT( )nin kurulmasıydı.
- C-) “Güneş doğarken yatmak yakışık alır mı( ) Allah, rızkı sabah erkenden dağıtır.”
- D-) Her dilde birçok ağız ( ) bu ağızların içinde de alt ağız grupları bulunur.
- E-) Düşümde gördüm( ) Ne kadar uygarlık varsa hepsinde birden yaşıyorum.
Açıklama: A seçeneği ünlem, C seçeneği soru işareti, D seçeneği virgül ve E seçeneğinde de iki nokta kullanımı uygundur. Kısaltmalara durum eki getirildiğinde bunlar, kesme işaretiyle ayrılır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdaki durumlardan hangisinde nokta ve kapama ayracı da kullanılabilir?
- Cevap A-) Maddelerde
- B-) Kısaltmalarda
- C-) Sıralı cümlelerde
- D-) Örneklerde
- E-) Zamirleri tamamlamada
Açıklama: Maddelemede, nokta ve kapama ayracı da kullanılabilir. Doğru cevap A’dır.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi noktalama işaretlerinin yaygınlaşmasını sağlamıştır?
- A-) Coğrafi Keşifler
- B-) Pusulanın İcadı
- Cevap C-) Matbaanın Gelişmesi
- D-) Haçlı Seferleri
- E-) Sanayi Devrimi
Açıklama: Yazılı anlatım, insanlığın ortak belleği olan yazının bulunması ile başlar. Belli bir düzene sahip olmasa da noktalama işaretlerinin yazının icadından beri kullanıldığı belirtilmektedir. Antik çağda noktalama işaretlerinin kullanımı, kopyası tamamlanan kitapların gözden geçirilip düzeltilmesi sırasında yapılıyordu. Batı’da özellikle 16. yüzyılda matbaanın gelişmesi ile noktalama işaretlerinin kullanımı da yaygınlık kazanmıştır (Atasoy, 2010: 824). 19. yüzyılda noktalama işaretleri genelleşmiş ve belli kurallara bağlanmıştır. Bugün dünyada kullanılan Çin, Arap, Ermeni, Kiril gibi birçok alfabede çoğunlukla Batılı noktalama işaretleri kullanılmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdaki hangi cümlede noktalama işareti doğru olarak kullanılmıştır?
- A-) Evcil hayvan sahiplerine önerim; tedbirleri anında almalarıdır.
- B-) Bu makale 25/Mayıs/2019 tarihinde yayımlanmış.
- C-) Bu yemek nasıl güzel olmuş böyle?
- D-) Dünyada Kovid19 vaka sayısı 213’557’ye, ölen sayısı 8’790’a çıktı.
- Cevap E-) Ayşe isyan etti: Bu ne bencillik!
Açıklama: Noktalama işaretleri (e) şıkkında doğru kullanılmıştır.
Aşağıdaki hangi noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?
Çin’in Vuhan kent’inde başlayarak tüm dünyayı tehdit etmeye devam eden ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak nitelendirilen Coronavirus (Kovid-19) salgınından vatandaşları korumak ve salgının yayılmasını engellemek amacıyla önlemler alınmaya devam ediyor. (Hürriyet, 16.03.2020)
- A-) Çin’in
- Cevap B-) Vuhan kent’inde
- C-) Dünya Sağlık Örgütü
- D-) (Kovid-19)
- E-) korumak
Açıklama: “Kent” özel isim olmadığı için kesme işareti kullanılmaz.
Aşağıdaki hangi örneklerde kesme işareti doğru kullanılmıştır?
1. Amerika’lı dilbilimci
2. Altın Köşk’ün dış cephesi
3. 1990’lı yıllarda
4. Ali Bey’e ithaf edilen
- A-) I, II
- B-) I, II, III
- C-) II, III
- Cevap D-) II, III, IV
- E-) I, II, III, IV
Açıklama: Özel isimlere +lAr çokluk eki ile +lI, +lIk, +sIz, +lA-, +lAş- gibi yapım ekleri getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle Amerikalı sözcüğünde kesme işareti kullanılmaz.
Aşağıdaki hangi örneklerde soru işareti kullanılmalıdır?
1. Ödevini neden yapmadın
2. Neler yapmışız böyle
3. Ali bugün işe gitti mi
- A-) I, II
- B-) II, III
- C-) I, II
- Cevap D-) I, III
- E-) I, II, III
Açıklama: Soru bildiren ne, nasıl, nice kelimeleri belgisiz sıfat olarak kullanıldığında soru işareti kullanılmaz.
Aşağıdaki metinde parantezle gösterilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca (I) Bilim Kurulu toplantısının ardından (II) (III) Şu ana kadar can kaybı söz konusu olmadı (IV) Bu olmayacağı anlamına gelmez (V) (VI) dedi.
- A-) (,) (,) (;) (,) (.) (,)
- B-) (,) (;) (“) (,) (.) (“)
- C-) (:) (,) (“) (.) (“) (.)
- Cevap D-) (,) (:) (“) (.) (.) (“)
- E-) (;) (,) (“) (,) (“) (,)
Açıklama: Metinde parantezle gösterilen yerlere (d) şıkkında belirtilen noktalama işaretleri getirilmelidir. Tırnak işareti kullanıldığında, cümle tıpkı tırnak dışındaki bir cümlede olduğu gibi büyük harfle başlar ve cümle hangi noktalama işaretiyle bitecekse onunla bitecek şekilde yazılır (s.40).
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir? (1) Ben tavan arasındayım sevgilim (2) (3) diye bağırdı delikten aşağı doğru. “Eski kitaplar bugünlerde çok para ediyor. Bir bakmak istiyorum onlara.” Son sözlerimi duydu mu (4) “Orası çok karanlıktır; dur, sana bir fener vereyim.” iyi. Durgun bir gün. Bütün hayatımca sürekli bir ilgi aradığımı söylerdi birisi bana. Gülümsediğimi gösteren bir ayna olsaydı (5) biraz da ışık. “Bir yerini kırarsın karanlıkta.” Delikten yukarı doğru bir el feneri uzandı. Fenerli elin ucundaki ışık, rasgele, önemsiz bir köşeyi aydınlattı; bu eli okşadı. El kayboldu. Ne düşünüyor acaba? Gülümsedi: Gene mi düşünüyor? (Oğuz Atay, Unutulan)
- A-) Tırnak açma (“), ünlem (!), tırnak kapama (”), soru (?), virgül (,)
- Cevap B-) Tırnak açma (“), ünlem (!), tırnak kapama (”), soru (?), noktalı virgül (;)
- C-) Parantez açma ((), soru (?), parantez kapama ()), soru (?), virgül (,)
- D-) Kısa çizgi (-), ünlem (!), kısa çizgi (-), soru (?), noktalı virgül (;)
- E-) Tırnak açma (“), ünlem (!), tırnak kapama (”), nokta (.), noktalı virgül (;)
Açıklama: Noktalı virgül, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Doğru yanıt “B” seçeneğidir.
Tırnak, ünlem, soru işareti, noktalı virgül başlıkları altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Bir öğrenci yazmış: Sorunun doğru cevabı “a” şıkkı olmalıydı, birçok soruda çeşitli hatalar mevcut ve bu uzun zamandır böyle; sanki hiç kontrol edilmiyormuşçasına hem de!..
Öğrenciye verilen yanıt:
1. Sizin dediğinizi seçersek (5) yerine (,) kullanılması gerek. Neden virgül (,) değil de noktalı virgül (;) kullanılması gerektiğini, ders kitabınızın 31. ile 34. sayfaları arasındaki bilgileri gözden geçirerek anlayabilirsiniz. Yine de açıklıyorum: Virgül, cümlede kelime öbeklerini belirginleştirmek için kullanılır (s. 31). Verilen, “Gülümsediğimi gösteren bir ayna olsaydı; biraz da ışık.” cümlesinde sözcük öbekleri belirginleştirilmek istenmiyor. Noktalama işareti istenilen yerin öncesinde bir cümle var. Cümle, “olsaydı” diye bitiyor. Noktalı virgül kullanılarak, daha sonra gelen “biraz da ışık (olsaydı)” sözleriyle tek bir cümle kuruluyor. (Yazar, aynı eylemi yinelemekten kurtuluyor böylece.) Aralarında anlamca ilişki bulunan, cümlelerin arasına virgül konulmaz. Bu cümleler arasında noktalı virgül (;) kullanılır.
2. Sizin, ”hata” dedikleriniz bilgi eksikliklerinizden kaynaklanıyor. Noktalama işaretleriyle ilgili bölümü daha dikkatli okuyunuz.
3. Soruların denetlenmesine ilişkin kaygılarınız yersiz.
4. İki satırlık kısacık yazınızda bile birçok noktalama yanlışı var. Anlatım bozukluğu da var.
Öğrenci yanılıyor. Doğru cevap a seçeneği değildir!
Bir öğrenci yazmış: Açıklama yeterli değil.
Yanıt:
Yeterli açıklamayı ders kitabınızın ilgili bölümünde bulabilirsiniz. Her sorunun sonunda gözden geçirmeniz gereken konu, sayfa numaralarıyla birlikte verilmektedir.
Bir öğrenci yazmış: Yazar metninde öyle kullanmışsa da, bu iki cümle arasında noktalı virgül (;) kullanımı gerekmez.
1. Yargınız dayanaksız.
2. Neden noktalı virgül (;) kullanılması gerektiğini ders kitabınızın 33. ile 34. sayfaları arasındaki bilgileri gözden geçirerek anlayabilirsiniz. Yine de açıklıyorum: Noktalama işareti istenilen yerin öncesinde bir cümle var. Cümle, “olsaydı” diye bitiyor. Noktalı virgül kullanılarak, daha sonra gelen “biraz da ışık (olsaydı)” sözleriyle tek bir cümle kuruluyor. (Yazar, aynı eylemi yinelemekten kurtuluyor böylece.) Aralarında anlamca ilişki bulunan, cümleler arasında noktalı virgül (;) kullanılır.
3. Kısacık cümlenizde bile hem anlatım bozukluğu hem de noktalama yanlışı var. Eksiklerinizi, ders kitabınızı daha iyi okuyarak giderebilirsiniz.
Ders kitaplarıyla özetlere ilişkin soru(n)larınızı, kitapların yazarlarına iletebilirsiniz.
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir? Salondan, bahçedekilerin kahkahaları işitilebiliyordu. Süreyya, canı sıkılanlara özgü bir tahammülsüzlükle (1)”Çılgın kız (2)” diye söylendi. Balkona açılan büyük kapıdan parmaklığa dayanmış dışarıya bakan karısı dönüp (3)”Bu gece hava ne güzel (4)” dedi. Bu Nisan gününün akşama doğru başlayan yağmuru yarım saat sonra dinmişti; yaş bir yeşilliğin üstünde şimdi altınlı incileriyle lâcivert gökyüzü titriyor (5) toprağın, ağaçların ıslak soluğu her şeyin içine işliyordu. (Mehmet Rauf, Eylül)
- A-) Kısa çizgi (-), ünlem (!), kısa çizgi (-), ünlem (!), noktalı virgül (;)
- B-) İki nokta üst üste (:), virgül (,), iki nokta üst üste (:), virgül (,), noktalı virgül (;)
- C-) İki nokta üst üste (:), ünlem (!), iki nokta üst üste (:), ünlem (!), kısa çizgi (-)
- Cevap D-) İki nokta üst üste (:), ünlem (!), iki nokta üst üste (:), ünlem (!), noktalı virgül (;)
- E-) Noktalı virgül (;), ünlem (!), noktalı virgül (;), ünlem (!), noktalı virgül (;)
Açıklama: İki nokta, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
İki nokta üst üste, ünlem, noktalı virgül başlıkları altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir?
Adam (1) yıllardır, Sazandere (2) ye gideceğim, gidiyorum diye tutturmuş yaşardı. Biri mi gitmiş de övmüştü orayı (3) haritanın birinde mi görüp merak etmişti, yoksa bir resmi mi ilişmişti gözü ne bir yerlerde, bilemiyordu. Tek bildiği, denize gitmeğe her kalkışında, Sazandere (4) yi düşünerek yollara düştüğü, sonra da ya üşendiği, ya başka yerlere giden arkadaşlarına uyduğu, ya da yolun bozuluverdiği, arabaların işlemeyiverdiği bir sıraya rastladığı için, oraya bir türlü gidememiş olduğuydu (5)
(Bilge Karasu, Geceden Geceye Arabayı Kaçıran Adam)
- Cevap A-) Virgül (,), kesme (’), virgül (,), kesme (’), nokta (.)
- B-) Noktalı virgül (;),kesme (’), virgül (,), kesme (’), nokta (.)
- C-) Virgül (,), kesme (’), virgül (,), kesme (’),ünlem (!)
- D-) Virgül (,), kesme (’), noktalı virgül (;), kesme (’), nokta (.)
- E-) İki nokta üst üste (:), kesme (’), virgül (,), kesme (’), nokta (.)
Açıklama: Virgül, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Virgül (,), kesme (’), virgül (,), kesme (’), nokta (.)
Özneden sonra virgül (,) kullanılır.
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir?
Bana bunları anlattıktan sonra, bu hanımın biraz da gelinini çekiştireceğini sanıyordum, yanılmışım (1) Gelini için hiçbir şey söylemedi. Onun yerine oğlunu çekiştirdi (2) Bu hanım zengin bir yağlıkçının kızı, bir polis komiserinin karısı imiş. “O zamanın polis komiserinin de adı (3) şanı vardı” diyor. Anlaşılıyor ki parası da varmış. Bu hanıma babasından epeyce kırıntı kalmış (4) Bu kalan mallar arasında; bir bostanın dörtte biri, Ayvansaray (5)da bir çekek yerinin yarısı da varmış.
(Memduh Şevket Esendal, Ayaşlı ve Kiracıları)
- A-) Ünlem (!), iki nokta üst üste (:), virgül (,), nokta (.), ayraç (/)
- Cevap B-) Ünlem (!), iki nokta üst üste (:), virgül (,), nokta (.), kesme (’)
- C-) Uzun çizgi (—), noktalı virgül (;), virgül (,), nokta (.), kesme (’)
- D-) Uzun çizgi (—), iki nokta üst üste (:), virgül (,), nokta (.), ayraç (/)
- E-) Ünlem (!), iki nokta üst üste (:), üç nokta yan yana (…), nokta (.), kesme (’)
Açıklama: Ayraç, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir?
Bir Alman (ya da Avusturya, hiç fark etmez) Yahudisinin emriyle (1) haşa! önerisiyle diyelim(2) yazmaya girişmekle sanki ruhumu bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyormuşum gibi hissettiğim için utanıyorum. Ben kimim (3) Belki de kendimi hayatımın olayları değil de tutkularım konusunda sorguya çeksem daha yararlı olur. Kimi seviyorum? Aklıma sevilen yüzler gelmiyor. İyi yemeği sevdiğimi biliyorum (4) La Tour d’Argent lokantasının adını anarken bile bütün bedenimin titrediğini hissediyorum. Ya aşk (5)
(Umberto Eco, Prag Mezarlığı)
- A-) Uzun çizgi (–), uzun çizgi (–), soru (?), noktalı virgül (;), soru (?)
- B-) Uzun çizgi (–), uzun çizgi (–), soru (?), iki nokta üst üste (:), kısa çizgi (-)
- Cevap C-) Uzun çizgi (–), uzun çizgi (–), soru (?), iki nokta üst üste (:), soru (?)
- D-) Eğik çizgi (/), eğik çizgi (/), soru (?), iki nokta üst üste (:), soru (?)
- E-) Eğik çizgi (/), uzun çizgi (–), soru (?), iki nokta üst üste (:), soru (?)
Açıklama: Uzun çizgi, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir?
O durgun masanın ikinci kişisi (1) Erkek. Kızı sevdiğini söyleyen erkek. Uzun, kollanmış suskunluklardan sonra belki de ilk kez konuşuyorlar. Erkeğin sorusunda için için birikmiş bir öfke var (2)
“Peki ne yapacaksın yarın (3)”
“Tepelere çıkacağız. Şu çam ormanla nın tepesine. Hani dün uzun uzun seyrettiğim o ufuk çizgisine.”
“Gene mi yıkıntılar, harabeler (4)”
“Seviyorum oraları, tarihi, geçmişi (5)”
(Murathan Mungan, Lal Masallar)
- A-) Ayraç (/), iki nokta üst üste (:), soru (?), soru (?), ünlem (!)
- Cevap B-) İki nokta üst üste (:), iki nokta üst üste (:), soru (?), soru (?), üç nokta yan yana (…)
- C-) Ayraç (/), iki nokta üst üste (:), ünlem (!), soru (?), üç nokta yan yana (…)
- D-) Nokta (.), iki nokta üst üste (:), soru (?), soru (?), nokta (.)
- E-) İki nokta üst üste (:), noktalı virgül (;), soru (?), soru (?), ünlem (!)
Açıklama: Üç nokta, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Aşağıdaki paragrafta, parantezle numaralandırılmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sırada verilmiştir?
Silme halı kaplı yaldızlı eşyalarla dolu odaları ilk görüşünü düşündü. Şaşırmıştı (1) parmak uçlarını şöylece değdirmişti gizliden (2)
(3) Hanım döşedi evi kız, demişti ablası, sanırsın ki peri padişahının bir yeri…
Tavanlar üzüm salkımlarıyla resimlenmişti. Bu odanınki nasıldı acaba (4) Gözlerini daha sıkı yumdu. Morların arasına sarı üzümler serpmişlerdi (5) Peki yaprakları neden mor yapmışlardı? Gittikçe üstündeki ağırlıklar daha çok küçülüyordu.
(Füruzan, Nehir)
- Cevap A-) Virgül (,), nokta (.), uzun çizgi (—), soru (?), nokta (.)
- B-) Noktalı virgül (;), nokta (.), kısa çizgi (-), soru (?), nokta (.)
- C-) Ünlem (!), soru (?), uzun çizgi (—), soru (?), nokta (.)
- D-) Virgül (,), nokta (.), uzun çizgi (—), soru (?), iki nokta üst üste (:)
- E-) Virgül (,), nokta (.), uzun çizgi (—), ünlem (!), nokta (.)
Açıklama: Uzun çizgi, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Virgül (,), nokta (.), uzun çizgi (—), soru (?), nokta (.)
Aşağıdaki seçeneklerde yer alan cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımında yanlışlık vardır?
- A-) Baykuş, Yunan mitolojisinde tanrıça Athena’nın sevdiği hayvan olarak bilinir.
- B-) Git oğlum, diye ilave etti, memleketine git! Karnının doyduğu yerdir vatan, derler ama kulak asma…
- Cevap C-) İmparatorluk zirvede iken 10,441,900 kilometre karelik bir alana yayılmıştı.
- D-) Sanıyoruz ki öğretmenler ve eğitim sistemine egemen olunca, gelecek kuşakları istediğimiz kalıpta yetiştirebiliriz.
- E-) Tamam, tamam. Parçalama kendini, haber etmem.
Açıklama: Büyük rakamların okunuşunu kolaylaştırmak için rakamlar basamaklara ayrılarak aralarına nokta konulmaktadır. “İmparatorluk zirvede iken 10.441.900 kilometre karelik bir alana yayılmıştı.” Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi Göktürk ve Yenisey yazıtlarında kullanılan noktalama işaretidir?
- A-) Nokta
- Cevap B-) İki Nokta
- C-) Üç nokta
- D-) Köşeli Ayraç
- E-) Kısa Çizgi
Açıklama: Noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını açıklayabileceksiniz.
İki nokta kullanılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A-) Bu, şu, o zamirleri her zaman noktalı virgülle devam eder.
- B-) Birden fazla şart eki art arda geldiğinde şartlı cümleler noktalı virgülle ayrılır.
- C-) Metin içinde bağlaçlardan önce ya da sonra da virgül kullanılır.
- Cevap D-) Şart ekinden sonra virgül kullanılmaz.
- E-) Konuşma çizgisiyle verilen alıntıların bitiminde ünlem işareti kullanılır.
Açıklama: Şart ekinden sonra virgül kullanılmaz. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi iki noktanın (:) kullanımı ile ilgili bir bilgi değildir?
- A-) Cümleyle ilgili verilecek örneklerden önce kullanılır.
- Cevap B-) Yerini virgüle bırakmaya başladığı görülmektedir.
- C-) Matematikte bölme işlemi işareti olarak kullanılır.
- D-) Genel ağ adreslerinde kullanılmaktadır.
- E-) Karşılıklı konuşmada, konuşucuyu bildiren kelimenin sonunda kullanılır.
Açıklama: Günümüzde noktalı virgülün ne işe yaradığının tam olarak anlaşılamamış olması işaretin, yerini virgüle bırakmaya başlaması sorununa yol açmaktadır. Dolayısıyla yerini virgüle bırakan iki nokta değil noktalı virgüldür. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi iki noktanın görevlerinden biri değildir?
- A-) Cümleyle ilgili verilecek örneklerden önce kullanılır
- B-) Cümleden sonra, cümle ilgili yapılacak açıklamadan önce kullanılır.
- C-) Karşılıklı konuşma bölümlerinde konuşucuyu bildiren kelimenin sonunda kullanılır.
- D-) Ses bilgisiyle ilgili çalışmalarda ünlünün uzun olduğunu göstermek için ünlüden sonra konur.
- Cevap E-) Alıntı yapıldığında atlanan yeri belirtmek için kullanılır.
Açıklama: Alıntı yapıldığında atlanan yeri belirtmek için üç nokta kullanılır.
Eliot, kitabının bir başka yerinde şöyle diyordu:
“… Önce size, şiirde musikinin, anlamla ilişkisi olmayan bir musiki olmadığını hatırlatmak isterim. Aksi hâlde anlamsız fakat musiki değeri üstün şiirler yaratabilirdik, böyle bir şiirin varlığına hiç şahit olmadım.” (Doğan Aksan, Şiir Dili ve Türk Şiir Dili)
Aşağıdakilerden hangisi köşeli ayraç işaretinin kullanımı ile ilgilidir?
- Cevap A-) Ayraç içinde ayraç açılacağı zaman, yay ayraçtan önce kullanılır
- B-) Ayraç içinde ayraç açılacağı zaman, yay ayraçtan sonra kullanılır.
- C-) Aynen aktarmalar, kelime, kelime öbeği ya da cümle olsun köşeli ayraç içinde verilir.
- D-) Bilimsel yazıların kaynakçalarında makale adları köşeli ayraç içinde verilir.
- E-) Açılan tırnak içinde ikinci bir tırnak açma ihtiyacı duyulursa köşeli ayraç işareti kullanılır.
Açıklama: Ayraç içinde ayraç açılacağı zaman, yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır
Aşağıdakilerden hangisi kısa çizgi ile ilgili yanlış bir ifadedir?
- A-) İki rakamın arasına konduğunda yaklaşıklık, aşağı yukarılık anlamı katar.
- B-) Dil bilgisiyle ilgili çalışmalarda eklerden önce konur.
- C-) Karşıtlık ilişkisi belirtmek amacıyla ilgili kelimelerin arasına konur.
- Cevap D-) Olayların yaşandığı, eserlerin yazıldığı, basıldığı tarih veya yer içinde kullanılırlar.
- E-) Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır.
Açıklama: Olayların yaşandığı, eserlerin yazıldığı, basıldığı tarih veya yer içinde ayraç/parantez kullanılır. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi noktalama işaretlerinden olan tırnak İşaretinin (“ ”) kullanımı amacı ile ilgilidir?
- A-) Metin içinde bir kelimenin yabancı dildeki karşılığını göstermek için kullanılır.
- B-) Bilimsel yazılarda, önemli kişilerin doğum ve ölüm tarihlerinin gösteriminde kullanılır.
- C-) Eserlerin üretilmesinin başlama ve bitiş tarihlerinin gösteriminde kullanılır.
- Cevap D-) Kelime, kelime öbeği ya da cümle biçiminde olan aynen aktarmaların gösteriminde kullanılır.
- E-) Olayların yaşandığı, eserlerin yazıldığı, basıldığı tarih veya yer gösteriminde kullanılır.
Açıklama: A, B, C, ve E seçenekleri ayraç ( ) kullanımına ilişkin bilgilerdir. Aynen aktarmalar, kelime, kelime öbeği ya da cümle olsun tırnak içinde verilir, bu tür ifadelerde tırnak işareti (“ ”) kullanılır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi noktalama işaretlerinin sağladığı yararlardan biri değildir?
- Cevap A-) Sözün hangi bölgeye ait olduğunu gösterir.
- B-) Sözün vurgu özelliklerini gösterir.
- C-) Sözün ton özelliklerini gösterir.
- D-) Okumayı kolaylaştırır.
- E-) Anlamayı kolaylaştırır.
Açıklama: Yazılı anlatımda okumayı ve anlamayı kolaylaştıran, yazarın okura aktarmak istediği düşünce ya da duygunun doğru ulaşmasına yardımcı olan, sözün
vurgu ve ton gibi özelliklerini belirten bu işaretlere noktalama işaretleri denir.
Sözün hangi bölgeye ait olduğunu gösterir.
Aşağıdakilerden hangisi noktanın kullanım amaçlarından biri değildir?
- A-) Rakamlardan sonra sayı sıfatlarını için
- B-) Tarih yazarken gün, ay ve yıl arasına
- C-) Büyük rakamların okunuşunu kolaylaştırmak için
- Cevap D-) Cümleyle doğrudan ilgisi olmayan açıklamalar için
- E-) Matematikte çarpma işlemi işareti olarak
Açıklama: Cümleyle doğrudan ilgisi olmayan açıklamalar için ayraç kullanılır. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi virgülün görevidir?
- A-) Matematikte bölme işlemi işareti olarak kullanılır.
- B-) Ses bilgisiyle ilgili çalışmalarda ünlünün uzun olduğunu göstermek için ünlüden sonra konur.
- Cevap C-) Onaylama veya ret bildiren kelimelerden sonra kullanılır.
- D-) Cümleden sonra, cümle ilgili yapılacak açıklamadan önce kullanılır
- E-) Cümleyle ilgili verilecek örneklerden önce kullanılır.
Açıklama: 11.Onaylama veya ret bildiren kelimelerden sonra kullanılır.
Evet, Türkçe hâlâ çoğumuzun şuur altında farklı medeniyet projelerinin bayrağı olmaya devam eder. (…) (Hayati Develi, Dil Doktoru)
Binbaşı: æ Yok, dedi, onun evinden çıkacağım. Yalnız bana bir hafta izin versin.
(Memduh Şevket Esendal, Ev Ona Yakıştı)
Aşağıdakilerden hangisi virgülün görevlerinden biri değildir?
- Cevap A-) Matematikte çarpma işlemi işareti olarak kullanılır.
- B-) Konuşma çizgisiyle verilen alıntıların bitiminde kullanılır.
- C-) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur
- D-) Cümlede kelime öbeklerini belirginleştirmek için kullanılır.
- E-) Cümlede benzer veya eş değer öğeler, art arda sıralanıyorsa bunların arasına konur.
Açıklama: Matematikte çarpma işlemi işareti olarak nokta kullanılır.
2 . 3 = 6
Matematikte çarpma işlemi işareti olarak kullanılır.
Aşağıdakilerden hangisi üç nokta işaretinin kullanımı ile ilgilidir?
- Cevap A-) Ünlem ve soru işaretinden sonra anlatımı pekiştirmek için konur.
- B-) Ses bilgisiyle ilgili çalışmalarda ünlünün uzun olduğunu göstermek için ünlüden sonra konur.
- C-) Karşılıklı konuşma bölümlerinde konuşucuyu bildiren kelimenin sonunda kullanılır.
- D-) Cümleden sonra, cümle ilgili yapılacak açıklamadan önce kullanılır.
- E-) Cümleyle doğrudan ilgisi olmayan açıklamaların başına ve sonuna konur.
Açıklama: Ünlem ve soru işaretinden sonra anlatımı pekiştirmek için üç nokta konur.
Ünlem ve soru işaretinden sonra anlatımı pekiştirmek için konur.
Aşağıdakilerden hangisinde ayraçla belirtilen yere noktalı virgül (;) işareti konmalıdır?
- A-) Çakırcalı( ) “Gelme Hüsnü Efendi. Yazık olur sana. Gelme!”
- B-) Anadolu Üniversitesinin genel ağdaki adresi( ) http://anadolu.edu.tr/
- C-) Düşümde gördüm( ) Ne kadar uygarlık varsa hepsinde birden yaşıyorum.
- Cevap D-) Ayşe’nin( ) Murat’ın, Selma’nın, Ali’nin okumadığı kitapları okuması şaşırtıcıydı.
- E-) Bilgilerinizi yoklayınız( )Sümerler, Fenikeliler, Firikler, Hititler, Soğdlar.
Açıklama: A, B, C ve E seçeneklerinde iki nokta (:) kullanımı uygundur. Aynı eki alan kelimeler virgülle art arda sıralandığında oluşabilecek anlam karışıklığını önlemek için noktalı virgül (;) kullanılır. “Ayşe’nin; Murat’ın, Selma’nın, Ali’nin okumadığı kitapları okuması şaşırtıcıydı.” Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde noktanın kullanımında hata vardır?
- A-) Saat 20.25’te
- Cevap B-) Bu konuda çalışan şu iki isim önemlidir.
- C-) I. II. III.
- D-) Bugün hava çok soğuk.
- E-) Tekin, Talat (2000). Orhon Türkçesi Grameri. Ankara: TDK
Açıklama: A şıkkı saat yazımına, C şıkkı maddelemede, D şıkkı cümle sonunda ve E şıkkı bilimsel yazılarda kaynakça yazımında noktanın kullanımına örnektir. B şıkkında ise nokta yerine iki nokta (:) kullanılmalıdır. Çünkü açıklama yapılacaktır.
Aşağıdakilerden hangisinde soru işareti (?) diğerlerinden farklı bir amaçla da kullanılmıştır?
- A-) Siz insanlar, neden sevmezsiniz birbirinizi? Neden mi? Nereden çıkarıyorsun birbirimizi sevmediğimizi?
- B-) Asıl sorun ticari unvanların, dükkân tabelalarının yabancı dilde olması mı?
- C-) Sorun gençlerin dilinin bozulup meramlarını ifade edemez hâle gelmeleri, Türkçe ifade imkânlarımızın gün geçtikçe fakirleşmesi mi?
- D-) Yoksa yerleştikleri evlerin bakımı için yine şehirden birer “temizlikçi kadın” mı getirecekler?
- Cevap E-) Önce Aslı sonra da Tahir Nil kenarındaki Karaman (?) şehrinde Zühre Han ile karşılaşmışlar mı?
Açıklama: Bir yazıda yer, tarih vb. verilen bilgilerle ilgili olarak tereddütler varsa bu durum, ayraç içinde soru işareti kullanılarak belirtilir. “Önce Aslı sonra da Tahir Nil kenarındaki Karaman (?) şehrinde Zühre Han ile karşılaşmışlar mı?”cümlesinde soru işareti belirsizlik anlamında da kullanılmıştır.
Aşağıdakilerin hangisinde noktalama işareti yanlışkullanılmıştır?
- A-) Tasavvuf edebiyatının bu çok önemli sanatçısı [Yunus Emre (13.-14.yy)] yaşadığı dönemde evrenselliği yakalamıştır.
- Cevap B-) Bugün T.B.M.M’nin açılışını kutluyoruz.
- C-) Bence bu cinayetin iki nedeni olabilir: Birincisi namus meselesi, ikincisi çıkar kavgasıdır.
- D-) Süleyman Çavuş: — Bırak açma o bahsi ,dedi.
- E-) Karacaoğlan’ın Güneydoğu Anadolu’da (?) yaşadığını söylüyor.
Açıklama: T.B.M.M değil TBMM olarak yazılmalıdır. Doğru cevap B’dir.
Bir yazıda yer, tarih vb. verilen bilgilerle ilgili olarak tereddütler varsa bu
durum aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi kullanılarak belirtilir.
- Cevap A-) ayraç içinde soru işareti
- B-) ayraç içinde üç nokta
- C-) ayraç içinde ünlem
- D-) ayraç içinde iki nokta
- E-) ayraç içinde köşeli parantez
Açıklama: Bir yazıda yer, tarih vb. verilen bilgilerle ilgili olarak tereddütler varsa bu
durum ayraç içinde soru işareti kullanılarak belirtilir.
Bugün dünyada çoğunlukla kullanılan noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Batılı noktalama işaretleri
- B-) Doğulu noktalama işaretleri
- C-) Kuzeyli noktalama işaretleri
- D-) Güneyli noktalama işaretleri
- E-) Kuzey batılı noktalama işaretleri
Açıklama: Bugün dünyada kullanılan Çin, Arap, Ermeni, Kiril gibi birçok alfabede çoğunlukla Batılı noktalama işaretleri kullanılmaktadır.
Cemal Süreyya’nın eserlerinden bir kısmını sıralayalım ( ) Üvercinka, Göçebe, Güz Bitiği, Sevda Sözleri
Yukarıdaki cümlede parantezle gösterilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?
- A-) (.)
- Cevap B-) (:)
- C-) (;)
- D-) (…)
- E-) (,)
Açıklama: Kendisinden sonra açıklama yapılacak ya da örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta kullanılır.
Cümlede özellikle vurgulanan unsurlar için hangi noktalama işareti kullanılır?
- A-) Ünlem işareti
- B-) Noktalı virgül
- C-) Üç nokta
- D-) İki nokta
- Cevap E-) Tırnak işareti
Açıklama: 2. Cümlede özellikle vurgulanan unsurlar tırnak içinde verilebilir.
Nitekim, aklın ilk kez Batı’da pırıl pırıl göründüğü Eski Yunan çağında, “akıl” anlamına gelen “logos” sözcüğü olanca kuşatımıyla, aynı zamanda “dil” anlamına gelir.
(Nermi Uygur, “İçi Dışıyla Batı’nın Kültür Dünyası”)
Tırnak işareti
Cümleyle doğrudan ilgisi olmayan açıklamalar için hangi noktalama işareti kullanılır?
- A-) Soru işareti
- Cevap B-) Ayraç/Parantez
- C-) İki nokta
- D-) Virgül
- E-) Nokta
Açıklama: Ayraç/Parantez ( )
1. Cümleyle doğrudan ilgisi olmayan açıklamalar ayraç içinde verilebilir.
Ak sakallı bir pir peyda olarak onlara doğru yolu gösterir. Gece olduğu zaman da
Demirkazık yıldızının tersine (güneye) gitmelerini söyler. (Fikret Türkmen, Tahir ile Zühre)
Düz yazıda yapılan şiir alıntılarında mısraları birbirinden ayırmak için hangi noktalama işareti kullanılır?
- A-) Kesme işareti
- B-) Ayraç
- C-) Köşeli ayraç
- Cevap D-) Eğik çizgi
- E-) Kısa çizgi
Açıklama: Düz yazıda yapılan şiir alıntılarında mısraları birbirinden ayırmak için eğik çizgi kullanılır. Doğru cevap D’dir.
Edebî metin her okunduğunda yeni anlamlar kazanır () edebî metnin çok katmanlı olması yanında ()duygu ve çağrışım değerleri bakımından zengin olması önemli faktörlerdir()
Yukarıdaki metinde kullanılması gereken noktalama işaretleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- Cevap A-) (;)(,)(.)
- B-) (‘’)(,)(.)
- C-) (-)(,)(.)
- D-) (_)(,)(.)
- E-) (:)(,)(.)
Açıklama: Edebî metin her okunduğunda yeni anlamlar kazanır; edebî metnin çok katmanlı olması yanında, duygu ve çağrışım değerleri bakımından zengin olması önemli faktörlerdir. Doğru cevap A’dır.
Eklendiği cümlede üzüntü, sevinç, kızma, korku gibi anlamları pekiştiren işaret hangisidir?
- Cevap A-) Ünlem
- B-) Soru işareti
- C-) Üç nokta
- D-) Uzun çizgi
- E-) Nokta
Açıklama: Ünlem, eklendiği cümlede üzüntü, sevinç, kızma, korku gibi anlamları pekiştirirken, okura yazıda yanında bulunduğu yazı biriminin yüksek sesle anlama uygun bir tonda okunması gerektiğini gösterir. Doğru cevap A’dır.
Günümüz Türk yazı dilinde yaklaşık olarak kaç tane noktalama işareti kullanılmaktadır
- Cevap A-) 50
- B-) 40
- C-) 30
- D-) 20
- E-) 10
Açıklama: Günümüz Türk yazı dilinde elli kadar noktalama işareti kullanılmaktadır.
50
Han Duvarları şiirinden ()Yağız atlar kişnedi()meşin kırbaç şakladı()() dizesini bilmeyenimiz yoktur. Bu cümlede ayraçla belirilen yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- A-) (‘’)(,)(,)(‘’)
- B-) (-)(,)(,)(-)
- C-) (‘’)(;)(,)(‘’)
- Cevap D-) (‘’)(,)(.)(‘’)
- E-) (‘’)(,)(‘’)(.)
Açıklama: Han duvarları şiirinden ‘‘Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı.’’ dizesini bilmeyenimiz yoktur. Doğru cevap D’dir.
Hangi noktalama işaret aynı zamanda matematikte kullanılan dört işlemlerden biri değildir?
- A-) Eğik çizgi
- B-) İki nokta
- C-) Kısa çizgi
- D-) Nokta
- Cevap E-) Uzun çizgi
Açıklama: Uzun çizgi; roman, hikâye, masal, tiyatro gibi türlerde kişilerin konuşmaları verilirken kullanılır. Eğik çizgi ve iki nokta matematikte bölme işleminde, nokta çarpma işleminde, kısa çizgi ise çıkarma işleminde kullanılır. Doğru cevap E’dir.
Hangisi iki noktanın kullanım amacı değildir?
- Cevap A-) Aynı eki alan kelimeler virgülle art arda sıralandığında oluşabilecek anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.
- B-) Cümleyle ilgili verilecek örneklerden önce kullanılır.
- C-) Cümleden sonra, cümle ilgili yapılacak açıklamadan önce kullanılır.
- D-) Karşılıklı konuşma bölümlerinde konuşucuyu bildiren kelimenin sonunda kullanılır.
- E-) Ses bilgisiyle ilgili çalışmalarda ünlünün uzun olduğunu göstermek için ünlüden sonra konur.
Açıklama: Aynı eki alan kelimeler virgülle art arda sıralandığında oluşabilecek anlam karışıklığını önlemek için kullanılan noktama işareti noktalı virgüldür. Diğer seçeneklerde ise iki noktanın kullanım yerleri verilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Hangisinde noktalı virgül doğru şekilde kullanılmıştır?
- A-) Kübra; kızım; Muazzez senin kardeşindir.
- B-) Bu; sonuçlarına aktlanabileceğimiz bir durum değildir.
- C-) Baykuş; Yunan mitolojisinde tanrıça Athena’nın sevdiği hayvan olarak bilinir.
- D-) Ayvazoğlu; Beşir (1999). Kuğunun Son Şarkısı, Ötüken Yayınları.
- Cevap E-) Niyazi’yle iş bölümü yapmıştık. Sabahtan öğleye kadar bulaşıkları o yıkar, garsonluğu ben yapardım; öğleden sonra bulaşıkları bende, garsonluk onda.
Açıklama: Sıralı cümleyi oluşturan cümleler, virgülle ayrılıyor ve kendi aralarında gruplanabiliyorsa bu gruplar birbirinden noktalı virgülle ayrılır. Diğer seçeneklerde virgül kullanımı uygundur.
Kemal Tahir Kurt Kanunu’ndan söz ederken “Romanın konusu 1926 İzmir Suikastı gibi son derece buhranlı bir devrede geçiyor. ( ) Gerçekten büyük tehlikeler içinde kıstırılmış insanların romanı bu. Vesikaları bir fon olarak kullanıyorum.” diyor. Yukarıdaki cümlede yer alan ayraç ( ) içine hangi noktalama işareti konmalıdır?
- A-) Soru işareti
- B-) Ünlem işareti
- Cevap C-) Üç nokta
- D-) Noktalı virgül
- E-) İki nokta
Açıklama: “Ayraç/Parantez” konu başlığında belirtildiği gibi alıntılarda atlamalar yapılıyorsa bu kısım ayraç içinde üç nokta ile gösterilebilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Kentlere akan kalabalıklar köyün alışkanlıklarını ( ) âdet ve davranışlarını da birlikte getirmişlerdi. Oysa kent ( ) kurallarını koyan bir yapı arz ediyordu. Kırsal alanların alabildiğine hür havasını tatmış olan köylü ( ) hareketlerinde tabiata uyum hariç fazla bir kısıtlamayı tanımamıştı henüz. Bunlar hep bildiğimiz şeyler. Bu yazıda parantez içindeki yerlerde aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi kullanılmıştır?
- Cevap A-) Virgül
- B-) Soru işareti
- C-) Ünlem işareti
- D-) Kesme işareti
- E-) Üç nokta
Açıklama: Virgül.
Kısa çizgi (-) hangi durumlarda kullanılmaz?
- A-) Cümledeki kelime öbekleri belirginleştirmek için
- B-) Karşıtlık ilişkisi belirtmek için
- Cevap C-) Hikâye gibi türlerde kişilerin konuşmalarını vermek için
- D-) Dil bilgisi çalışmalarında kelimelerin köklerini, gövdelerini ve eklerini belirtmek için
- E-) Birbiriyle ilişkili kavramlar birlikte yazıldığında araya
Açıklama: Kısa çizgi roman, hikâye, masal, tiyatro gibi türlerde kişilerin konuşmaları verilirken kullanılmaz, uzun çizgi (–) kullanılır.
Matematikte bölme işareti anlamında kullanılan noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) İki nokta - eğik çizgi
- B-) Nokta - iki nokta
- C-) Nokta - eğik çizgi
- D-) Noktalı virgül - iki nokta
- E-) Noktalı virgül - eğik çizgi
Açıklama: 18 : 2 = 9 ve 12 / 3 = 4 örneklerinde de görüldüğü gibi iki nokta (:) ve eğik çizgi (/) matematikte bölme işareti olarak da kullanılır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Mevlânâ()nın oğlu Sultan Veled ()1226-1312() Anadolu’da Türkçe’nin ilk ses bayraklarından biridir ()(Mustafa İsen vd., Eski Türk Edebiyatı El Kitabı)
Yukarıda verilen boşluklara hangi noktalama işaretleri kullanmalıdır?
- A-) (‘)(/)(/)(,)
- B-) (,)(())(())(,)
- C-) (‘)(-)(-)(.)
- D-) (‘)(‘’)(‘’)(.)
- Cevap E-) (‘)(())(())(.)
Açıklama: Mevlânâ’nın oğlu Sultan Veled (1226-1312) Anadolu’da Türkçe’nin ilk ses bayraklarından biridir. (Mustafa İsen vd., Eski Türk Edebiyatı El Kitabı) Doğru cevap E’dir.
Ne zaman bir roman yazsam birileri() en çok da annem, ()Şöyle bir aşk romanı yazsana()’‘derdi.
Yukarıdaki boşluklara gelmesi gereken noktalama işaretleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- A-) (;)(‘)(!)
- B-) (;)(;)(!)
- Cevap C-) (,)(‘’)(!)
- D-) (,)(‘)(.)
- E-) (;)(‘)(.)
Açıklama: Ne zaman bir roman yazsam birileri, en çok da annem, “Şöyle bir aşk romanı yazsana!” derdi. Doğru cevap C’dir.
Nokta işaretinin kullanımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır.
- Cevap A-) Cümlede kelime öbeklerini belirginleştirmek için kullanılır.
- B-) Matematikte çarpma işlemi işareti olarak kullanılır
- C-) Saat yazımında saat ile dakika arasına nokta konur.
- D-) Kimi kısaltmalarda kullanılır.
- E-) Rakamlardan sonra konursa sıra sayı sıfatlarını türetir
Açıklama: Cümlede kelime öbeklerini belirginleştirmek için virgül kullanılır.
Cümlede kelime öbeklerini belirginleştirmek için kullanılır.
Noktalama işaretleri hangi yüzyılda genelleşmiş ve belli kurallara bağlanmıştır?
- Cevap A-) 19. yüzyıl
- B-) 18. yüzyıl
- C-) 17. yüzyıl
- D-) 16. yüzyıl
- E-) 15. yüzyıl
Açıklama: 19. yüzyılda noktalama işaretleri genelleşmiş ve belli kurallara bağlanmıştır
Noktalama işaretleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A-) Edebiyatımızda ilk kez Şinasi’nin Şair Evlenmesi eserinde kullanılmıştır.
- Cevap B-) Edebiyatçılar, kullanımları konusunda tam bir mutabakat içerisindedirler.
- C-) Dünyada kullanılan Çin, Arap, Ermeni, Kiril gibi birçok alfabede çoğunlukla Batılı noktalama işaretleri kullanılmaktadır.
- D-) Yazı dilinde noktalama işaretlerinin doğru ve yerinde kullanılması, hem yazar hem de okur açısından kolaylık sağlar.
- E-) Rakamlar arasında kullanılanlar hariç, her noktalama işaretinden sonra bir harf sığacak kadar bir boşluk bırakılmalıdır.
Açıklama: Noktalama işaretlerinin kullanımı konusunda, ne yazık ki hâlâ tam bir uzlaşı yoktur. Birçok yazarın bu işaretleri rastgele kullandıkları görülmektedir. Doğru cevap B’dir.
Noktalı virgül işaretinin kullanımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır.
- Cevap A-) Rakamların yazımında kesirleri göstermek için kullanılır.
- B-) Aynı eki alan kelimeler virgülle art arda sıralandığında oluşabilecek anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.
- C-) Sıralı, bağlaçlı, girişik gibi birden çok cümlenin birlikte kullanıldığı yapıların öznesi ortak ise bu durumda noktalı virgül özneden sonra konur.
- D-) Bir cümlede virgüllerle ayrılan kelimeler veya kelime öbekleri kendi içinde gruplanabiliyorsa bunlar da birbirinden noktalı virgülle ayrılır.
- E-) Sıralı cümleyi oluşturan cümleler, virgülle ayrılıyor ve kendi aralarında gruplanabiliyorsa bu gruplar birbirinden noktalı virgülle ayrılır.
Açıklama: Rakamların yazımında kesirleri göstermek için virgül kullanılır.
Rakamların yazımında kesirleri göstermek için kullanılır.
Okulda bana yeni bir ad takmışlardı ( )Haylaz Yabancı ( )
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
- A-) (,) (.)
- B-) (;) (.)
- Cevap C-) (:) (.)
- D-) (;) (…)
- E-) (.) (.)
Açıklama: Açıklama olduğu için (:) ve cümle sonu olduğu için (.) kullanılmalıdır.
Orhan Veli Kanık()ın () Dalgacı Mahmut () şiirini okudunuz mu? cümlesindeki ayraçla verilen yerlere hangi noktalama işaretleri gelmelidir?
- A-) Virgül, kısa çizgi
- B-) Virgül, tek tırnak
- Cevap C-) Kesme işareti, tırnak işareti
- D-) Kesme işareti, köşeli ayraç
- E-) virgül, tırnak işareti
Açıklama: Doğru noktalama işareti,
Orhan Veli Kanık’ın “Dalgacı Mahmut” şiirini okudunuz mu?
Roman, hikâye, masal, tiyatro gibi türlerde kişilerin konuşmaları verilirken hangi noktalama işareti kullanılır?
- A-) İki nokta
- B-) Noktalı virgül
- Cevap C-) Uzun çizgi
- D-) Kısa çizgi
- E-) Kesme işareti
Açıklama: Roman, hikâye, masal, tiyatro gibi türlerde kişilerin konuşmaları verilirken uzun çizgi kullanılır. Doğru cevap C’dir.
Roman, hikâye, masal, tiyatro gibi türlerde kişilerin konuşmaları verilirken kullanılan noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Ayraç
- Cevap B-) Uzun çizgi
- C-) Eğik çizgi
- D-) Kesme işareti
- E-) Tek tırnak
Açıklama: Uzun Çizgi (–)
1. Roman, hikâye, masal, tiyatro gibi türlerde kişilerin konuşmaları verilirken kullanılır.
Bu kucaklaşmadan sonra kardeşini kendinden biraz uzaklaştıran annem, sesine nazlı bir küskünlük katarak konuşurdu: – Eee, enişten gitmese buralara yolun düşmeyecek belli ki. (Füruzan, Sevda Dolu Bir Yaz)
Sözün istenmeyen şekilde bittiğini, kesik cümlelerde okuyana bırakılan parçayı göstermede, ayıp karşılanan kelimelerin yerine, metinlerin okunamayan yerlerini göstermede kullanılan yardımcı işaret hangisidir?
- A-) Noktalı virgül
- B-) İki nokta
- Cevap C-) Üç nokta
- D-) Ayraç
- E-) Köşeli ayraç
Açıklama: Sözün istenmeyen şekilde bittiğini, kesik cümlelerde okuyana bırakılan parçayı göstermede, ayıp karşılanan kelimelerin yerine, metinlerin okunamayan yerlerini göstermede kullanılan yardımcı işaret üç noktadır. Doğru cevap C’dir.
Toplumun yozlaşmaya ve her şeyin parayla ölçüldüğü() bilgi ve kültüre duyulan saygının() kredi kartlarına() görselliğe yönelmeye başladığı yıllarda() edebiyat ()Bir işlevi yok()()düşüncesiyle gazetelerden kovuldu()
Boşluklara gelmesi gereken noktalama işaretleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- Cevap A-) (,)(,)(,)(,)(‘’)(.)(‘’)(.)
- B-) (,)(,)(;)(;)(‘)(.)(‘)(.)
- C-) (,)(,)(.)(,)(.)(‘)(,)(.)
- D-) (;)(,)(,)(,)(‘)(,)(‘)(.)
- E-) (,)(,)(,)(;)(,)(‘)(,).()
Açıklama: Toplumun yozlaşmaya ve her şeyin parayla ölçüldüğü, bilgi ve kültüre duyulan saygının, kredi kartlarına, görselliğe yönelmeye başladığı yıllarda, edebiyat “Bir işlevi yok.” düşüncesiyle gazetelerden kovuldu. Doğru cevap A’dir.
Üç nokta (…) aşağıda belirtilen hangi durumda kullanılmaz?
- A-) Bir konuyla ilgili örneklerin devam ettiğini belirtmek için
- B-) Alıntı yapıldığında atlanan yerleri belirtmek için
- C-) Ünlemden sonra anlatımı pekiştirmek için
- D-) Kişinin kim olduğunu açıkça belirtmemek için
- Cevap E-) Karşılıklı konuşmaları belirtmek için
Açıklama: Karşılıklı konuşmalarda cevap verilmediğini, sessiz kalındığını belirtmek için kullanılır.

Ünite 3

“Güzelmi güzel bir kızdı. Öyle bir havası vardı ki yanına kimse yaklaşamıyordu bile. Mahalledeki kızlar da ona hayrandı.” Parçadaki yazım yanlışı hangi durumla ilgilidir?
- A-) Ünlü daralması
- B-) Bağlaç olan ‘-ki’nin yazımı
- C-) Aitlik bildiren ‘-ki’ ekinin yazımı
- D-) Dahillik anlamı veren ‘-de’ bağlacı
- Cevap E-) İkileme yapan ‘-mi’ eki
Açıklama: ‘-mi’ pekiştirme olarak kullandığı zaman ayrı yazılır, ‘Güzel mi güzel’ şeklinde yazılması gerekmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
“Yasak Bölge” ifadesinin büyük harfle yazılmasının sebebi nedir?
- Cevap A-) Tabela, levha yazısı olduğu için
- B-) Özel ad olduğu için
- C-) Hitap olduğu için
- D-) Özel addan türetildiği için
- E-) Dergi adı olduğu için
Açıklama: Tabela, levha gibi yazılarda sözcüklerin ilk harfi büyük yazılır.
Yasak Bölge.
Tabela, levha yazısı olduğu için
’ başarılı idi / başarılıydı, gelmeli idi / gelmeliydi, hasta imiş / hastaymış, yolcu iken / yolcuyken’ Yukarıdakiler hangi yazıma örnektir?
- A-) İkilemelerin yazımı
- B-) Birleşik söcüklerin yazımı
- C-) Pekiştirme sıfatlarının yazımı
- Cevap D-) Ek fiilin yazımı
- E-) Geniş zaman çekimli fiillerin yazımı
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
• Sözcük ünlüyle bitiyorsa, ek fiilin başındaki /i/ ünlüsü yarı ünlü /y/ sesine dönüşür.
başarılı idi / başarılıydı, gelmeli idi / gelmeliydi; hasta imiş / hastaymış; almalı imiş / almalıymış; yolcu iken / yolcuyken, okumalı iken / okumalıyken vb.
(1) Doğaya bakın bir. (2) Nasıl yaratılmışsa yaratılmış. (3) Alabildiğine cömert bir sevginin durmadan yenilenen atılımlariyle tazelenip yeşermiyor mu? (4) Bunca güzellikler, denizin mavisinden, yaprakların, çimenlerin yeşilinden, çiçeklerin o çeşit çeşit, o güzelim renklerine, kokularına kadar, hepsi hepsi inanılmaz bir sevginin eseri değil mi? (5) Sevgi değil mi ağaçları yeşerten, tomurcuğu çiçek, çiçeği meyve yapan, tırtılı yapraklara, kelebekleri, arıları çiçeklere salan tutkuyla?
(Vedat Günyol, Bunalım Dediğimiz)
Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Birinci cümleyle ikinci cümlede
- Cevap B-) Yalnızca üçüncü cümlede
- C-) Yalnızca dördüncü cümlede
- D-) Yalnızca beşinci cümlede
- E-) Dördüncü cümleyle beşinci cümlede
Açıklama: İle Bağlacının Yazımı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
(1) Sana değil, yanlış anlama.
(2) Bana, bana… (3) İnanki böyle bir şey imkânsız değildir. Çünkü Selmin’i çok güzel
bulduğum ve senin kızın olduğunu unuttuğum anlar çok oldu. (4) Hani şöyle bir
karıncalandım. Kız kardeşim olsaydı yine benden şüphe edebilirdin. (5) Ne çıkar
ablacığım?
(Peyami Safa, Yalnızız)
Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?
- A-) İkinci cümleyle beşinci cümlede
- B-) Yalnız ikinci cümlede
- Cevap C-) Yalnız üçüncü cümlede
- D-) Üçüncü cümleyle beşinci cümlede
- E-) Yalnız beşinci cümlede
Açıklama: Karıştırılması Olası Eklerle Bağlaç ve Edatların Yazımı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
(1) Sinekler arasındaki bu olay, o büyük kentin, yüksek yapıların çok sıkışık bulunduğu bir bölgesinde geçdi. (2) Orada çok katlı bir konut vardı. Bu konutun en alt katı, çok az güneş alan bir evdi. (3) Bu evin yarısı, yerden aşağıdaydı, toprağa gömülüydü. (4) Dar sokağın iki gecesinde çok yüksek yapılar, bu bodrumdaki eve güneş ışınlarının girmesini engellerdi. (5) Bu yüzden o eve sabah aydınlığı geç gelir, ama akşam karanlığı erkenden basardı.
(Aziz Nesin, Anıtı Dikilen Sinek)
Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Birinci cümleyle ikinci cümlede
- Cevap B-) Yalnızca birinci cümlede
- C-) Yalnızca üçüncü cümlede
- D-) Yalnızca dördüncü cümlede
- E-) Üçüncü cümleyle beşinci cümlede
Açıklama: Ses Uyumları ve Yazım Kuralları, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Birinci cümledeki ‘geçdi’ sözcüğü yerine ‘geçti’ yazılmalı!
Paragrafın yalnızca birinci cümlesinde yanlışlık var.
Dördüncü cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu yok.
Cümledeki ‘gece’ sözcüğü, ‘karşılıklı iki yandan her biri, yaka’ anlamındadır. Sözcük ‘geçe’ diye de kullanılır. (bkz. TDK güncel sözlük)
Kuşkuya düştüğünüz yerlerde, önce, sözlüğe bakınız!
Ders kitabınızdaki ‘Ses Uyumları ve Yazım Kuralları’ başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
(1) Tutamak sorunu dedim. (2) Dünyada hepimiz sallantılı, korkuluksuz bir köprüde yürür gibiyiz. Tutunacak bir şey olmadı mı insan yuvarlanır. (3) Tramvaylardaki tutamaklar gibi. Uzanır tutunurlar. Kimi zenginliğine tutunur; kimi müdürlüğüne; kimi işine, sanatına. Çocuklarına tutunanlar vardır. (4) Herkes kendi tutamağının en iyi, en yüksek olduğuna inanır. (5) Gülünçlüğünü farketmez. (Yusuf Atılgan, Aylak Adam) Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Yalnızca birinci cümlede
- B-) İkinci cümleyle üçüncü cümlede
- C-) Birinci cümleyle üçüncü cümlede
- D-) Dördüncü cümleyle beşinci cümlede
- Cevap E-) Yalnızca beşinci cümlede
Açıklama: Ayrı Yazılan Sözcükler, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Son sözcük ayrı yazılır: fark etmez
(1) Yolun kenarına oturdum. Az ötemde bir eşek otluyor. (2) Onun da rengi çağla bademi, ağzı, dişleri, kulakları boynu ne güzel. Otluyor. (3) Otları adeta çatırdata, çatırdata yiyor. (4) Belki de bu çıtırtılı, çatırtılı sesi hişt hişt diye duymuşumdur. (Sait Faik Abasıyanık, Hişt Hişt) Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Birinci cümleyle ikinci cümlede
- B-) Yalnızca ikinci cümlede
- C-) Yalnızca üçüncü cümlede
- D-) Yalnızca dördüncü cümlede
- Cevap E-) Üçüncü cümleyle dördüncü cümlede
Açıklama: İkilemelerin Yazımı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
İkilemeler arasına noktalama işareti konulmaz.
-da bağlacının yazımı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- Cevap A-) Sosyolojide bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir.
- B-) Olayın Fransadada yankısı açıkça görülüyordu.
- C-) Sende mi beni anlamıyorsun?
- D-) Kitabın ben de kalmış.
- E-) Ev de kimse var mı?
Açıklama: “Sosyolojide bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir.” ifadesi doğrudur. Doğru yanıt A’dır.
-ki bağlacının yazımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A-) Biz söyleyeceğizki cümle alem duysun.
- Cevap B-) Durum Türkiye’dekinden farklı görünüyor.
- C-) Senden önce gelebilmem mümkün değilki!
- D-) Elimizde ki imkanlar bu kadar.
- E-) Derlerki binlerce insan ölmüş bu savaşı kazanmak için.
Açıklama: “Durum Türkiye’dekinden farklı görünüyor.” ifadesi doğrudur. Doğru yanıt B’dir.
12 Aralık 1928 yılında basılan İmla Lügatı aşağıdaki yıllardan hangisine kadar kullanılmıştır?
- Cevap A-) 1941
- B-) 1950
- C-) 1963
- D-) 1976
- E-) 1985
Açıklama: 12 Aralık 1928 yılında basılan İmla Lügatı 1941 yılına kadar kullanılmıştır.
I- Son nüfus sayımına göre Türkiye’de 82 milyon 3 bin 882 kişi yaşamaktadır.
II- Bir yıl üç yüz atmış beş gün altı saattir.
III- Fizik sınavından yetmişiki aldım.
Yukarıdaki cümlelerin hangisinde yazım hatası vardır?
- A-) I ve II
- B-) I ve III
- Cevap C-) II ve III
- D-) I, II ve III
- E-) Yalnız III
Açıklama: Sayıların Yazımı
1. Ondan itibaren birleşik rakamlar yazıyla verildiğinde bunlar ayrı ayrı yazılır.
2. Büyük sayılar yazılırken okumayı kolaylaştırmak amacıyla farklı yöntemler kullanılır.
3. Eğer sayılar rakamla yazılıyor ve sonrasında ek geliyorsa bu eklerin yazımında ünlü ve ünsüz uyumlarına uyulur ve bunlar kesme işareti kullanılarak yazılır.
Doğru yazımlar aşağıdaki gibidir.
II- 1 yıl üç yüz altmış beş gün 6 saattir.
III- Fizik sınavından yetmiş iki aldım.
1. Bir tohum toprağa düşmeyegörsün, ne yapar eder, çatlar, sonra da fırsatını bulup gelişir böyle.
2. Üsküdar, Beylerbeyi sırtlarına bakar dururduk. Geçen gemileri seyrederdik.
3. Yine bir gün, 27 yaşındaki üsteğmen, Çanakkale’den geçecekleri gün ve saati, denizaltının uğradığı bir limandan telefonla haber verir nişanlısına.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri birleşik sözcük yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır.
1. DNA
2. Dede Korkut
3. Sayın Başkan
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri büyük harf yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır. Sayın Başkan, Saygıdeğer Meslektaşlar, Aziz Dostum, Sevgili Babacığım vb. Muhterem Dedeciğim; Pek çok savaşa girip, çıktık; baskınlara uğradık; baskınlar yaptık. (…)
Unvanlar ve lakap gibi kullanılan akrabalık sözleri büyük harfle yazılır. Sultan Murat, Şah İsmail, Yüzbaşı Cengiz Topel, Dede Korkut, Nene Hatun, Hala Sultan vb.
Birtakım kısaltmaların tamamı veya ilk harfleri büyük harfle yazılır. Dilimizin kimliğimizi ele vermesi kaçınılmazdır. Ama bu ele veriş parmak izinin yahut DNA’nınki kadar kesin olamaz; çünkü genetik kimliğimizi değil, sosyal kimliğimizi belli eder dilimiz.
1. Kasımpaşa’dan Beyoğlu’na hiç çıkmamış adam ilk konuşmaya başladığı zaman, kara gözlerini açmıştı.
2. Bir tohum toprağa düşmeyegörsün, ne yapar eder, çatlar, sonra da fırsatını bulup gelişir böyle.
3. Yine bir gün, 27 yaşındaki üsteğmen, Çanakkale’den geçecekleri gün ve saati, denizaltının uğradığı bir limandan telefonla haber verir nişanlısına.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri birleşik sözcük yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır.
Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır.
1. Saygıdeğer Meslektaşlar,
2. Yasak Bölge
3. Hayatı ve Bilimi: Aziz Sancar
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri büyük harf yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır. Sayın Başkan, Saygıdeğer Meslektaşlar, Aziz Dostum, Sevgili Babacığım vb. Muhterem Dedeciğim; Pek çok savaşa girip, çıktık; baskınlara uğradık; baskınlar yaptık. (…) (Mehmet Niyazi, Çanakkale Mahşeri)
Kitap, dergi, bildiri vb. gibi çalışmalarda, yazı başlıkları ve çizelge, şema vb. ile ilgili açıklamaların ilk harfleri büyük yazılır. Yazım Kuralları, Büyük Harf Kullanımı vb.
Tabela, levha gibi yazılarda sözcüklerin ilk harfi büyük yazılır. Yasak Bölge.
1. kaydolmak
2. kalburabastı
3. uyuyakalmak
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri birleşik sözcüklerin yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır.
1. Çar Nikola
2. Margaret Thatcher
3. Benazir Butto
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri yabancı isimlerin yazımı kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Türkçeye eskiden yerleşen yabancı isimler söylendiği gibi yazılır. Çaykovski, Aristo, Dante, Şarlo, Tokyo, Kolombiya, Çar Nikola, Paris, Nis vb. Şu bölgede altın varmış denildi mi, halk deliye dönüyor. Şarlo’nun “Altına Hücum” filmi, mezar taşıdır. (Melih Cevdet Anday, Ölümsüzlük Ardında Gılgamış)
Latin alfabesi kullanan ülke ve toplumlara ait özel isimler aynen yazılır. Rio de Janeiro, Margaret Thatcher, Noam Chomsky, National Geographic vb. Amerika’nın en köklü dergilerinden Atlantic, dünyanın en iyi oyuncuları olarak görülen isimlerin en kötü performanslarını bir araya getirdi. Listede Robert De Niro’dan Hellen Mirren’e kadar birçok ünlü isim var. (Milliyet, 20.07.2012)
Latin alfabesi kullanılmayan ülke ve toplumlara ait özel isimler söylendiği gibi yazılır. Yeltsin, Nikolas Papadopulos, Benazir Butto, Faysal, Dubai, Tiananmen vb.
1. Çaykovski
2. Noam Chomsky
3. Nikolas Papadopulos
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri yabancı isimlerin yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Türkçeye eskiden yerleşen yabancı isimler söylendiği gibi yazılır. Çaykovski, Aristo, Dante, Şarlo, Tokyo, Kolombiya, Çar Nikola, Paris, Nis vb. Şu bölgede altın varmış denildi mi, halk deliye dönüyor. Şarlo’nun “Altına Hücum” filmi, mezar taşıdır. (Melih Cevdet Anday, Ölümsüzlük Ardında Gılgamış)
Latin alfabesi kullanan ülke ve toplumlara ait özel isimler aynen yazılır. Rio de Janeiro, Margaret Thatcher, Noam Chomsky, National Geographic vb. Amerika’nın en köklü dergilerinden Atlantic, dünyanın en iyi oyuncuları olarak görülen isimlerin en kötü performanslarını bir araya getirdi. Listede Robert De Niro’dan Hellen Mirren’e kadar birçok ünlü isim var. (Milliyet, 20.07.2012)
Latin alfabesi kullanılmayan ülke ve toplumlara ait özel isimler söylendiği gibi yazılır. Yeltsin, Nikolas Papadopulos, Benazir Butto, Faysal, Dubai, Tiananmen vb.
1. Üsküdar, Beylerbeyi sırtlarına bakar dururduk. Geçen gemileri seyrederdik.
2. Gerçek sanat eseri böyle en basit tabakadan bir insana seslenebilmeli, duygusunu ona aktarabilmeli.
3. Kasımpaşa’dan Beyoğlu’na hiç çıkmamış adam ilk konuşmaya başladığı zaman, kara gözlerini açmıştı.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri birleşik sözcük yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır.
Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır.
1. Limanda oturup çayımızı içerken bir yandan da geçen gemileri seyrederdik.
2. Etrafı saran hanım eli kokularından yazın en güzel günlerinde olduğumuzu anlardık.
3. Bana veda etmeden gide bileceğini düşünmek bile istemiyorum.
Yukarıdaki cümlelerin hangisi ya da hangilerinde birleşik sözcük yazım kurallarına uyulmamıştır?
- A-) I
- B-) II
- C-) I ve II
- Cevap D-) II ve III
- E-) I, II ve III
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır. gidebileceğini biçiminde yazılmalıdır.
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır. Hanımeli olmalıdır.
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili ikilemelerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) Param parça oluverir dünyan.
- B-) Çırıl çıplak bozkırlara dönersin.
- C-) Çepe çevre sarar insanı yalnızlık.
- D-) Sen de tıpa tıp onlara benzersin.
- Cevap E-) Pisi pisine yok olur gidersin.
Açıklama: İkilemelerin Yazımı
:Bütün ikilemeler ayrı ve araya herhangi bir noktalama işareti konulmadan yazılır. Pekiştirme sözcükleri ise bitişik yazılır. Pisi pisine ikilemedir; diğerleri pekiştirme sözcükleridir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bileşik eylemlerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A-) Bu ayrıntıları ancak sen fark edersin.
- B-) Zannettiğin gibi bu olayın suçlu ben değilim.
- C-) Yıllar sonra onu karşımda görünce öleyazdım.
- Cevap D-) Ne yaptığını anlaya bilmek için uğraşıp durdum.
- E-) Akşam eve giderken anneme de bir uğrayıversen ne iyi olur.
Açıklama: Kurallı bileşik fiiller bitişik yazılır. Anlayabilmek bitişik olmalıdır. Ayrı yazılması yazım hatasıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanımı ile ilgili bir yazım yanlışı yoktur?
- A-) Meslek Liseleri’nde okuyan öğrenci sayısı istenilen düzeyde değil.
- Cevap B-) III. Mehmet, Osmanlı padişahlarının en tutumlu olanları arasında yer alır.
- C-) Hasan Tahsin Anıtı, İzmirde, düşmandan kurtuluşu simgeliyor.
- D-) Yeni yasa Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi.
- E-) Yurdumuzun Doğusu’nda kar yağışı başladı.
Açıklama: Yazım Kuralları – Büyük Harf Kullanımı
Meslek Liseleri’nde değil Meslek liselerinde …
İzmirde değil İzmir’de …
Resmi gazetede değil Resmi Gazete’de
Yurdumuzun Doğusu’nda değil Yurdumuzun doğusunda olmalıdır.
B seçeneğinde yazım yanlışı yoktur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem büyük ünlü uyumuna, hem de küçük ünlü uyumuna uymayan bir sözcük bulunmaktadır?
- A-) Sorardım sırrını hiç düşünmeden, bu fani gönlümün sevinci neden?
- B-) Açsam rüzgâra yelkenimi dolaşsam ben de deniz deniz.
- C-) Ve bir sabah vakti, kimsesiz bir limanda bulsam kendimi.
- Cevap D-) Aya haber sal çıksın bu gece, yaşamak istiyorum gençliğimi yeni baştan.
- E-) Uzak bir sevgiden her ne kalmışsa, unutuldu ve duruldu kalbimiz.
Açıklama: Ses Uyumları ve Yazım Kuralları
fani, rüzgar, liman, istiyorum, kalbimiz sözcükleri Büyük Ünlü Uyumuna uymamaktadır. İstiyorum sözcüğünde ise hem Büyük Ünlü Uyumuna, hem de Küçük Ünlü Uyumuna uyumsuzluk söz konusudur. – yor şimdiki zaman eki Küçük Ünlü Uyumu kuralına daima aykırıdır. Çünkü Türkçe sözcüklerde o, ö ünlüleri sadece ilk hecede yer alır. o ve ö ünlüleri Türkçede sadece ilk hecede yer alır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti (?) yanlış kullanılmıştır?
- Cevap A-) Sen böyle söyledin mi o her şeyi yapar diye düşünüyorum?
- B-) Her konuyu sen mi biliyorsun burada sadece?
- C-) Yapamadıklarından ben mi sorumluyum şimdi?
- D-) Bu okulda geçirdiğimiz yılları sen de düşünmüyor musun ara ara?
- E-) Bu işi kabul edip etmeyeceğini ona da sordun mu ki?
Açıklama: A seçeneğinde soru eki kullanılmış ancak cevabı beklenen bir soru yoktur. Bu nedenle orada soru işareti kullanımı yanlıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ‘’de’’ nin yanlış yazılmasından kaynaklanan bir yazım yanlışı bulunmaktadır?
- Cevap A-) Yurtta öğrencilerle birlikte birkaç öğretmende varmış.
- B-) Çok kızıp da yanlış bir şey yapmandan endişe ediyorum.
- C-) Bakanlık, Cuma gününü de bayram tatiline eklemiş.
- D-) Yepyeni bir hizmet ya da mal üretmek için düşünmeye başlamışlar.
- E-) Ben olacakları önceden söyledim de dinleyen kim?
Açıklama: Karıştırılması Olası Eklerle Bağlaç ve Edatların Yazımı
Hal eki olarak bulunma anlamı veren ‘’ de’’ bitişik yazılırken, bağlaç olan ‘’de’’ ayrı yazılır. Bunu uygulamanın en kısa yolu hal ekini cümleden çıkardığımızda anlam bozulurken bağlaç olanı çıkardığımızda anlam bozulmamaktadır.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yükleminde ünlü daralması yoktur?
- A-) Bahçeyi bir gün arayla suluyor.
- B-) Toplantıda herkes birbirini suçluyor.
- C-) Aylardır buraya uğramıyor.
- D-) Herkes, onun yolunu gözlüyor.
- Cevap E-) Yanında bir arkadaşını getiriyor.
Açıklama: Ses Uyumları ve Yazım Kuralları – Ünlü Daralması
Sonu e / a ile biten fiillerde – yor şimdiki zaman eki geldiğinde geniş olan e / a daralır ve ı / i / u / ü olur. Suluyor, suçluyor, uğramıyor, gözlüyor fiillerinde daralma görülürken getiriyor fiilinde fiille şimdiki zaman eki arasına – i yardımcı sesi getirilmiştir, ünlü türemesi vardır.
Aşağıdakilerden hangisinde altı çizili sözcüğün büyük ünlü uyumuna uymayış nedeni diğerlerinden farklıdır?
- A-) İnsanlık onurunun ayaklar altına alındığını düşünüyordu.
- B-) Bütün odayı didik didik ettiği halde, çok sevdiği mavili kazağını bulamamıştı.
- C-) Masanın üstünde renk renk kalemler
- D-) Arabanın lastiklerinin inik olduğunu fark etmemişti bile.
- Cevap E-) Seninle meslektaşız demek, diye karşısındaki adamı uzun uzun süzdü.
Açıklama: Ses Uyumları ve Yazım Kuralları
Büyük Ünlü Uyumu, Türkçe sözcüklerdeki ünlülerin kalınlık-incelik bakımından uyumudur. Diğer seçeneklerde sözcüğün kökü Büyük Ünlü Uyumuna uymazken meslektaş sözcüğünden ek uyumu bozmuştur.
Aşağıdakilerden hangisinde ünlü düşmesinin olduğu bir sözcükte ünlü daralması da vardır?
- Cevap A-) Altı haftadır bizim takımımızda oynuyordu.
- B-) Her seferinde aynı hatayı yapıyordu.
- C-) Dershanede gördüğü konuları evde tekrarlıyordu.
- D-) Bu konuda söyleyecek hiçbir söz bulamıyorum.
- E-) Durup dururken ne diye bağırdı ki…
Açıklama: Ses Uyumları ve Yazım Kuralları – Ünlü Daralması
oyun –a – yor –du biçiminde kök ve eklerine ayırdığımızda kökte bir ünlü düşmesi görülmektedir. Aynı zamanda da – a isimden fiili yapım eki daralmış, -u olmuştur.
Aşağıdakilerin cümlelerin hangisinde ‘’ki’’ nin yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A-) Geçmiş zaman olur ki hayali cihana değer.
- B-) Türk tiyatrosundaki genel sorunlar üzerinde konuşulacak.
- Cevap C-) Hava öyle güzeldiki kendimi hemen sokağa attım.
- D-) Sınıftakilerin tümü dışarı çıksın.
- E-) Üstüme o kadar çok düşüyorsunuz ki bazen bunalıyorum.
Açıklama: Karıştırılması Olası Eklerle Bağlaç ve Edatların Yazımı
‘’ki’’ aitlik eki olduğu zaman bitişik, bağlaç ise ayrı yazılır.
Altı çizili yabancı sözüklerin hangisinin yazımı değişikliğe uğramıştır?
- A-) Çaykovski ünlü bir müzik bestecidir.
- B-) Noam Chomsky’ye göre dilbilgisi kurallarını bilerek doğarız.
- C-) Benazir Butto talihsiz bir cinayete kurban oldu.
- D-) Haftasonu gardıroptaki fazla eşyalarımı attım.
- Cevap E-) Dilimize son yıllarda birçok farklı yabancı terim geçmektedir
Açıklama: A ve C şıkkındaki özel isimler duyulduğu gibi yazılır, alfabesi farklı dillerden gelen isimler duyulduğu gibi yazılır, B şıkkında Latin alfabesini kullanan ülkelere ait isimler orjinal halini korur, D şıkkında eskiden dilimze giren yabancı bir kelime olan gardırop duyulduğu gibi yazılan gruba girer, değişikliğe uğrayan kelime ingilizceden dilimze giren ‘term’ kelimesindeki sessiz harflerin arasına sesli türetmesiyle kullanılan terim kelimesidir. Kelime yazım değişikliğine uğramıştır. Doğru cevap E şıkkdır.
Ara yönleri bildiren sözcükler ile ilgili hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Her zaman bitişik yazılır (örnek: kuzeydoğu)
- B-) Özel isim gibi kullanıldığında ayrı ve ilk sözcüğün ilk harfi büyük yazılır (Örnek: Kuzey doğu)
- C-) Özel isim gibi kullanıldığında ayrı ve iki sözcüğün de ilk harfi büyük yazılır (Örnek: Kuzey Doğu)
- D-) Belli bir kural yoktur. Bitişik ya da ayrı yazılabilir.
- E-) Bitişik ancak sözcüklerin ilk harfleri büyük yazılır (Örnek: KuzeyDoğu)
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
Aşağıda görülen işletme adı yazılırken hangi yazım kuralı ihlal edilmiştir?
- A-) Küçük ünlü uyumu
- B-) Büyük ünlü uyumu
- Cevap C-) Ünsüz uyumu
- D-) Ünsüz nöbetleşmesi
- E-) Ünlü daralması
Açıklama: Ünsüzler ötümlü ve ötümsüz diye ikiye ayrılırlar. Bu ünsüzlerin bir kısmı, ünsüz uyumu dediğimiz kural gereği birbiriyle nöbetleşen çiftleri teşkil ederler: c ~ ç, d ~ t, k ~ g. Bu durum, yazımda aşağıdaki uygulamalara yol açar: (1) Sözcük ötümsüz ünsüzle bitiyorsa ötümsüz ünsüzle başlayan ek gelir: Türk+çe > Türkçe, kayık+çık > kayıkçık, saç+tan > saçtan, iş+te > işte; bit-kin > bitkin, at-kı > atkı, kaç-tı > kaçtı, bak-tık+ça > baktıkça, iç+tik+i > içtiği vb. (2)Sözcüğün sonu ötümlü ünsüz veya ünlü ile bitiyorsa ekin ötümlü ünsüzle başlayan biçimi getirilir: yol+cu > yolcu, güzel+ce > güzelce, yavru+cak > yavrucak, yol+da > yolda, yer+den > yerden, yor-gun > yorgun, dal-gıç > dalgıç, del-gi > delgi, sol-du > soldu, al-dık+ça > aldıkça, bekle-dik+i+m > beklediğim, yüz-dük+ü > yüzdüğü vb. Verilen örnekte de kök ötümsüz ünsüzle bitmektedir. Ünsüz uyumu kuralı gereği, buna getirilen ek ötümsüz bir ses ile başlamalıdır. Doğru yazım, Kökden yerine Kökten olmalıdır. Doğru cevap C’ dir.
Aşağıda verilen birleşik sözcüğü oluşturan yazımlardan hangisi doğrudur?
- A-) hanım eli
- Cevap B-) kalburabastı
- C-) imam bayıldı
- D-) su çiçeği
- E-) dilber dudağı
Açıklama: Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
hanımeli (çiçek adı), kalburabastı (tatlı adı), imambayıldı (yemek adı), üçayak
(bir halay türü), danaburnu (böcek adı), suçiçeği (hastalık), dilberdudağı (tatlı
adı), kargaburnu (alet), demirbaş (dayanıklı veya temel eşya) vb.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıda verilen dilimize Arapça ve Farsçadan geçen sözcüklerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) fev kalade
- Cevap B-) ehlibeyt
- C-) cihan şümul
- D-) hüsnü niyet
- E-) gayri menkul
Açıklama: Dilimize Arapça ve Farsçadan geçen, tek sözcük gibi düşünülen tamlamalar bitişik yazılır.
fevkalade, suikast; ehlibeyt, cihanşümul, hüsnüniyet, gayrimenkul vb.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıda verilen isimlerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) Son gül
- B-) Genel kurmay
- C-) Yeni şehir
- D-) Açık öğretim Fakültesi
- Cevap E-) Osmaneli
Açıklama: Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik
yazılır.
Gülenay, Alper, Songül, Birol, Ertan, Ertürk, Türker, Akbay, Erdemir; Kırklareli,
İçel, Çanakkale, Kırıkkale, Karadeniz, Kocatepe, Uludağ, Yenişehir, Yeşilırmak, Osmaneli; Yükseköğretim Kurumu, Açıköğretim Fakültesi, Genelkurmay, Osmangazi
Üniversitesi vb.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıda verilen sözcüklerden hangisinin yazımı doğrudur?
- Cevap A-) köpek balığı
- B-) hamamböceği
- C-) yerelması
- D-) madensuyu
- E-) haftabaşı
Açıklama: Hayvan veya bitki, eşya veya alet, durum, yer, bilim ve bilgi, yiyecek, gök
cisimleri, organ, zaman, renk, yön, yol ve ulaşım vb. bildiren sözcüklerden birisi ile oluşan ve bunlardan birisinin anlamını koruduğu birleşik
sözcükler ayrı yazılır.
köpek balığı, muhabbet kuşu, hamam böceği, deniz yılanı, küpe çiçeği, yer elması, şeker kamışı, kuru incir, tuz ruhu, sirke ruhu; boy aynası, çakmak taşı, masa
örtüsü, ay tutulması, baş dönmesi, kalp çarpıntısı, gece yarısı, hafta başı; gül rengi,
gece mavisi, açık sarı, koyu yeşil, ses bilgisi, halk bilimi, Çoban Yıldızı, Kutup Yıldızı,
Kuyruklu Yıldız, gök taşı, Doğu Anadolu, Kuzey kutbu, Kemalpaşa tatlısı, içli köfte,
badem şekeri, Adana kebabı, maden suyu, meyve tatlısı, aşık kemiği, işaret parmağı, azı dişi, takma kirpik, köprü yol, çevre yolu, keçi yolu vb.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıda yer alan cümlelerde kullanılan pekiştirme sıfatlarının hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) Köprü’ye çıktığımızda İstanbul bem beyaz kesilmişti.
- B-) Vadiye yukarıdan bakınca yem yeşil görünüyordu.
- Cevap C-) Yağmur birden bastırınca sırılsıklam olmuştuk.
- D-) Yeğenimin elinden düşürdüğü tabak param parça oldu.
- E-) Yalanı ortaya çıkınca yüzü kıp kırmızı kesildi.
Açıklama: Pekiştirme sıfatları, sözcüğün ilk hecesinin ünlüyle biten kısmı alınarak bunlara p, r, s, m seslerinin getirilmesiyle türetilir ve bunlar birleşik yazılır. Sırılsıklam doğru yazılmıştır. A, B, D ve E seçeneklerindeki sıfatların doğru yazımı bembeyaz, yemyeşil, kıpkırmızı, paramparça biçimindedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıda yer alan cümlelerin hangisinde “ki” eki yanlış yazılmıştır?
- Cevap A-) Elimizde ki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz? Hiçbir fikrim yok.
- B-) Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun.
- C-) Sen zaten evde çalışıyorsun, senden önce gelebilmem mümkün değil ki!
- D-) Avrupa ülkelerinde Türkçe, Türkiye’dekinden farklı şartlar altında varlığını devam ettiriyor.
- E-) Derler ki binlerce işçi çalışmış bu köşkü yapmak için; şimdi hiçbirinin adı bilinmez.
Açıklama: Aitlik bildiren +ki eki sözcüğe bitişik yazılır. “Elimizdeki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz?” cümlesinde aitlik bildirdiği için +ki bitişik yazılmalıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıda yer alan cümlelerin hangisinde -da hâl ekinin yazımından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Türkçede fiillere bir ek geldiği zaman temel olarak kök değişmez.
- B-) Ebeveynler olaylar karşısında nasıl tepki veriyorsa çocuk da aynı tepkileri verir.
- Cevap C-) Sosyoloji de bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir.
- D-) Çocukluğumda, bir Arabistan şehrinde ihtiyar bir kadın tanımıştık.
- E-) Öğrencilik hayatım boyunca da iş hayatımdaki gibi renkli insanlarla karşılaştım.
Açıklama: Bağlaç olan da ile hâl eki olan +da yazımını ayırmanın en kolay yolu, cümleden çıkardığımızda anlam bozuluyorsa bu ektir ve birleşik yazılmalıdır; anlam bozulmuyorsa bağlaçtır, ayrı yazılmalıdır. “Sosyoloji de bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir.” cümlesinde +de çıkarıldığında anlam bozulmaktadır ve “sosyolojide” bitişik yazılmalıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıda yer alan cümlelerin hangisinde ikilemelerin yazımından kaynaklanan yazım yanlışı vardır?
- A-) İlkbaharda çiçekler renk renk açıyor.
- B-) Çocuklar düşe kalka büyüyor.
- C-) Anneme koşa koşa yetişemedik.
- Cevap D-) Yazın çoluk, çocuk bir araya toplanıyor.
- E-) Toplantıda her şey açık seçik anlatıldı.
Açıklama: Bütün ikilemeler ayrı ve araya herhangi bir noktalama işareti konulmadan yazılır. Çoluk çocuk ikilemesinde virgün kullanımı yanlıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdaki altı çizili ifadelerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) Yorgunluktan dün akşam televizyon izlerken uyuya kalmışım.
- B-) Daha verimli çalışa bilmek için bazen kendimize küçük molalar vermeliyiz.
- C-) Sen ödevini yapa dur, ben ekmek alıp geleceğim.
- D-) Bu düzen alışıla geldiği gibi devam edecek.
- Cevap E-) Ayşe ne yapar eder seni ikna eder bence.
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır: uyuyakalmışım, çalışabilmek, yapadur, alışılageldiği.
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde /k/ > /ğ/ nöbetleşmesinden kaynaklanan yazım yanlışı vardır?
- A-) Kimseye kötülük etmeyin, hatta kimse için kötülük istemeyin bile. Kötülüğün dönüp dolaşıp size veya bir yakınıza, sevdiğinize gelebileceğini unutmayın.
- B-) Günler ne çabuk geçiyor yahu! Bir bakıyorsunuz Pazartesi, bir bakıyorsunuz Cuma olmuş. Ama giden gün ömürden gitmiş. İnsan bunun farkında değil.
- Cevap C-) Yıllar sonra lise arkadaşlarımızla buluştuk. Kimler gelmemişti ki? Lisedeyken en samimi arkadaşımı, Haluğu orada gördüm.
- D-) Bugüne kadarki tecrübelerime dayanarak diyebilirim ki, her rengin alıcısı var.
- E-) Umudu da umutsuzluğu da yaşadım; ancak hiçbir zaman yılgınlığa kapılmadım.
Açıklama: Yıllar sonra lise arkadaşlarımızla buluştuk. Kimler gelmemişti ki? Lisedeyken en samimi arkadaşımı, Haluğu orada gördüm.
Özel isimlerde nöbetleşme sözlü dilde olur ancak yazılı dilde olmaz. Doğrusu Haluk’u olmalıydı.
Aşağıdaki birleşik kelimelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) yer elması
- B-) çakmak taşı
- C-) şeker kamışı
- Cevap D-) hanım eli
- E-) içli köfte
Açıklama: Hayvan veya bitki, eşya veya alet, durum, yer, bilim ve bilgi, yiyecek, gök cisimleri, organ, zaman, renk, yön, yol ve ulaşım vb. bildiren sözcüklerden birisi ile oluşan ve bunlardan birisinin anlamını koruduğu birleşik sözcükler ayrı yazılır. Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır. “hanımeli” sözcüğü de bu tür sözcüklerden biridir. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) şükretmek
- B-) kaydolmak
- Cevap C-) yokolmak
- D-) hissetmek
- E-) seyretmek
Açıklama: İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır. “yok olmak” sözcüğünde ses düşmesi, türemesi veya değişmesi yok. Birleşik sözcüklerin bitişik yazılmasını gerektirecek diğer kurallar da bu birleşik kelime için söz konusu olmadığından, “yok olmak” sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Aşağıdaki birleşik yapılardan hangisinin yazımı doğrudur?
- Cevap A-) suçüstü
- B-) güney batı
- C-) geceyarısı
- D-) haftabaşı
- E-) ayak üzeri
Açıklama: suçüstü
güneybatı
gece yarısı
hafta başı
ayaküzeri
Aşağıdaki birleşik yapılardan hangisinin yazımı yanlıştır?
- Cevap A-) Kara Deniz
- B-) Osmangazi Üniversitesi
- C-) Yükseköğretim Kurumu
- D-) Açıköğretim Fakültesi
- E-) Genelkurmay
Açıklama: Karadeniz
Kara Deniz
Aşağıdaki birleşik yapılardan hangisinin yazımı yanlıştır?
- Cevap A-) gayri menkul
- B-) şeker kamışı
- C-) kuru incir
- D-) takma kirpik
- E-) ardı sıra
Açıklama: gayrimenkul
gayri menkul
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisinde büyük harfin kullanımı doğrudur?
- A-) O da dosyayı, Cenevre’deki İnsan Hakları yüksek komisyonuna vermiş. (Ayşe Kulin, Türkan)
- B-) Ama bu ele veriş parmak izinin yahut Dnanınki kadar kesin olamaz; çünkü genetik kimliğimizi değil, sosyal kimliğimizi belli eder dilimiz. (Hayati Develi, Dil Doktoru)
- Cevap C-) Ayrılıktan zor belleme ölümü, görmeyince sezilmiyor Mihriban (Abdurrahim Karakoç, Dosta Doğru)
- D-) Konsolosluktan iki memur geliyor ve neyi vardı, ne ile geldi diye eşyalarına el koymak istiyorlarsa da Hatice hanım “Ne ile yolladınız ki ne istiyorsunuz? Biz de âdettir, ölenin eşyaları fakire fukaraya dağıtılır.” diyor. (Sâmiha Ayverdi, Hey Gidi Günler Hey)
- E-) Türk milleti Kurtuluş savaşı yıllarında yedi düvele karşı büyük mücadeleler vermiş ve bunda da başarılı olmuştur.
Açıklama: Ayrılıktan zor belleme ölümü, görmeyince sezilmiyor Mihriban (Abdurrahim Karakoç, Dosta Doğru)
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ünlü daralmasına örnek vardır?
- A-) Leylekleri görünce sevinci gözlerine yansıdı.
- B-) Kırdık mı kanadını serçenin?
- C-) Fermanı tekrar çevreye sardı. Koynuna koyacaktı. Fakat göğsünün görünmez bir cendere ile sıkıldığını duydu. (Ömer Seyfettin, Ferman)
- Cevap D-) Karanlığın içinden Emine’nin beyaz dişleri iki sır sedef taneleri gibi parlıyor. (Yakup Kadri, Yaban)
- E-) Kendimi hiç de eksik hissetmiyorum. (Ayşe Kulin, Türkan)
Açıklama: Karanlığın içinden Emine’nin beyaz dişleri iki sır sedef taneleri gibi parlıyor. (Yakup Kadri, Yaban)
parlamak-parlıyor
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?
- A-) Atlantik Okyanusu kıyılarında yunusbalıklarına rastlamak mümkündür.
- B-) Polisler kuyumcuya giren hırsızı kovalarken arasokakta yakaladılar.
- C-) Ülkemizde su çiçeği aşısı 12’nci ayın sonunda yapılır.
- D-) Daha ilk okul çağlarındayken keşfetmişti onu müzik öğretmeni.
- Cevap E-) Bu hanımelinin kokusu beni nerelere götürüyor, bir bilsen.
Açıklama: Yunus balıkları, ve ara sokak ayrı;su çiçeği, ilk okul ve hanım eli bitişik yazılır. Buna göre hanımeli sözcüğünün yazımı doğrudur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik sözcük doğru yazılmıştır?
- A-) Hayvanlar deprem olacağını önceden hisederler
- Cevap B-) Kazadan yaralanmadan kurtulduğu için şükretti.
- C-) Sınava buradan mı kayıt oluyoruz?
- D-) Akşam yemeğinde imam bayıldı ve pirinç pilavı var.
- E-) Hayatımda hiç bu kadar çıt kırıldım bir insan görmemiştim.
Açıklama: Bitişik Yazılan Sözcükler
1. İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır
2. Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
3. Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
4. Fiil çekim eklerinin ve fiilimsilerin kalıplaşmasıyla ortaya çıkan ve yeni anlam taşıyan sözcükler bitişik yazılır.
5. Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır.
6. Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
7. Dilimize Arapça ve Farsçadan geçen, tek sözcük gibi düşünülen tamlamalar bitişik yazılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik sözcük doğru yazılmıştır?
- A-) Çocukken en çok yap boz yapmayı severdim.
- B-) Bey oğlu İstanbul’un en güzel semtidir.
- Cevap C-) Doğru yolu bulabilmek için kuzeydoğu yönünde ilerlememiz gerekiyor.
- D-) Gece sınava çalışırken uyuya kalmışım.
- E-) Okulda öğrencilere su çiçeği aşısı yapılmış.
Açıklama: Bitişik Yazılan Sözcükler
1. İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır
2. Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
3. Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
4. Fiil çekim eklerinin ve fiilimsilerin kalıplaşmasıyla ortaya çıkan ve yeni anlam taşıyan sözcükler bitişik yazılır.
5. Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır.
6. Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
7. Dilimize Arapça ve Farsçadan geçen, tek sözcük gibi düşünülen tamlamalar bitişik yazılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf doğru kullanılmıştır?
- A-) Bu kitap Yakup kadri karaosmanoğluna aittir.
- B-) Yaz tatilinde almanyadan kuzenim gelecek.
- Cevap C-) Havacılık sertifikasını Türk Hava Kurumu’ndan alabilirsiniz.
- D-) Topkapı sarayı Osmanlı padişahlarının yaşadığı yerdir.
- E-) Sınavdan yüz alınca Dünya’lar benim oldu.
Açıklama: Büyük Harf Kullanımı
1. Bütün özel isimler -kişi adları ve soyadları, ülke, millet, dil, din, mezhep, gezegen, yer, bölge, yerleşim birimleri, kurum, kuruluş, eser, gazete, dergi, kanun, tüzük, dönem, mevsim, (belirli bir tarih bildiren) ay ve gün, bayram, toplantı vb. isimleri - büyük harfle başlatılır.
2. Birtakım kısaltmaların tamamı veya ilk harfleri büyük harfle yazılır.
3. Bütün cümleler ile şiirlerde dizeler büyük harfle başlar.
4. İki noktadan sonra veya tırnak içinde verilen cümlelerin ilk kelimesi büyük harfle başlar ve sonuna ilgili noktalama işareti konur.
5. Unvanlar ve lakap gibi kullanılan akrabalık sözleri büyük harfle yazılır.
6. Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır.
7. Kitap, dergi, bildiri vb. gibi çalışmalarda, yazı başlıkları ve çizelge, şema vb. ile ilgili açıklamaların ilk harfleri büyük yazılır.
8. Tabela, levha gibi yazılarda sözcüklerin ilk harfi büyük yazılır.
9. Özel adlardan türetilen bütün sözcüklerin ilk harfleri büyük yazılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışlığı vardır?
- A-) Hayat pahalılaştı mı dostluklar ucuzlar.
- B-) Hey Allah’ım, bu suali okumaktan bıkmadın mı hâlâ?
- Cevap C-) Güneş batıyor… Yarın, yine doğar. Ben, şu topraklarda yatan güneşin - bir gün olsun - doğduğunu görmeyecekmiyim?
- D-) Öyle ki, Yorgi bir gün: - Yahu çocuklar, demişti, ay ışığında futbol oynamak kıyak mı kıyak olacak!
- E-) İyisi mi, yarından tezi yok, keşişin izini tutup gidelim; kader, kısmetse bir gün olur arkalarından yetişiriz.
Açıklama: Soru Ekinin Yazımı
Soru eki, diğer eklerden farklı olarak daima ayrı yazılır ve sonuna “?” işareti konur. Kimi durumlarda soru ekinin üzerine kişi ekleri de getirilebilir, ancak bu
durum ayrı yazılma kuralını değiştirmez.
Hey Allah’ım, bu suali okumaktan bıkmadın mı hâlâ? (Ayşe Kulin, Türkan)
Güneş batıyor… Yarın, yine doğar. Ben, şu topraklarda yatan güneşin - bir gün
olsun - doğduğunu görmeyecek miyim? (Namık Kemal, Gülnihal)
Soru eki şu durumlarda soru anlamı taşımaz: 1) -DI mI zarf-fiil yapısında 2)
İyisi mi gibi kalıp ifadelerde 3) İkilemelerde pekiştirme amacıyla kullanıldığında
soru işareti kullanılmaz.
1. Hayat pahalılaştı mı dostluklar ucuzlar. (Haldun Taner, Koyma Akıl Oyma
Akıl)
2. İyisi mi, yarından tezi yok, keşişin izini tutup gidelim; kader, kısmetse bir gün
olur arkalarından yetişiriz. (Eflâtun Cem Güney, Kerem İle Aslı)
3. Öyle ki, Yorgi bir gün: - Yahu çocuklar, demişti, ay ışığında futbol oynamak
kıyak mı kıyak olaca
Güneş batıyor… Yarın, yine doğar. Ben, şu topraklarda yatan güneşin - bir gün
olsun - doğduğunu görmeyecekmiyim?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- Cevap A-) Beyini sulandı.
- B-) Gönlü kırıldı.
- C-) Burnu sürtündü.
- D-) Göğsü daraldı.
- E-) Ağzı yamuldu.
Açıklama: Türkçede kurallı olmamakla birlikte gönül, beyin, koyun (göğüs), göğüs, burun, alın, oğul, ağız, bağır gibi sözcüklere ünlüyle başlayan ek geldiğinde ikinci hecedeki dar ünlüler (yani /ı/, /i/, /u/, /ü/) düşer. Bu nedenle A seçeneği “Beyni sulandı.” şeklinde olmalı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Şükrünü eda etti.
- B-) Aklına mukayyet ol.
- C-) Ömrünü boşa tüketme.
- Cevap D-) Akşam film seyir ettim.
- E-) Seminere on kişi kaydoldu.
Açıklama: Türkçeye Arapçadan giren ve geldiği dilde ikinci hecesinde ünlü bulunmayan, ancak Türkçede telaffuz güçlüğünden dolayı ünlü türemesi görülen ömür (< A. ömr), şükür (< A. şükr), akıl (< A. akl), kayıt (< A. kayd), devir (< A. devr), nakil (< A. nakl), seyir (< A. seyr) vb. sözcükler ünlüyle başlayan ek veya ünlüyle başlayan bir yardımcı fiille kullanıldığında ikinci hecelerindeki türeme ünlüler düşer: akıl+a > akla; ömür+ü+m > ömrüm, şükür etmek > şükretmek, kayıt olmak > kaydolmak; devir etmek > devretmek, nakil+i > nakli vd. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) 12. yüzyılda Arapçadan Latinceye çevirilerle başlayan uyanmanın Fransa’da da yankısı açıkça görülüyordu.
- Cevap B-) Bizimde işimiz bu! Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun.
- C-) Elimizdeki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz?
- D-) Sen zaten evde çalışıyorsun, senden önce gelebilmem mümkün değil ki!
- E-) Derler ki binlerce işçi çalışmış bu köşkü yapmak için; şimdi hiçbirinin adı bilinmez.
Açıklama: Karıştırılması Olası Eklerle Bağlaç ve Edatların Yazımı
Bilindiği gibi Türkçede soru eki dışındaki ekler, getirildikleri sözcüğe bitişik; sözcükler ise - bitişik yazılması gerekenlerin dışındakiler - ayrı yazılır. Ancak dilimizde +ki aitlik eki ile bağlaç ve edat olarak kullanılan ki sözcüğü; yine +DA bulunma hali eki ile dA bağlacının yazıda karıştırıldığı görülmektedir.
“Bizimde işimiz bu! Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun.” Cümlede de bağlacının yazımı ile ilgili bir hata vardır. Bağlaç olan de,da her zaman ayrı yazılır. “Bizim de….” biçiminde yazılmalıydı.
Aşağıdaki dizelerden hangisinde ünlü daralmasına örnek bir sözcük yoktur?
- A-) Kımıldıyor kozasında böcek / Bildiği hayata doğmak için.
- B-) İstanbul’u dinliyorum, gözlerim kapalı / Önce hafiften bir rüzgar esiyor.
- C-) Bekliyorum / Öyle bir havada gel ki, vazgeçmek mümkün olmasın!
- D-) Bedava yaşıyoruz, bedava; / Hava bedava, bulut bedava;
- Cevap E-) Kim görmüş beni / Süheyla’yla sandala binerken?
Açıklama: Türkçede fiillere bir ek geldiği zaman temel olarak kök değişmez. Ancak birtakım eklerde geçici ünlü daralması görülür. Sonu /a/ veya /e/ ünlüsüyle biten fiillere -(I) yor eki geldiğinde bu ünlüler daralır. E seçeneğindeki dizelerde ünlü daralması yoktur. Ancak aşağıdaki sözcüklerde ünlü daralması vardır.
Kımılda- kımıldıyor
Dinle- dinliyor
bekle-bekliyor
yaşa-yaşıyor
Aşağıdaki eklerden hangisi büyük ünlü uyumuna girer?
- A-) +yor
- B-) +ken
- C-) +leyin
- Cevap D-) +DAn
- E-) +DAş
Açıklama: Türkçede isimlere gelen +ki, +ken, +leyin,+(ı)mtırak ekleri ile fiillere gelen -(X) yor eki uyuma girmez: yoldaki, yoldayken, akşamleyin, yeşilimtırak, görüyor. Bunların dışında isimlere gelen +DAş ekinin de uyuma girmediği görülür: yoldaş, arkadaş, türdeş, işteş, evdeş sözcüklerinde uyuma girer; ancak meslektaş, kardeş, ülküdaş sözcüklerinde uyuma girmez. Ayrılma hal eki olan “+DAn” eli ise büyük ünlü uyumuna girer. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdaki fiillerden hangisine -yor eki getirildiğinde ünlü daralması görülmez?
- A-) beslemek
- B-) selamlamak
- C-) doğrulamak
- D-) gözlemek
- Cevap E-) sevilmek
Açıklama: Sevilmek sözcüğünde fiil kökü sessiz harfle bittiğinden ünlü daralması olmaz, tersine ünlü türemesi olur. (sevil-i-yor).
Aşağıdaki fiillerden hangisine -yor eki getirilirse ünlü daralması oluşur?
- Cevap A-) başlamak
- B-) bitirmek
- C-) gezmek
- D-) kesilmek
- E-) daralmak
Açıklama: başla- kök fiiline -yor eki gelirse sondaki a harfi daralarak “ı”ya dönüşür: başl-ı-yor
Aşağıdaki hangi seçenekte /k/ > /ğ/ nöbetleşmesi vardır?
- A-) Okundan atılmak üzere yay, / Kuyuların ağzı genişledi.
- B-) Kuşlar geçiyor, derken; / Yükseklerden, sürü sürü, çığlık çığlık.
- Cevap C-) Hatırlarım ilk görüşümü dünyayı, / Bir midye kabuğunun aralığından
- D-) Ben yıllardır denize hasret / Bakar ağlarım.
- E-) Kaybolmak üzere suya düşen bilezik; / Bak, bütün kırışıklar silindi sudan.
Açıklama: Türkçede iki ve daha fazla heceli isimlerin sonu /k/ ile bittiğinde ve isme ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde /k/ > /ğ/ olur
Aşağıdaki hangi seçenekte /t/ > /d/ nöbetleşmesi vardır?
- A-) Çadırımın üstüne yağmur yağıyor/ Saros körfezinden rüzgar esiyordu
- B-) Dilimin ucunda bir eski arkadaş adı, / Unutulmuş şekilleri taşıyan bulutlar
- C-) Kiminiz midye çıkarır dubalardan; / Kiminiz dümen tutar mavnalarda
- Cevap D-) Bir gökyüzü genişliğiyle ruhuma dolar / Otların içine sırtüstü yatmanın tadı
- E-) Hakkınız var, güzel değildir ihtimal / Mübalağa sanatı kadar
Açıklama: Türkçede sözcük sonunda /d/ bulunmaz ancak bazı sözcüklerin sonundaki /t/ sesleri ünlüyle başlayan ekle kullanıldığında /d/ olur. “tat”à “tadı” bu kurala bir örnektir.
Aşağıdaki hangi seçenekte /ç/ > /c/ nöbetleşmesi vardır?
- Cevap A-) Yapılan araştırmaların sonucu insanların normal şartlarda saatte 9 ila 23 kez yüzlerine dokunduğunu göstermiştir.
- B-) Uzmanlara göre gün içinde farkında olmadan birçok kez ellerin yüze dokunması hastalıkların bulaşmasına neden oluyor.
- C-) Yüze dokunma hareketlerinin fark edilmeden yapılan davranışlar olduğunu ve birinci adımın bu durumu fark etmek olduğu belirtildi.
- D-) Yüzünüze dokunduğunuzu fark ettiğinizde bir dakika süre boyunca ellerinizi birbirine kenetleyerek sıkıca tutabilirsiniz.
- E-) Kaşınan birisi gördüğünüzde dikkat odağınızı dağıtmak adına başka bir şeyle ilgilenmeniz daha akılcı olacaktır.
Açıklama: Türkçede sözcük sonunda /c/ bulunmaz ancak bazı sözcüklerin sonundaki /ç/ sesleri ünlüyle başlayan ekle kullanıldığında /c/ olur. “sonuç”à sonucu bu kurala bir örnektir.
Aşağıdaki hangi seçenekte büyük harf doğru kullanılmıştır?
- A-) Dünya Sağlık örgütü yeni koronavirüs salgınını pandemi olarak ilan etmiştir.
- Cevap B-) Konuşma dilinde sesler ikiye ayrılır: Ünlü ve ünsüzler
- C-) Aysel hanıma dün yaptığım görüşmenin ayrıntılarını ilettim.
- D-) İngiltere Başbakanı Boris Johnson, “bu pandemiyi yenmek için sürü bağışıklığı sistemini kullanacağız” dedi.
- E-) Bu bilgileri Türkçenin sesleri kitabından yararlanarak toparladım.
Açıklama: Kurum ve kuruluş isimleri büyük harf ile yazılır –> (a) Örgüt olmalıydı.
Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır –>(c) Aysel Hanım olmalıydı
İki noktadan sonra veya tırnak içinde verilen cümlelerin ilk kelimesi büyük harfle başlar ve sonuna ilgili noktalama işareti konur –> (d) … “Bu pandemiyi …” olmalıydı.
Kitap isimlerinin ilk harfleri büyük yazılır –> (e) Türkçenin Sesleri olmalıydı.
Aşağıdaki hangi seçenekte “de”nin yazılımı doğrudur?
- A-) Bu kitaplar sen de kalsın.
- Cevap B-) Sen de bunu başaracaksın, eminim bundan.
- C-) Seninde hakkın güzel şeyler yaşamak.
- D-) Bu akşam bizde toplanıyoruz, sende gel.
- E-) Sen de benim ödevim vardı, verir misin?
Açıklama: Bağlaç olarak kullanılan dA ayrı, bulunma hâli (+DA) eki ise bitişik yazılır. (b) seçeneğinde “de” bağlaç olarak kullanılmış ve ayrı yazılmıştır.
(d) seçeneğindeki “bizde” bulunma halini gösterdiği için doğrudur ancak “sende gel” ifadesinde “de” bağlaç olarak kullanıldığı için “sen de” şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Aşağıdaki hangi seçenekte “ki”nin yazılımı yanlıştır?
- A-) Dolaptaki kitabı bana getirir misin?
- B-) Bahçedeki çiçekler henüz açmadı.
- C-) Ben bugünkü ödevlerimi henüz bitirmedim.
- Cevap D-) O hiç pastadan yemediki tadını bilsin.
- E-) Elindeki işi bırak ve bana yardım et.
Açıklama: “ki” aitlik eki olarak kullanıldığında bitişik, bağlaç̧ olarak kullanıldığında ise ayrı yazılır. (a, b, c, ve e) seçeneklerinde –ki aitlik eki, (d) seçeneğinde ise bağlaç olarak kullanılmıştır.
Aşağıdaki ifadelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) ele avuca sığmamak
- B-) sevincini paylaşmak
- Cevap C-) avuc açmak
- D-) öç almak
- E-) kalem ucu
Açıklama: Dilimizde sonu /ç/, /t/, /p/ veya /k/ ile biten birtakım sözcükler, ünlüyle başlayan ek aldığında veya ünlüyle başlayan sözcüklerle kullanıldığında, bu seslerin geçici olarak, sırasıyla /c/, /d/, /b/ ve /g/ olduğu görülür. Bu tip sözcüklerden sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde telaffuzda yine /ç/ > /c/ olur; ama bu durum yazıda gösterilmez: öç almak, avuç açmak gibi. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde düzeltme işareti (^) kaldırılırsa diğerlerinden farklı bir durum söz konusu olur?
- A-) kâğıt
- B-) tezgâh
- C-) hikâye
- Cevap D-) âşık
- E-) yadigâr
Açıklama: Seçeneklerde âşık (seven) – aşık (eklem kemiği) farkını belli etmek amacıyla düzeltme işareti (^) kullanılmıştır ancak kâğıt, tezgâh, hikâye, yadigâr sözcüklerinde böyle bir amaç yoktur.
Aşağıdaki paragraftaki hata nedir?
“Vakit gece yarısını geçmiş olmalıydı. Annem ve kız kardeşlerim çoktan uyumuşlardı. Arada, dışarıdan babamın kalın öksürüğü geliyordu. Biz Niyaziyle koyun koyuna, usul usul konuşuyorduk. (Orhan Kemal, Baba Evi)”
- A-) “kız kardeşlerim” büyük yazılmalıdır
- B-) “Aradaa” kelimesinden sonraki virgül kaldırılmalıdır.
- C-) “koyun koyuna” birleşik yazılmalıdır
- Cevap D-) “Niyazi’yle” şeklinde yazılmalıdır.
- E-) “koyun koyuna”dan sonra konuşan virgül kaldırılmalıdır.
Açıklama: “Vakit gece yarısını geçmiş olmalıydı. Annem ve kız kardeşlerim çoktan uyumuşlardı. Arada, dışarıdan babamın kalın öksürüğü geliyordu. Biz Niyazi’yle koyun koyuna, usul usul konuşuyorduk. (Orhan Kemal, Baba Evi)”
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde (ünlü düşmesinden kaynaklanan) yazım hatası vardır?
- Cevap A-) Avuç avuç dağıttın, şimdi kendi elinde avcunda bir şey kalmadı.
- B-) Çevirdim çevirdim olmadı. Nihayet çevrildi!
- C-) Beynindeki tümörün alınması için beyin ameliyatı geçirdi.
- D-) Gönlünü fetheden kişi gönül verdiğin kişi mi?
- E-) Göğüs hastalıkları uzmanı göğsünü muayene etti.
Açıklama: Türkçede düşer, çevir, beyin, gönül, göğüs gibi bazı sözcüklerde ünlüyle başlayan ek geldiğinde ikinci hece- deki dar ünlüler (yani /ı/, /i/, /u/, /ü/) düşer. Ancak bu durum avuç için geçerli değildir.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde birleşik sözcüğün yazımı yanlıştır?
- A-) Yeni bir kursa kaydoldum.
- B-) Kazayı bir sıyrıkla atlatınca şükrettim.
- Cevap C-) Öğretmenin söylediği her şeyi notettim.
- D-) Şu an kendimi pek iyi hissetmiyorum
- E-) Ona ulaşamayınca başına bir şey geldi zannettim.
Açıklama: Birleşik fiillerde ‘ etmek, olmak ‘ ile yapılanlar hece düşmesi veya türemesine sebep oluyorsa beraber yazılır. Ses olayı olmadığında yazımı ayrı olur doğru cevap C şıkkıdır.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
- A-) Selden önce bütün çalışmalar kayıtlara geçmiş.
- B-) Bu işi niçin kardeşime teklif etmiyorsunuz?
- C-) Sizin de bizimle birlikte çalışabileceğinizi geç de olsa fark ettik.
- Cevap D-) Bütün gün halk âşıklarının saz çalmalarını hayran hayran seyir ettik.
- E-) Bir ömür çalışıp da elde ettiklerimizi bu kadar çabuk yitirmemiz çok hazin!
Açıklama: Bütün gün halk âşıklarının saz çalmalarını hayran hayran seyir ettik.
“seyir etmek” değil “seyretmek” olmalıdır.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde ünsüz türemesi vardır?
- A-) Attığın taş ürküttüğün kurbağaya değsin.
- Cevap B-) Usanmaz kendini insan bilenler, hakka hizmetten.
- C-) Karakışta karlar, martta yağmaz, nisanda durmazsa değme çiftçinin keyfine.
- D-) Geçmişine taş atanın geleceğine gülle atarlar.
- E-) Merhametten maraz doğar.
Açıklama: Dilimize Arapçadan giren ve aslında sonunda ikiz ünsüz bulunan hak gibi sözcükler tek ünsüzle yazılır ancak ünlüyle başlayan ek veya fiille kullanıldıklarında sondaki ünsüz ikizleşir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi Türkçeye Batı dillerinden gelmiştir?
- Cevap A-) norm
- B-) sarp
- C-) ant
- D-) ters
- E-) bark
Açıklama: norm
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmış bir birleşik sözcüktür?
- Cevap A-) demirbaş
- B-) kahvealtı
- C-) sütlaç
- D-) şükretmek
- E-) niçin
Açıklama: “demirbaş”, biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmış bir birleşik sözcüktür.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi ses düşmesi, türemesi veya değişmesi nedeniyle birleşik yazılmaktadır?
- Cevap A-) kaplumbağa
- B-) suçiçeği
- C-) gecekondu
- D-) hanımeli
- E-) imambayıldı
Açıklama: kaplu bağa - kaplumbağa
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi ünlüyle başlayan ek veya fiille kullanıldıklarında ünsüz türemesi oluşmaz?
- A-) his
- B-) zan
- C-) af
- D-) hak
- Cevap E-) kan
Açıklama: Kan sözcüğü Türkçe, diğerleri ise yabancı dillerdendir. Kan sözcüğüne gelen hiçbir ek ya da birlikte kullanıldığı hiç bir başka sözcük ünsüz türemesine yol açmaz. (his-hissetmek, zan-zannetmek, hak-hakkında, af-affetmek)
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde sadece art damak ünsüzü vardır?
- A-) kürek
- B-) gülücük
- C-) el
- Cevap D-) Yazma
- E-) yelek
Açıklama: “Yazma” sözcüğü art damak ünsüzüdür. Doğru yanıt D’dir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) açıkseçik
- B-) patküt
- C-) param parça
- D-) falanfilan
- Cevap E-) kapkaranlık
Açıklama: “Kapkaranlık” sözcüğünün yazımı doğrudur. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) güney batı
- Cevap B-) kuzeydoğu
- C-) ayak üzeri
- D-) suç üstü
- E-) bekleye durmak
Açıklama: Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst,
üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
kuzeydoğu, güneybatı; gözaltı, suçüstü, ayaküzeri vb
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?
- A-) kalburabastı
- Cevap B-) demir baş
- C-) imambayıldı
- D-) suçiçeği
- E-) dilberdudağı
Açıklama: 2. Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
hanımeli (çiçek adı), kalburabastı (tatlı adı), imambayıldı (yemek adı), üçayak
(bir halay türü), danaburnu (böcek adı), suçiçeği (hastalık), dilberdudağı (tatlı
adı), kargaburnu (alet), demirbaş.
demir baş
Aşağıdaki sözcüklerin hangisi /k/ > /ğ/ nöbetleşmesine uygun bir sözcüktür?
- Cevap A-) ayak
- B-) takip
- C-) ip
- D-) kurt
- E-) tokat
Açıklama: “Ayak” sözcüğü /k/ > /ğ/ nöbetleşmesine uygun bir sözcüktür. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışlığı vardır?
- A-) köpek balığı
- B-) muhabbet kuşu
- C-) hamam böceği
- D-) tuz ruhu
- Cevap E-) kuruincir
Açıklama: 2. Hayvan veya bitki, eşya veya alet, durum, yer, bilim ve bilgi, yiyecek, gök
cisimleri, organ, zaman, renk, yön, yol ve ulaşım vb. bildiren sözcüklerden birisi ile oluşan ve bunlardan birisinin anlamını koruduğu birleşik
sözcükler ayrı yazılır.
köpek balığı, muhabbet kuşu, hamam böceği, deniz yılanı, küpe çiçeği, yer elması, şeker kamışı, kuru incir, tuz ruhu.
kuruincir
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışlığı vardır?
- A-) pespembe
- B-) pırıl pırıl
- Cevap C-) onbeş
- D-) onunki
- E-) kâğıt
Açıklama: Sayıların Yazımı
1. Ondan itibaren birleşik rakamlar yazıyla verildiğinde bunlar ayrı ayrı
yazılır.
on beş kitap, beş yüz bin lira, bir milyon iki yüz bin vb.
“onbeş” yazımı yanlıştır. Sayıların yazımında ondan sonraki sayılar yazı ile yazıldığında ayrı yazılmalıdır. “on beş” olmalıdır.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- Cevap A-) beşyüz bin
- B-) yemyeşil
- C-) gelmiş idi
- D-) hastaymış
- E-) 1960’lı yıllar
Açıklama: Ondan itibaren birleşik rakamlar yazıyla verildiğinde bunlar ayrı ayrı yazılır. Bu nedenle A seçeneği “beş yüz bin” şeklinde yazılmalı. Diğer seçeneklerde herhangi bir yazım yanlığı yoktur. Doğru cevap A’dır.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Sultan Murat
- B-) Şah İsmail
- C-) Yüzbaşı Cengiz Topel
- D-) Dede Korkut
- Cevap E-) hala Sultan
Açıklama: Unvanlar ve lakap gibi kullanılan akrabalık sözleri büyük harfle yazılır.
Sultan Murat, Şah İsmail, Yüzbaşı Cengiz Topel, Dede Korkut, Nene Hatun,
Hala Sultan vb.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Sayın Başkan
- B-) Saygıdeğer Meslektaşlar
- C-) Aziz Dostum
- D-) Sevgili Babacığım
- Cevap E-) Muhterem dedeciğim
Açıklama: Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır.
Sayın Başkan, Saygıdeğer Meslektaşlar, Aziz Dostum, Sevgili Babacığım vb.
Muhterem Dedeciğim;
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yazımı yanlıştır?
- A-) köpek balığı
- B-) halk bilimi
- C-) Kuzey kutbu
- Cevap D-) Haftabaşı
- E-) Kutup Yıldızı
Açıklama: “Hafta başı” sözcüğü ayrı yazılmalıdır. Doğru yanıt D’dir.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) onbeş
- B-) ikiyüz bin
- Cevap C-) beş yüz bin
- D-) iki yüzbin
- E-) beşyüz bin
Açıklama: “Beş yüz bin” sözcüğünün yazımı doğrudur. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin üzerine “^” işareti konulamaz?
- A-) dükkan
- B-) sükun
- C-) mahkum
- Cevap D-) garip
- E-) karargah
Açıklama: “Garip” sözcüğünün üzerine “^” işareti konulamaz. Doğru yanıt D’dir.
Aşağıdaki telefon yazışmasında yanlış anlaşılamaya sebep olan yazım hatası hangisidir?
A: Hiç kar da yok.
B: Bu mevsimde kar yağar mı ki?
A: Ne karı? Satıştaki kazancımdan söz ediyorum ben.
- A-) da’ nın yazımı
- B-) ki’ nin yazımı
- C-) soru ekinin yazımı
- Cevap D-) düzeltme işaretinin kullanılmaması
- E-) kesme işaretinin kullanılmaması
Açıklama: Türkçede k, g, l, gibi ünsüzlerin art damak mı yoksa ön damak mı olduğu esas olarak birlikte kullanıldığı ünlüye bağlıdır: kara, garip, alın, koku, gurbet, kol vb. sözcüklerde bu sesler art damak; kürek, gülücük, el, yelek gibi sözcüklerde ise ön damak ünsüzüdür. Ancak yazı dilinde kimi alıntı sözcüklerde, bu sesi gösteren harflerden önce veya sonra art damak ünlüleri - a ve u - geldiği halde, söz konusu ünsüzler ön damak ünsüzü olarak söylenir. Bu durumu yazıda belirtmek için, bu ünlülerin üzerine düzeltme işareti konur: kâr, kâğıt, kâfir, bekâr, Hakkâri, Kâmil, dükkân, mezkûr, sükûn, mahkûm; karargâh, dergâh, rüzgâr; lâle, lâzım, İslâm, hilâl, Halûk vb. Verilen örnekte de buna ilişkin bir sorun vardır: kar “havada beyaz ve hafif billurlar biçiminde donarak yağan su buharı”/ kâr: Alışveriş işlerinin sağladığı para kazancı. Doğru cevap D’ dir.
Aşağıdaki yabancı sözcüklerden hangisinde Türkçede ünlü türetilmiştir?
- Cevap A-) terim
- B-) film
- C-) form
- D-) modern
- E-) romantizm
Açıklama: term-terim
Aşağıdaki yazımlardan hangisi doğrudur?
- A-) DDY’ na
- Cevap B-) DDY’ ye
- C-) AB’ ne
- D-) TBBM’ ne
- E-) TC’ ye
Açıklama: Birden çok sözcükten oluşan ülke, devlet, eser, kurum, varlık, kişi, hastalık vb. adların kısaltması, bu sözcüklerin ilk harflerin bir araya getirilmesiyle oluşturulabilir. Bu şekilde tamamı büyük harflerden oluşan kısaltmalarda esasen nokta kullanılmaz. TBMM, AGİK, BM, OTDÜ, ASELSAN, DDY, THY, TDK vb. Ancak nadir de olsa T.C., T. gibi kısaltmalarda nokta işareti bulunmaktadır. Bu tip kısaltmalara ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir: TDK’den, TBMM’ye, THY’de vb. A, C, D şıklarında ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre değil, kısaltmanın açılımının okunuşuna göre seçilmiştir. E şıkkında ise ek doğru seçilmiş fakat nokta gerektiren kısaltma noktasız yazılmıştır. Doğru cevap B’ dir.
Aşağıdaki yazımlardan hangisinde bağlaç vardır?
I. Sende mi Brütüs?
II. Sen de mi Brütüs?
III. Sende de mi Brütüs?
- A-) I, II
- B-) I, III
- C-) Yalnız II
- D-) Yanız III
- Cevap E-) II, III
Açıklama: Türkçede bağlaç olarak kullanılan dA ile bulunma hâli (+DA) eki zaman zaman karışmaktadır. Bunlardan ek olan birleşik, bağlaç olan ise ayrı yazılmaktadır. Doğru cevap E’ dir.
Aşağıdaki örnekte hangi yazım kuralı ihlal edilmiştir?
Bir kadın gurubu, gözleri komutanın penceresine dikili duruyor.
- A-) Özel İsimlerin Yazımı
- B-) Birleşik Sözcüklerin Yazımı
- C-) Pekiştirme Sıfatlarının Yazımı
- D-) Ek Fiilin Yazımı
- Cevap E-) Yabancı Sözcüklerin Yazımı
Açıklama: Özel İsimler Dışındaki Yabancı Sözcüklerin Yazımı: Türkçede sözcük başında çift ünsüz bulunmaz. Batı dillerinden giren bu tip sözcükler genellikle aslına uygun biçimde yazılır: gramer, stop, kral, kritik, plan, tren, slogan, psikoloji, staj, spor, program, propaganda, kriz, traktör, grafik, strateji vb. Verilen örnekte de gurup sözcüğü yanlış yazılmıştır. Doğrusu, grup olmalıdır. Doğru cevap E’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi ‘ile’ sözcüğünün yazım kurallarından birisi değildir?
- A-) Bağımsız kullanılır.
- B-) Ekleştiğinde, ünsüzle biten sözcüklere gelince baştaki /i/ sesi düşer; sonu ünlüyle biten sözcüklerde ise /i/ ,/y/ olur.
- C-) Hem bağlaç hem de edat olarak kullanılır.
- Cevap D-) Bağımsız kullanılamaz.
- E-) Ekleştirilerek kullanılır.
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
Hem bağlaç hem de edat olarak kullanılan ile, bağımsız veya ekleştirilerek kullanılır.
İle, ekleştiğinde, ünsüzle biten sözcüklere gelince baştaki /i/ sesi düşer; sonu ünlüyle biten sözcüklerde ise /i/ > /y/ olur.
Aşağıdakilerden hangisi da ile ilgili bir yazım yanlış vardır?
- Cevap A-) Sokak ta cadde gibi bomboştu.
- B-) Eskişehir de Ankara da soğuk değil bugün.
- C-) Sempozyum için 19 Haziran’da Berlin’e gideceğiz.
- D-) Aslında sınav çok da zor değildi.
- E-) Pasta da istemiyorum tatlı da.
Açıklama: da / de bağlacı, sonu ötümsüz ünsüzlerle biten sözcüklerden sonra kullanıldığında ta / te biçiminde söylense bile yazımı /d/ iledir: Sokak da cadde gibi bomboştu.
Aşağıdakilerden hangisi ki ile ilgili bir yazım yanlış vardır?
- A-) Evdeki bitmiş, markete gidip almak lazım.
- Cevap B-) Bu hazırlıkların hepsi bu hafta ki toplantı için mi?
- C-) Beni anlaması mümkün değil ki!
- D-) Merve’nin getirdiği biraz tuzlu olmuş, Aslı’nınki daha lezzetli.
- E-) Biz dürüst davranalım ki gençlere örnek olsun.
Açıklama: “Bu hazırlıkların hepsi bu haftaki toplantı için mi?” cümlesinde ki ek olduğu için bitişik yazılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi bağlaç ya da hâl / durum eki olarak kullanılan de / da’nın yazım kurallarından değildir?
- Cevap A-) Bağlaç olan de, önündeki sözcükle ses uyumuna girer.
- B-) Ek olan de, cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
- C-) Ek olan de, özel isimlere eklendiğinde kesme işaretiyle ayrılır.
- D-) Ek olan de, Türkçedeki ünsüz uyumu kuralına uyar.
- E-) Bağlaç olan de, cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
Bağlaç olan de, önündeki ve arkasındaki sözcükten ayrı yazılır.
Aşağıdakilerden hangisi benzerleriyle karıştırılması olası sözcüklerdendir?
I.+ki aitlik eki
II. +DA hal eki
III. soru eki
IV. ile bağlacı
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) IV
- Cevap D-) I, II
- E-) I, II, III
Açıklama: Türkçede sesteş olan üç ayrı ki vardır: (1) Aitlik bildiren +ki ekinin yazımı: Bir ek olduğu için sözcüğe bitişik yazılır: Elimizdeki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz? (2) Bağlama işlevindeki ki sözcüğünün yazımı: İki cümleyi bağlayan yani bağlaç olan ki ayrı yazılır: Bizim de işimiz bu! Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun. (3) Pekiştirme veya şüphe görevinde kullanılan ki sözcüğünün yazımı: Pekiştirme görevindeki ki sözü yüklemlerden sonra kullanılır ve ayrı yazılır: Sen zaten evde çalışıyorsun, senden önce gelebilmem mümkün değil ki! Türkçede bağlaç olarak kullanılan dA ile bulunma hâli (+DA) eki zaman zaman karışmaktadır. Bunları ayırmanın en kolay yolu, cümleden çıkardığımızda anlam bozuluyorsa bu ektir ve birleşik yazılmalıdır; anlam bozulmuyorsa bağlaçtır, ayrı yazılmalıdır: Bugün 30 yıllık sosyoloji eğitiminden sonra vardığım nokta, sosyolojide bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir dersem beni Sokratesvârî bir tevazu ile itham edebilirsiniz. Soru eki daima ayrı yazılır; ile bağlacı ve ile edatı farklı görevlerde kullanılsa da yazım biçimleri aynıdır, karışıklık yaratmaz. Doğru cevap D’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik sözcüklerin yazımına ilişkin doğru bir ifadedir?
I. Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır.
II. Fiil çekim eklerinin ve fiilimsilerin kalıplaşmasıyla ortaya çıkan ve yeni anlam taşıyan sözcükler bitişik yazılır.
III. İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa ayrı yazılır.
IV. Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa ayrı yazılır.
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- Cevap C-) I, II
- D-) Yalnız III
- E-) III, IV
Açıklama: Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır: Gülenay, Alper, Songül, Birol, Ertan, Ertürk, Türker, Akbay, Erdemir; Kırklareli, İçel, Çanakkale, Kırıkkale, Karadeniz, Kocatepe, Uludağ, Yenişehir, Yeşilırmak, Osmaneli; Yükseköğretim Kurumu, Açıköğretim Fakültesi, Genelkurmay, Osmangazi Üniversitesi vb. Fiil çekim eklerinin ve fiilimsilerin kalıplaşmasıyla ortaya çıkan ve yeni anlam taşıyan sözcükler bitişik yazılır: yapboz, gelgit, çekyat, kadirbilmez, barışsever, çıtkırıldım, gecekondu, dedikodu, kaptıkaçtı, biçerdöver, uyurgezer vb. Doğru cevap C’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi büyük harfle yazılmaz?
- A-) Din isimleri
- B-) Dil isimleri
- C-) Gezegen isimleri
- Cevap D-) Cins isimler
- E-) Özel isimler
Açıklama: Bütün özel isimler -kişi adları ve soyadları, ülke, millet, dil, din, mezhep, gezegen, yer, bölge, yerleşim birimleri, kurum, kuruluş, eser, gazete, dergi, kanun, tüzük, dönem, mevsim, (belirli bir tarih bildiren) ay ve
gün, bayram, toplantı vb. isimleri - büyük harfle başlatılır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi büyük harfle yazma kurallarından birisi değildir?
- Cevap A-) Birleşik yapıdaki sözcüklerin yazımı
- B-) Birtakım kısaltmaların tamamı veya ilk harflerinin yazımı
- C-) Hitap sonrası kullanılan unvanların yazımı
- D-) Bütün cümleler ile şiirlerde dizelerin yazımı
- E-) İki noktadan sonra veya tırnak içinde verilen cümlelerin ilk kelimesinin yazımı
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
Özel isim olmayan birleşik sözcükler büyük harfle yazılmaz.
Aşağıdakilerden hangisi doğru yazılmıştır?
- A-) Ak Deniz
- Cevap B-) Çalışadurmak
- C-) Kuzey doğu
- D-) Gayri meşru
- E-) Çokhücreli
Açıklama: Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır. Öyleyse, A yanlıştır. Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır. Öyleyse, C yanlıştır. Dilimize Arapça ve Farsçadan geçen, tek sözcük gibi düşünülen tamlamalar bitişik yazılır. Öyleyse, D yanlıştır. İç, dış, alt, üst, ön, art, büyük, küçük, orta, karşı, sağ, sol, bir, iki, tek, çift, sıra, gibi sözcüklerin başta olduğu birleşik sözcükler ayrı yazılır. Öyleyse, E yanlıştır. Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır. Öyleyse, B doğrudur.
Aşağıdakilerden hangisi doğru yazılmıştır?
- A-) uyuya kalmak
- B-) ortaoyunu
- C-) ne için
- Cevap D-) hanımeli
- E-) yokolmak
Açıklama: uyuyakalmak, orta oyunu, niçin, hanımeli yok olmak
Aşağıdakilerden hangisi fiilimsinin kalıplaşması ile oluşmuş bir birleşik sözcüktür?
- Cevap A-) kadirbilmez
- B-) yapboz
- C-) çekyat
- D-) çıtkırıldım
- E-) dedikodu
Açıklama: kadir bil-mez
“kadirbilmez” burada kullanılan fiilimsi “bil-mez” sıfat fiil eklerinden olan -mez eki ile yapılmıştır. Diğer seçeneklerde fiil vardır ama fiilimsi yoktur.
Aşağıdakilerden hangisi pekiştirme sıfatlarına örnektir?
- A-) Hızlı hızlı
- Cevap B-) Kopkoyu
- C-) Düşe kalka
- D-) Eğri büğrü
- E-) Defter mefter
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
Pekiştirme sıfatları, sözcüğün ilk hecesinin ünlüyle biten kısmı alınarak bunlara p, r, s, m seslerinin getirilmesiyle türetilir ve bunlar birleşik yazılır. Bu yapıların daha da pekiştirildiği veya bu yapılarda ünlü türemelerinin ortaya çıktığı görülür.
yemyeşil, gömgök, kopkoyu, pespembe, yusyuvarlak, kapkaranlık, sırsıklam, çarçabuk, çırılçıplak, güpegündüz, çepeçevre, sırılsıklam, paramparça vb.
Aşağıdakilerden hangisi yabancı özel isimlerin dilimizde kullanımına göre doğru yazılmıştır?
- Cevap A-) Margaret Thatcher
- B-) Colombiya
- C-) Niece
- D-) Chaykovsky
- E-) Rio de Jeneryo
Açıklama: Margaret Thatcher
Aşağıdakilerden hangisi yanlış yazılmıştır?
- A-) ardı sıra
- B-) yasa dışı
- Cevap C-) yurtiçi
- D-) fizik ötesi
- E-) alt yazı
Açıklama: yurt içi
Aşağıdakilerden hangisi yazı dili ve konuşma dili arasındaki farklardan birisi değildir?
- A-) Yazı dili daha tutucudur.
- B-) Konuşma dilinin kuralları daha hızlı değişir.
- Cevap C-) Konuşma dili daha tutucudur.
- D-) Yazı dilinin kuralları daha yavaş değişir.
- E-) Yazı dili her nesil kendine göre değiştirmemelidir.
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
Yazı dili konuşma diline göre daha tutucudur, yani yazı dilinin kuralları konuşma diline göre daha yavaş değişir. Dilin hem yaşayanlar hem de geçmişle gelecek nesiller arasında köprü olma niteliği dikkate alındığında, her neslin yazı dilini kendisine göre yeniden yapılandırmasının doğru olmadığı görülecektir.
Aşağıdakilerden hangisi ünsüz ikizleşmesine örnektir?
- A-) akla ziyan
- B-) okul kaydı
- C-) asker oğlu
- Cevap D-) tren hattı
- E-) deli gönlüm
Açıklama: Türkçede, Arapça hiss veya İngilizce full sözcüklerinde olduğu gibi ikiz ünsüz yoktur. Bu yüzden dilimize Arapçadan giren ve aslında sonunda ikiz ünsüz bulunan his, af, hak, hat, had, zan gibi sözcükler tek ünsüzle yazılır. Ancak bu tip sözcükler ünlüyle başlayan ek veya fiille kullanıldıklarında sondaki ünsüz ikizleşir. his etmek > hissetmek; af+a uğramak > affa uğramak; hak+ı > hakkı; tren hat+ı > tren hattı vb
Aşağıdakilerden hangisinde -ki eki veya bağlaç olan “ki”yle ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Elimizdeki ile yetinmesini bilmemiz lazım.
- B-) Neye kızdığını söyle ki bileyim.
- Cevap C-) Sınır ötesi görevinde ki subaylardan haber alınamıyor.
- D-) Seninle anlaşabilmek de mümkün değil ki!
- E-) Farz et ki ben yokmuşum!
Açıklama: “görevindeki subaylar” doğrudur. Bu cümlede “ki” ayrı yazılmamalıdır. Bu nedenle doğru yanıt C’dir. Diğer şıklarda herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır.
Aşağıdakilerden hangisinde -mı/-mi doğru yazılmıştır?
- A-) İyisimi, yarından tezi yok, keşişin izini tutup gidelim; kader, kısmetse bir gün olur arkalarından yetişiriz. (Eflâtun Cem Güney, Kerem İle Aslı)
- Cevap B-) Hayat pahalılaştı mı dostluklar ucuzlar. (Haldun Taner, Koyma Akıl Oyma Akıl)
- C-) Öyle ki, Yorgi bir gün: - Yahu çocuklar, demişti, ay ışığında futbol oynamak kıyakmı kıyak olacak! (Orhan Kemal, Baba Evi)
- D-) Ben, şu topraklarda yatan güneşin - bir gün olsun - doğduğunu görmeyecekmiyim? (Namık Kemal, Gülnihal)
- E-) Yanındakine dönüp ertesi gün gösteriye katılacakmısın diye sorarken göz göze geldik.
Açıklama: Diğer seçeneklerdeki -mi/-mı tam tersi yazıldığında doğrudur.
Aşağıdakilerden hangisinde ki’nin yazımı doğrudur?
- Cevap A-) Onlar düzgün yapacak ki size örnek olsunlar.
- B-) Osman’ın ki daha pahalı.
- C-) Sokakta ki köpekler beni kovaladı.
- D-) Nereden aldın elinde ki bardağı?
- E-) Yanda ki genç seni sordu.
Açıklama: A seçeneğinde ki’nin yazımı doğrudur . Bağlaç görevinde kullanılmış ve iki cümleyi bağlamıştır.
“Onlar düzgün yapacak ki size örnek olsunlar.”
B seçeneğinde ilgi zamiri ki varken diğer seçeneklerde sıfat yapan ki vardır ve bunlar sözcüğe bitişik yazılır.
Aşağıdakilerden hangisinde mi nedeniyle cümle sonunda farklı bir noktalama işareti kullanılır?
- A-) Dün mü geldi kuzenin Avustralya’dan
- B-) Alıp almadıklarını biliyor musun
- Cevap C-) İşin içine para girdi mi durumlar değişir
- D-) Televizyon izlemekten sıkılmadın mı hâlâ
- E-) İstiyor musun, istemiyor musun
Açıklama: Dün mü geldi kuzenin Avustralya’dan?
Alıp almadıklarını biliyor musun?
Televizyon izlemekten sıkılmadın mı hâlâ? İstiyor musun, istemiyor musun?
İşin içine para girdi mi durumlar değişir.
İstiyor musun, istemiyor musun?
Aşağıdakilerden hangisinde mi pekiştirme amacıyla kullanılmıştır?
- A-) Oraya bugün mü, yarın mı gideceksin?
- Cevap B-) Güzel mi güzel bir elbise!
- C-) Bahar geldi mi insanın içini mutluluk kaplıyor.
- D-) Sen hâlâ başlamadın mı ders çalışmaya?
- E-) Çocuk musun sen?
Açıklama: İkilemelerde mi pekiştirme amacıyla kullanılır: Güzel mi güzel bir elbise!
Aşağıdakilerden hangisinde birleşik yapıdaki adların yazımından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Kocatepe
- B-) Genelkurmay
- Cevap C-) Açık Öğretim Fakültesi
- D-) Doğu Anadolu
- E-) Çoban Yıldızı
Açıklama: Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır. “Açıköğretim” bitişik yazılmalıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde birleşik yazım ile ilgili bir yanlış vardır?
- A-) Olayın arka planını siz biliyor muydunuz?
- B-) Güneybatı yönünde ilerlemeye bir süre daha devam edeceğiz.
- C-) Anlattıklarımın hepsini mi not ettin?
- Cevap D-) Bir saat önce şuraya koymuştum ama yokolmuş.
- E-) Onca yaşanandan sonra Ahmet’in art niyetli biri olduğundan eminim.
Açıklama: İç, dış, alt, üst, ön, art, büyük, küçük, orta, karşı, sağ, sol, bir, iki, tek, çift, sıra, gibi sözcüklerin başta olduğu birleşik sözcükler ayrı yazılır: arka plan, art niyetli. İsim + fiil tarzında kurulan yapılarda eğer ses düşmesi veya değişmesi yoksa bu tip birleşik sözcükler ayrı yazılır: yok olmak, not etmek. Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır: güneybatı.
Aşağıdakilerden hangisinde büyük harf doğru kullanılmıştır?
- A-) Sayın başkan
- B-) Saygıdeğer meslektaşlar
- Cevap C-) Türklük
- D-) Yasak bölge
- E-) Nene hatun
Açıklama: Diğer şıklarda ikinci kısım da büyük harf olmalıdır
Aşağıdakilerden hangisinde büyük harf kullanımı ile ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- A-) TCDD’nin kuruluş yılı 1927 mi?
- Cevap B-) Aniden içeri giren adam “bana haber vermediniz!” diyerek salonda oturanlara çıkıştı.
- C-) 2614 sayılı Kanun tekrar gözden geçirilecek.
- D-) Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi’ni Ege Denizi’ne bağlar.
- E-) Çıplak gözle izlenebilen beş gezegenden biri Satürn’dür.
Açıklama: Bütün gezegen, yer, bölge, yerleşim birimleri, kurum, kuruluş, kanun, tüzük, dönem vb. isimleri büyük harfle başlatılır. Birtakım kısaltmaların tamamı veya ilk harfleri büyük harfle yazılır. Tırnak içinde verilen cümlelerin ilk kelimesi büyük harfle başlar. Doğru yazım şu şekilde olmalıdır: Aniden içeri giren adam “Bana haber vermediniz.” diyerek salonda oturanlara çıkıştı.
Aşağıdakilerden hangisinde büyük harf kullanımı ile ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Kitaptaki Yazım Kuralları başlıklı bölümü okudunuz mu?
- Cevap B-) Son toplantımız 10 Şubat 2020 pazartesi günü gerçekleştirildi.
- C-) Dede Korkut ile ilgili çalışmalar büyük önem taşımaktadır.
- D-) THY’deki tüm uçuşlar iptal mi edildi?
- E-) Anadolu Üniversitesi birçok ilke imza atan bir kurumdur.
Açıklama: Bütün yerleşim birimleri, kurum, kuruluş, kanun, tüzük vb. isimleri büyük harfle başlatılır. Birtakım kısaltmaların tamamı veya ilk harfleri büyük harfle yazılır. Kitap, dergi, bildiri vb. gibi çalışmalarda, yazı başlıkları ve çizelge, şema vb. ile ilgili açıklamaların ilk harfleri büyük yazılır. Dönem, (belirli bir tarih bildiren) ay ve gün, bayram vb. isimleri büyük harfle başlatılır. Doğru yazım şu şekilde olmalıdır: Son toplantımız 10 Şubat 2020 Pazartesi günü gerçekleştirildi.
Aşağıdakilerden hangisinde büyük harf kullanımı konusunda bir yazım yanlışı yapılmıştır?
- A-) O da dosyayı, Cenevre’deki İnsan Hakları Yüksek Komisyonu’na vermiş.
- Cevap B-) Dilimizin kimliğimizi ele verir ama Dna’nınki kadar kesin olamaz.
- C-) Hatice Hanım “Biz de âdettir, ölenin eşyaları fakire fukaraya dağıtılır.” diyor.
- D-) Annem uyumuştu ama biz kardeşim Niyazi’yle usul usul konuşuyorduk.
- E-) Pek çok savaşa girip, çıktık; baskınlara uğradık; baskınlar yaptık.
Açıklama: Birtakım kısaltmaların tamamı büyük harfle yazılır. DNA kısaltmasının tamamının harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde büyük harf yazım kuralına uyulmuştur?
- A-) İstemek, “istiyorum.” Demek değil, harekete geçmektir.
- Cevap B-) İstemek, “İstiyorum.” demek değil, harekete geçmektir.
- C-) Canım arkadaşım, seni çok özledim.
- D-) Oraya ilkbaharda gitmek lazım.
- E-) Nasa altı yıl sonra marsa indi.
Açıklama: Bütün özel isimler -kişi adları ve soyadları, ülke, millet, dil, din, mezhep, gezegen, yer, bölge, yerleşim birimleri, kurum, kuruluş, eser, gazete, dergi, kanun, tüzük, dönem, mevsim, (belirli bir tarih bildiren) ay ve gün, bayram, toplantı vb. isimleri- büyük harfle başlatılır. Birtakım kısaltmaların tamamı veya ilk harfleri büyük harfle yazılır. Bu yüzden, D ve E yanlıştır. Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır. Bu yüzden, C yanlıştır. İki noktadan sonra veya tırnak içinde verilen cümlelerin ilk kelimesi büyük harfle başlar ve sonuna ilgili noktalama işareti konur. Bu yüzden, A yanlıştır. Doğru cevap B’ dir.
Aşağıdakilerden hangisinde dA bağlacı ve +DA eki ile ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- Cevap A-) Hayırlı olsun, gömlek te gömlekmiş.
- B-) 22 Mayıs’ta sempozyum başlayacağı için ders yapılmayacakmış.
- C-) Almancada bu sözcüğün kaç farklı karşılığı olduğunu biliyor musun?
- D-) Çay da içmek istemiyorum kahve de.
- E-) İşin doğrusu yemek çok da acı değil.
Açıklama: da/ de bağlacı, sonu ötümsüz ünsüzlerle biten sözcüklerden sonra kullanıldığında ta /te biçiminde söylense bile yazımı /d/ iledir: Hayırlı olsun, gömlek de gömlekmiş.
Aşağıdakilerden hangisinde düzeltme işareti (^) diğerlerinden farklı bir amaçla kullanılmıştır?
- Cevap A-) rüzgâr
- B-) hâl
- C-) kâr
- D-) âşık
- E-) vâris
Açıklama: Seçeneklerde hâl (durum) – hal (meyve sebze satılan yer), kâr (kazanç) – kar (yağış), âşık (seven) – aşık (eklem kemiği), vâris (mirasçı) – varis (damar genişlemesi) farkını belli etmek amacıyla düzeltme işareti (^) kullanılmıştır ancak rüzgâr sözcüğünde böyle bir amaç yoktur.
Aşağıdakilerden hangisinde ki yazımı yanlıştır?
- A-) Elimizdeki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz?
- B-) Bizim de işimiz bu! Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun.
- Cevap C-) Sen zaten evde çalışıyorsun, senden önce gelebilmem mümkün değilki!
- D-) Elbette Avrupa ülkelerinde konuşulan Türkçe, Türkiye’dekinden farklı şartlar altında varlığını devam ettirmekte, kendine has kimi özellikler geliştirmektedir.
- E-) Derler ki binlerce işçi çalışmış bu köşkü yapmak için; şimdi hiçbirinin adı bilinmez.
Açıklama: Pekiştirme veya şüphe görevinde kullanılan ki sözcüğünün yazımı: Pekiştirme görevindeki ki sözü yüklemlerden sonra kullanılır ve ayrı yazılır.
Aşağıdakilerden hangisinde sayıların yazımında yazım yanlışı yoktur?
- Cevap A-) Amcamın bugüne kadar basılmış on sekiz kitabı var.
- B-) XX. Yüzyıl’a gelene kadar akılcılık ön plandaydı.
- C-) Salondaki mobilyaları 12 000e satın almış.
- D-) Dedemler buraya 1920lerde gelmişler.
- E-) IV.üncü Murat ne zaman doğmuştur?
Açıklama: Ondan itibaren birleşik rakamlar yazıyla verildiğinde bunlar ayrı ayrı yazılır: on beş kitap, beş yüz bin lira, bir milyon iki yüz bin vb.A doğrudur.
Aşağıdakilerden hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- Cevap A-) Sadece masasında bile en az onbeş kitap vardı.
- B-) Şirketin bu yılki bilançosu 120.728.470 tl oldu.
- C-) Birinci Dünya Savaşında on yedi milyondan fazla insanın öldüğü tahmin ediliyor.
- D-) Bana yüz elli lira borç verir misin?
- E-) Bu yıl devletin bütçesinden savunmaya ayrılan pay 120 milyon 745 bin tl olarak açıklandı.
Açıklama: On beş ayrı yazılır.
Aşağıdakilerden hangisinde soru ekinin yazımı doğru şekilde verilmiştir?
- Cevap A-) Hayat pahalılaştı mı dostluklar ucuzlar.
- B-) İyisimi yarın kalkıp gidelim.
- C-) Kıyakmı kıyak bir fikrim var.
- D-) Beni anlıyormusun?
- E-) Güneşin doğduğunu hiç görmeyecekmiyim?
Açıklama: “Hayat pahalılaştı mı dostluklar ucuzlar.” ifadesi doğrudur. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisinde soru ekinin yazımından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Hayat pahalılaştı mı dostluklar ucuzlar.
- B-) İyisi mi, yarından tezi yok, keşişin izini tutup gidelim.
- C-) Ay ışığında futbol oynamak kıyak mı kıyak olacak!
- D-) Bu suali okumaktan bıkmadın mı hâlâ?
- Cevap E-) Şu topraklarda yatan güneşin doğduğunu görmeyecekmiyim?
Açıklama: Soru eki, diğer eklerden farklı olarak daima ayrı yazılır ve sonuna “?” işareti konur. “Şu topraklarda yatan güneşin doğduğunu görmeyecek miyim?” cümlesinde de ayrı yazılması gerekmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde sözcük sonunda /t/ > /d/ nöbetleşmesi ile ilgili bir yazım yanlış vardır?
- A-) dört > dördüncü
- B-) art > ardına
- C-) sırt > sırtını
- Cevap D-) yanıt > yanıdı
- E-) dert > derdi
Açıklama: Seçeneklerdeki dördüncü, ardına, sırtını ve derdi yazımları doğrudur ancak D seçeneği yanıtı şeklinde yazılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisinde sözcüklerin ayrı yazımı konusu ile ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Art niyet
- Cevap B-) Yurtiçi ulaşım
- C-) Yasa dışı yollar
- D-) Alt kurul
- E-) Arka plan
Açıklama: İç, dış, arka, alt, art gibi sözcüklerin olduğu birleşik sözcükler ayrı yazılır. “Yurt içi” doğru yazım biçimidir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde türeme ünlülerinin düşmesinden kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
- Cevap A-) Sekreterin araştırmaya red verme nedeni akıla mantığa sığmıyor!
- B-) Ömrünün geri kalanını İzlanda’da geçirmek istiyor.
- C-) Kazadan küçük sıyrıklarla kurtulduklarına şükretmen gerekiyor.
- D-) Sisteme giriş yapmadan önce kaydolman gerekiyor.
- E-) Arkadaşımın böbrek nakli gelecek hafta gerçekleştirilecek
Açıklama: Türkçeye Arapçadan giren ve geldiği dilde ikinci hecesinde ünlü bulunmayan,
ancak Türkçede telaffuz güçlüğünden dolayı ünlü türemesi görülen sözcüklerden biri “akıl”dır. Bu sözcük ünlüyle başlayan ek veya ünlüyle başlayan bir yardımcı fiille kullanıldığında ikinci hecelerindeki türeme “akıl+a > akla” bu biçimde düşer. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde yabancı sözcüklerin yazımından kaynaklanan yazım yanlışı vardır?
- A-) İngilizce dersinde gramer konusunu işliyoruz.
- B-) Sınavlar yaklaştığı için planlı bir biçimde çalışmam gerekiyor.
- C-) Haftada dört gün spor yapmayı hedefliyorum.
- D-) İşsizlik oranlarındaki yüksek artış ekonomik krizin habercisidir.
- Cevap E-) Son zamanlarda pisikoloji kitaplarına ilgili duymaya başladım.
Açıklama: Türkçede sözcük başında çift ünsüz bulunmaz. Batı dillerinden giren bu tip sözcükler
genellikle aslına uygun biçimde yazılır. Psikoloji de bu sözcüklerden biridir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) İki yüz bin kişinin geldiği konserde izdiham çıkmış.
- B-) 120 milyar borç almışlar ama geri ödemede sorun yaşıyorlar.
- C-) Eski Türkiye olarak 1950’li yıllarımızı ele alacağız; çünkü benim yaşadığım ve hatırladığım elli yıl öncesi artık tarih oldu. (İlber Ortaylı, Kırk Ambar Sohbetleri)
- D-) XIX. yüzyıl edebiyatçılarını hatırlattı.
- Cevap E-) Beşyüzbin lirayı alıp kaçmış.
Açıklama: Beş yüz bin lirayı alıp kaçmış.
Aşağıdakilerden hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A-) resmî yazışma
- B-) dinî bayram
- C-) askerî yürüyüş
- Cevap D-) kahve keyfî
- E-) tarihî belge
Açıklama: Arapçadan dilimize geçen +î nispet ekinin belirtme (+i) hâl eki ve 3. tekil şahıs iyelik ekiyle karışmasını önlemek için düzeltme işareti kullanılır. Seçeneklerdeki resmî yazışma, dinî bayram, askerî yürüyüş, tarihî belge yazımları doğrudur. Ancak kahve keyfî değil, kahve keyfi şeklinde “i” harfi ile yazılmalıdır çünkü buradaki, Arapçadan dilimize geçen nispet eki değildir.
Aşağıdakilerden hangisinin yazımı yanlıştır?
- A-) yemyeşil
- B-) güpegündüz
- Cevap C-) sırıl sıklam
- D-) yapayalnız
- E-) defter mefter
Açıklama: Seçeneklerdeki yemyeşil, güpegündüz, yapayalnız, defter mefter yazımları doğrudur ancak sırılsıklam bitişik yazılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) hisetmek
- B-) haketmek
- Cevap C-) affetmek
- D-) şüküretmek
- E-) kayıdolmak
Açıklama: İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır. Sadece “affetmek” doğru yazımlıştır, diğerleri ise “hissetmek, hak etmek, şükretmek, kaydolmak” şeklinde yazılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A-) başlıyalı
- B-) özliyecek
- C-) kolluyarak
- Cevap D-) ağlıyor
- E-) gelmiyen
Açıklama: Sözlü dilde, -An, -ArAk, -AcAk, -AsI, AlIm gibi ekler, /a/ veya /e/ ünlüsüyle biten fiillerle kullanıldığında araya gelen yardımcı /y/ sesinden ötürü başlıyacak (< başla-y-acak), yolluyarak (-(I)yor eki geldiğinde bu ünlüler daralır: ağlıyor.
Aşağıdakilerden hangisinin yazımı doğrudur?
- Cevap A-) Cenevre’deki
- B-) Niyaziyle
- C-) Nene hatun
- D-) Dede korkut
- E-) Şeyh Galibin
Açıklama: Bütün özel isimler -kişi adları ve soyadları, ülke, millet, dil, din, mezhep, gezegen, yer, bölge, yerleşim birimleri, kurum, kuruluş, eser, gazete, dergi, kanun, tüzük, dönem, mevsim, (belirli bir tarih bildiren) ay ve
gün, bayram, toplantı vb. isimleri - büyük harfle başlatılır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisinin yazımında yanlışlık vardır?
- A-) bilebilmek
- B-) uyuyakalmak
- Cevap C-) düşe yazmak
- D-) bekleyedurmak
- E-) okuyagelmek
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan, vermek, durmak,
yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A,
-U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır.
uyuyakalmak, düşeyazmak, bilebilmek, bekleyedurmak, düşüvermek, okuyagelmek vb.
düşe yazmak
Aşağıdakilerin hangisinde /k/ > /ğ/ nöbetleşmesi görülür?
- A-) Gün boyu uyumayan bebek, akşam babası gelip de onu arabayla gezdirmek için arabaya bindirince anında gözlerini kapamıştı.
- B-) Bugün günlerden Perşembe. Yarın Cuma. Çok şükür, öbürkü gün tatil başlıyor. Nihayet uzun kışın yorucu ve sıkıcı etkisinden kurtuluyorum.
- C-) Hastalanmaya gör. Doktor, ilaç, hastane derken insanın doğrusu ya anası ağlıyor, arkadaş!
- D-) Gençler arasında kitap okuma oranının düşmesi, bilgisayarların olumsuz etkileri arasında gösterilebilir.
- Cevap E-) Dondurma almaya parası olmayan küçüğün avucuna iki lira koyduğumda, o minik gözlerinde beliren mutluluğu asla unutmayacağım.
Açıklama: Dondurma almaya parası olmayan küçüğün avucuna iki lira koyduğumda, o minik gözlerinde beliren mutluluğu asla unutmayacağım.
Aşağıdakilerin hangisinde /k/ > /ğ/ nöbetleşmesi görülür?
- A-) Gün boyu uyumayan bebek, akşam babası gelip de onu arabayla gezdirince anında gözlerini kapamıştı.
- B-) Hastalanmaya gör. Doktor, ilaç, hastane derken insanın doğrusu ya anası ağlıyor, arkadaş!
- C-) Çok şükür, öbürkü gün tatil başlıyor. Nihayet uzun kışın yorucu ve sıkıcı etkisinden kurtuluyorum.
- Cevap D-) Dondurma almaya parası olmayan küçüğün avucuna iki lira koyduğumda, o minik gözlerinde beliren mutluluğu asla unutmayacağım.
- E-) Gençler arasında kitap okuma oranının düşmesi, bilgisayarların olumsuz etkileri arasında gösterilebilir.
Açıklama: Minik sözcüğünde k - ğ nöbetleşmesi görülür.
Aşağıdakilerin hangisinde /k/ > /ğ/ nöbetleşmesi görülür?
- A-) Gençler arasında kitap okuma oranının düşmesi, bilgisayarların olumsuz etkileri arasında gösterilebilir.
- Cevap B-) Dondurma almaya parası olmayan küçüğün avucuna iki lira koyduğumda, o minik gözlerinde beliren mutluluğu asla unutmayacağım.
- C-) Bugün günlerden Perşembe. Yarın Cuma. Çok şükür, öbürkü gün tatil başlıyor. Nihayet uzun kışın yorucu ve sıkıcı etkisinden kurtuluyorum.
- D-) Hastalanmaya gör. Doktor, ilaç, hastane derken insanın doğrusu ya anası ağlıyor, arkadaş!
- E-) Gün boyu uyumayan bebek, akşam babası gelip de onu arabayla gezdirmek için arabaya bindirince anında gözlerini kapamıştı.
Açıklama: Dondurma almaya parası olmayan küçüğün avucuna iki lira koyduğumda, o minik gözlerinde beliren mutluluğu asla unutmayacağım.
Aşağıdakilerin hangisinde /k/ > /ğ/ nöbetleşmesinden kaynaklanan yazım yanlışı vardır?
- A-) Umudu da umutsuzluğu da yaşadım; ancak hiçbir zaman yılgınlığa kapılmadım.
- B-) Bugüne kadarki tecrübelerime dayanarak diyebilirim ki, çalışan er veya geç başarıya ulaşıyor.
- C-) Kimseye kötülük etmeyin, hatta kimse için kötülük istemeyin bile. Kötülüğün dönüp dolaşıp size veya bir yakınıza, sevdiğinize gelebileceğini unutmayın.
- D-) Günler ne çabuk geçiyor yahu! Bir bakıyorsunuz Pazartesi, bir bakıyorsunuz Cuma olmuş. Ama giden gün ömürden gitmiş. İnsan bunun farkında değil.
- Cevap E-) Yıllar sonra lise arkadaşlarımızla buluştuk. Kimler gelmemişti ki? Lisedeyken en samimi arkadaşımı, Haluğu orada gördüm.
Açıklama: Yıllar sonra lise arkadaşlarımızla buluştuk. Kimler gelmemişti ki? Lisedeyken en samimi arkadaşımı, Haluğu orada gördüm.
Aşağıdakilerin hangisinde büyük harf kullanılmamasından kaynaklanan yazım yanlışı vardır?
- A-) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce kabul edilen kanunlar, yetkili kişilerce başvurulması halinde Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya uygunluk yönünden denetlenirler
- B-) 19 Mayıs 1919 Ulu Önder Atatürk’ün gençliğe bayram olarak hediye ettiği tarihtir.
- Cevap C-) Türk milleti Kurtuluş savaşı yıllarında yedi düvele karşı büyük mücadeleler vermiş ve bunda da başarılı olmuştur.
- D-) Çocuklar, eve nereden geldiği belli olmayan yavru kediye bayılmış, hatta ona Haylaz diye ad koymuşlardı.
- E-) Güney sahillerimiz yine her yıl olduğu gibi Alman, Rus, İngiliz turistlerle dolup taşıyor.
Açıklama: Türk milleti Kurtuluş savaşı yıllarında yedi düvele karşı büyük mücadeleler vermiş ve bunda da başarılı olmuştur.
Aşağıdakilerin hangisinde büyük harf kullanılmamasından kaynaklanan yazım yanlışı vardır?
- A-) Güney sahillerimiz yine her yıl olduğu gibi Alman, Rus, İngiliz turistlerle dolup taşıyor.
- Cevap B-) Türk milleti Kurtuluş savaşı yıllarında yedi düvele karşı büyük mücadeleler vermiş ve bunda da başarılı olmuştur.
- C-) Çocuklar, eve nereden geldiği belli olmayan yavru kediye bayılmış, hatta ona Haylaz diye ad koymuşlardı.
- D-) 19 Mayıs 1919 Ulu Önder Atatürk’ün gençliğe bayram olarak hediye ettiği tarihtir.
- E-) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce kabul edilen kanunlar, yetkili kişilerce başvurulması halinde Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya uygunluk yönünden denetlenirler
Açıklama: Türk milleti Kurtuluş savaşı yıllarında yedi düvele karşı büyük mücadeleler vermiş ve bunda da başarılı olmuştur.
Aşağıdakilerin hangisinde büyük harf kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
- A-) Türk milleti, Kurtuluş Savaşı yıllarında büyük mücadeleler vermiş ve bunda da başarılı olmuştur.
- B-) Akdeniz’deki oteller yine her yıl olduğu gibi Alman, Rus, İngiliz turistlerle dolup taşıyor.
- Cevap C-) 23 nisan 1920, Atatürk’ün çocuklara bayram olarak hediye ettiği tarihtir.
- D-) Çocuklar bahçede buldukları yavru köpeğe bayılmış ve ona Bulut ismini takmışlardı.
- E-) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce kabul edilen kanunlar, başvuru halinde Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya uygunluk yönünden denetlenirler.
Açıklama: 23 nisan 1920 ulu önder Atatürk’ün çocuklara bayram olarak hediye ettiği tarihtir.
Belli bir tarih veriliyorsa ve ay yazı ile yazılıyorsa büyük harfle başlamalıdır. C seçeneğinde “nisan” değil “Nisan” olarak yazılmalıydı.
Aşağıdakilerin hangisinde düzeltme işaret “^” yanlış yerde kullanılmıştır?
- A-) kâğıt parçası
- Cevap B-) kâr tanesi
- C-) lodos rüzgârı
- D-) kâmil insan
- E-) dergâh önü
Açıklama: Türkçede k, g, l, gibi ünsüzlerin art damak mı yoksa ön damak mı olduğu esas olarak birlikte kullanıldığı ünlüye bağlıdır: kara, garip, alın, koku, gurbet, kol vb. sözcüklerde bu sesler art damak; kürek, gülücük, el, yelek gibi sözcüklerde ise ön damak ünsüzüdür. Ancak yazı dilinde kimi alıntı sözcüklerde, bu sesi gösteren harflerden önce veya sonra art damak ünlüleri - a ve u - geldiği halde, söz konusu ünsüzler ön damak ünsüzü olarak söylenir. Bu durumu yazıda belirtmek için, bu ünlülerin üzerine düzeltme işareti konur: â ve û. B seçeneğinde düzeltme işareti yanlış kullanılmıştır. Doğru cevap B’dir.
Aşağıdakilerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanılmamasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- Cevap A-) Yıllarca süregelen davamızda hakim nihayet bugün kararı açıklayacak.
- B-) Yarın düğünümüz var. Konuklara meyvenin ve sebzenin en tazesini sunmak için babamlar pazara gittiler.
- C-) Yarın erkenden yolculuk başlayacak. Haydi yatağa!
- D-) Çocuklar, “Ders çalışacağız.” diye beni kandırıp sinemaya kaçmış. Günümüz çocukları işte!
- E-) Babam dün dedemi de ziyarete gitti, dedem de babamdan habersiz bize geldi.
Açıklama: Yıllarca süregelen davamızda hakim nihayet bugün kararı açıklayacak.
Aşağıdakilerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanılmamasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A-) Dün gece hala ve teyzelerimle yemeğe gittik.
- B-) Yarın erkenden yolculuk başlayacak. Haydi yatağa!
- C-) Boşuna uğraşma, sen onunla aşık atamazsın.
- Cevap D-) Yıllarca süregelen davamızda hakim nihayet bugün kararı açıklayacak.
- E-) Bireylerdeki varis kaynaklı sağlık sorunları artık çözülebilir durumda.
Açıklama: Yargıç anlamındaki hâkim, düzeltme işaretiyle yazılır.
Aşağıdakilerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanılmamasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A-) Çocuklar, “Ders çalışacağız.” diye beni kandırıp sinemaya kaçmış. Günümüz çocukları işte!
- B-) Babam dün dedemi de ziyarete gitti, dedem de babamdan habersiz bize geldi.
- Cevap C-) Yıllarca süregelen davamızda hakim nihayet bugün kararı açıklayacak.
- D-) Yarın erkenden yolculuk başlayacak. Haydi yatağa!
- E-) Yarın düğünümüz var. Konuklara meyvenin ve sebzenin en tazesini sunmak için babamlar pazara gittiler.
Açıklama: Yıllarca süregelen davamızda hakim nihayet bugün kararı açıklayacak.
Aşağıdakilerin hangisinde ki bağlacının yazımı yanlıştır?
- A-) Gerçek demokrasilerde güçler ayrılığı ilkesi hâkim olmalıdır ki iktidarın hukuk dışı yollara başvurması engellenebilsin.
- B-) Dünkü yeni yetme gelmiş, bugün bana akıl öğretmeye kalkıyor? Hele dur, biraz büyü, oku, öğren; ondan sonra akıl sat!
- C-) Geçmişteki hatalardan ders alınabiliyorsa, olanlar için üzülmeye hacet yok.
- Cevap D-) Ee ne demişler: Evdeki hesap çarşıya uymaz. Kardeşim, ayağını yorganına göre uzatki sonra sen rahat edesin!
- E-) Nihayet diplomayı alıyorum. İçim öyle sevinçle dolu, yüreğim öyle kıpır kıpır ki sanki içimde bir güvercin kanat çırpıyor.
Açıklama: Ee ne demişler: Evdeki hesap çarşıya uymaz. Kardeşim, ayağını yorganına göre uzatki sonra sen rahat edesin!
“uzat ki” şeklinde ayrı yazılmalı.
Aşağıdakilerin hangisinde ki bağlacının yazımı yanlıştır?
- A-) Dünkü yeni yetme gelmiş, bugün bana akıl öğretmeye kalkıyor? Hele dur, biraz büyü, oku, öğren; ondan sonra akıl sat!
- Cevap B-) Ee ne demişler: Evdeki hesap çarşıya uymaz. Kardeşim, ayağını yorganına göre uzatki sonra sen rahat edesin!
- C-) Nihayet diplomayı alıyorum. İçim öyle sevinçle dolu, yüreğim öyle kıpır kıpır ki sanki içimde bir güvercin kanat çırpıyor
- D-) Geçmişteki hatalardan ders alınabiliyorsa, olanlar için üzülmeye hacet yok.
- E-) Gerçek demokrasilerde güçler ayrılığı ilkesi hâkim olmalıdır ki iktidarın hukuk dışı yollara başvurması engellenebilsin.
Açıklama: Ee ne demişler: Evdeki hesap çarşıya uymaz. Kardeşim, ayağını yorganına göre uzatki sonra sen rahat edesin!
Aşağıdakilerin hangisinde ki sözü yanlış yazılmıştır?
- A-) Bütün gece boşu boşuna sizi beklemişler, belki gelirsiniz diye ümit etmişler.
- B-) Dün akşamki kötü haberi alınca vaktin geç olmasına bakmadan yola koyulmuş.
- C-) Mademki bu işler yarına kadar bitmeli, o halde herkes bu gece burada, tamam mı?
- Cevap D-) Yolculuğa çıkılacak saat belli, öyleyse ne diye geç kalınırki?
- E-) Beklenmedik işin çıktı, anladık; ne var ki biz de burada seni bekleye bekleye harap olduk!
Açıklama: Yolculuğa çıkılacak saat belli, öyleyse ne diye geç kalınırki?
Aşağıdakilerin hangisinde ki sözü yanlış yazılmıştır?
- A-) Dün akşamki kötü haberi alınca vaktin geç olmasına bakmadan yola koyulmuş.
- B-) Mademki bu işler yarına kadar bitmeli, o halde herkes bu gece burada, tamam mı?
- Cevap C-) Yolculuğa çıkılacak saat belli, öyleyse ne diye geç kalınırki?
- D-) Bütün gece boşu boşuna sizi beklemişler, belki gelirsiniz diye ümit etmişler.
- E-) Beklenmedik işin çıktı, anladık; ne var ki biz de burada seni bekleye bekleye harap olduk!
Açıklama: Yanıt C’dir.
Aşağıdakilerin hangisinde ki sözü yanlış yazılmıştır?
- A-) Beklenmedik işin çıktı, anladık; ne var ki biz de burada seni bekleye bekleye harap olduk!
- B-) Mademki bu işler yarına kadar bitmeli, o halde herkes bu gece burada, tamam mı?
- Cevap C-) Yolculuğa çıkılacak saat belli, öyleyse ne diye geç kalınırki?
- D-) Dün akşamki kötü haberi alınca vaktin geç olmasına bakmadan yola koyulmuş.
- E-) Bütün gece boşu boşuna sizi beklemişler, belki gelirsiniz diye ümit etmişler.
Açıklama: Yolculuğa çıkılacak saat belli, öyleyse ne diye geç kalınırki?
Aşağıdakilerin hangisinde pekiştirme sıfatının yazımı yanlıştır?
- A-) Sapsarı saçlarını beline kadar uzatıp herkesi kıskandırırdı.
- Cevap B-) Pembe gülün yeri hele pes pembe olursa benim için bir başkadır.
- C-) Yağmurdan dolayı çamur deryasına dönen sokaklarda ıpıslak olmuştum.
- D-) Kapkara bir geceden gündüze çıkmak nasıl da güzeldir…
- E-) Senin musmutlu bir evliliğinin olmasını çok isterdi.
Açıklama: Ben bütün çiçekleri severim. Pembe gülün yeri benim gönlümde başkadır. Hele pes pembe olursa benim için yeri daha da başkadır.
Aşağıdakilerin hangisinde pekiştirme sıfatının yazımı yanlıştır?
- Cevap A-) Ben bütün çiçekleri severim. Pembe gülün yeri benim gönlümde başkadır. Hele pes pembe olursa benim için yeri daha da başkadır.
- B-) Yapılacak işler böylesine yığılmış iken ikide bir gezmelere gitmek de neyin nesi?
- C-) Kapıdan çıkar çıkmaz komşuların inceleyici bakışlarıyla karşılaşmak hoş değil.
- D-) Yağmurdan dolayı çamur deryasına dönen sokaklarda pantolonum battı.
- E-) Bütün gün uğraşıp didindim; ama bir sonuç alamadım.
Açıklama: Ben bütün çiçekleri severim. Pembe gülün yeri benim gönlümde başkadır. Hele pes pembe olursa benim için yeri daha da başkadır.
Aşağıdakilerin hangisinde pekiştirme sıfatının yazımı yanlıştır?
- A-) Tüm uğraşlarımın sonucunda elde ettiğim koskoca bir hiç olmuştu.
- Cevap B-) Bir türlü susmasını beceremiyor, ikidebir öğretmeninin sözünü bölüyordu.
- C-) Pespembe güller kokusuyla herkesi büyülüyor, odaya bahar getiriyordu.
- D-) Dosdoğru eve gel, sakın geç kalma!
- E-) Teslim olun, etrafınız çepeçevre sarıldı.
Açıklama: “İkide bir” ayrı yazılır. Yanıt B’dir.
Aşağıdakilerin hangisinde ünlü daralmasından kaynaklanan yazım yanlışı yapılmıştır?
- A-) Ne yesem yarıyor. Kimileri var benim yediğimin on katını yiyor, yine de kilo falan almıyor. Öylelerine öyle imreniyorum ki!
- B-) Hadi sofraya buyurun! Meyve ve sebzelerimizin hepsi kendi bahçemizden. Hepsi organik.
- C-) Kadının çalışma dünyasına katılmasına kesinlikle evet diyorum! Ancak yine de minicik yavruların sabahın köründe servis arabalarıyla kreşlere, anaokullarına taşınmasına insanın içi yanıyor.
- Cevap D-) Gençler sanıyorlar ki ana babaları hep yanlarında olacak, kendileri ise çalışmıyarak, çabalamıyarak gönüllerince yaşayacaklar.
- E-) Bana öyle geliyor ki yakın gelecekte basılı kitap tamamen ortadan kalkacak.
Açıklama: Gençler sanıyorlar ki ana babaları hep yanlarında olacak, kendileri ise çalışmıyarak, çabalamıyarak gönüllerince yaşayacaklar.
Aşağıdakilerin hangisinde ünlü daralmasından kaynaklanan yazım yanlışı yapılmıştır?
- Cevap A-) “Size gelmiyeceğim!” diyorum; boşuna ısrar etme ne olur!
- B-) Artık gezmeyi bırakıyor ve çalışmaya başlıyorum.
- C-) Yarın başlayacağın yeni işinde, sana başarı ve sebat diliyorum.
- D-) “Gel, kim olursan ol, yine gel!” demiş Mevlâna.
- E-) Çok şükür, bu iş de bitti; ama gerçekten çok çabaladım.
Açıklama: “Size gelmiyeceğim!” diyorum; boşuna ısrar etme ne olur!
Aşağıdakilerin hangisinde ünlü daralmasından kaynaklanan yazım yanlışı yapılmıştır?
- A-) Bana öyle geliyor ki yakın gelecekte basılı kitap tamamen ortadan kalkacak.
- Cevap B-) Gençler sanıyorlar ki ana babaları hep yanlarında olacak, kendileri ise çalışmıyarak, çabalamıyarak gönüllerince yaşayacaklar.
- C-) Hadi sofraya buyurun! Meyve ve sebzelerimizin hepsi kendi bahçemizden. Hepsi organik.
- D-) Kadının çalışma dünyasına katılmasına kesinlikle evet diyorum! Ancak yine de minicik yavruların sabahın köründe servis arabalarıyla kreşlere, anaokullarına taşınmasına insanın içi yanıyor.
- E-) Ne yesem yarıyor. Kimileri var benim yediğimin on katını yiyor, yine de kilo falan almıyor. Öylelerine öyle imreniyorum ki!
Açıklama: Gençler sanıyorlar ki ana babaları hep yanlarında olacak, kendileri ise çalışmıyarak, çabalamıyarak gönüllerince yaşayacaklar
Aşağıdakilerin hangisinde ünlü düşmesinden kaynaklanan yazım yanlışı yapılmıştır?
- A-) Fikir eserlerinin de telif kanununa tabii kılınması şarttır.
- B-) Bir ömür çalışıp da elde ettiklerimizi kısa vakit içinde yitirmemiz çok hazin!
- C-) Allah’a şükür, selden önce bütün çalışmalar kayıtlara geçmiş.
- D-) Bu işi niçin ona teklif etmiyorsunuz?
- Cevap E-) Bütün gün halk âşıklarının saz çalmalarını hayran hayran seyir ettik.
Açıklama: Bütün gün halk âşıklarının saz çalmalarını hayran hayran seyir ettik.
Aşağıdakilerin hangisinde “ki” yanlış yazılmıştır?
- A-) Masadaki kalemleri kaldırdı.
- B-) Sesini çok yükseltme ki komşular rahatsız olmasın.
- C-) İyi de bir saatte bu kadar işi yapamam ki!
- D-) Murat’ın sunumu benimkinden daha güzel olmuş.
- Cevap E-) Öğrendiklerimizi yazıya dökelimki kalıcı olsun.
Açıklama: A, B, C ve D seçeneklerinden “ki”nin yazımında herhangi bir yanlışlık yok. E seçeneğinde ise “ki” ayrı yazılacağı yerde bitişik yazılmış. Doğru cevap E’dir.
Belli ki anasından, atasından, obasından kopmak kolay değildi. Yüreğinin bir yanı usul usul sökülüyordu. (Murathan Mungan, Lal Masallar)
Yukarıda verilen cümlede koyu olarak yazılmış olan ifade aşağıdaki hangi kurala örnektir?
- A-) İsim + fiil tarzında kurulan yapılarda eğer ses düşmesi veya değişmesi yoksa bu tip birleşik sözcükler ayrı yazılır.
- B-) Hayvan veya bitki, eşya veya alet, durum, yer, bilim ve bilgi, yiyecek, gök cisimleri, organ, zaman, renk, yön, yol ve ulaşım vb. bildiren sözcüklerden birisi ile oluşan ve bunlardan birisinin anlamını koruduğu birleşik sözcükler ayrı yazılır.
- C-) ç, dış, alt, üst, ön, art, büyük, küçük, orta, karşı, sağ, sol, bir, iki, tek, çift, sıra, gibi sözcüklerin başta olduğu birleşik sözcükler ayrı yazılır.
- Cevap D-) Bütün ikilemeler ayrı ve araya herhangi bir noktalama işareti konulmadan yazılır.
- E-) İsim veya fiil soylu yüklemlere, ek fiilin çekimli idi, imiş veya ise biçimleri getirildiğinde bunlar ayrı veya bitişik yazılabilir
Açıklama: Bütün ikilemeler ayrı ve araya herhangi bir noktalama işareti konulmadan yazılır. renk renk, hızlı hızlı, düşe kalka, koşa koşa, açık seçik, büyük büyük, çarşı pazar, eğri büğrü, çoluk çocuk, tek tük, pat küt, gümbür gümbür, masa filan, falan falan, falan filan, defter mefter, yol mol vb.
Belli ki anasından, atasından, obasından kopmak kolay değildi. Yüreğinin bir yanı usul usul sökülüyordu. (Murathan Mungan, Lal Masallar)
Cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- Cevap A-) Mülakatta elendiğini duyunca sevinçi kursağında kaldı.
- B-) Hayatta hiçbir zaman kafamızdaki kadar harikulade şeyler olmayacağını henüz idrak etmemiştim.
- C-) Aslına bakılırsa, olgunlaşma dediğimiz şey de bundan ibarettir.
- D-) Sorumlu tutulabilirliğin yerini alması gereken sözcük değiştirilebilirlik olmalıdır.
- E-) İnsan davranışlarında özgür iradenin yeri, eski ve hararetli bir tartışma konusudur.
Açıklama: Sözcük Sonunda /ç/ > /c/ Nöbetleşmesi
Türkçede hac, sac gibi birkaç sözcük dışında esas olarak sözcük sonunda /c/ sesi bulunmaz. İki veya daha fazla heceli sözcüklerin sonundaki /ç/ sesleri ise, ünlüyle başlayan ekle kullanıldığında /ç/ > /c/ olur: kıvanç+ı+m > kıvancım; avuç+a > avuca; sevinç+i > sevinci, kırlangıç+a > kırlangıca vb.
Dilimizde bazı sözcükler ünlü ile başlayan ek aldıklarında son harfleri değişir. buna göre aşağıdakilerden hangisi bu nöbetleşmeye örnek teşkil eder?
- A-) C-Ç
- B-) D-T
- Cevap C-) Ç-C
- D-) B-P
- E-) Ğ-K
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
İki veya daha fazla heceli sözcüklerin sonundaki /ç/ sesleri , ünlüyle başlayan ekle kullanıldığında /ç/ > /c/ olur: kıvanç+ı+m > kıvancım.
Hangi cümlede -ki eki doğru bir şekilde kullanılmıştır?
- A-) Çantamda ki telefonumu verir misin?
- B-) Öyle bir gün gelecekki benim kim olduğum anlaşılacak.
- C-) Yarın ki sınav çok önemli.
- Cevap D-) Diğer ülkelerde bulunan doğal güzelliklere göre Türkiye’ninkiler daha güzel.
- E-) Derlerki bugünün işini yarına bırakma.
Açıklama: +ki Aitlik Eki, ki Bağlacı ile ki Pekiştirme ve Şüphe Edatının Yazımı
Türkçede sesteş olan üç ayrı ki vardır:
Aitlik bildiren +ki ekinin yazımı: Bir ek olduğu için sözcüğe bitişik yazılır.
Elimizdeki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz? (Haldun Taner, Koyma Akıl, Oyma Akıl)
Bağlama işlevindeki ki sözcüğünün yazımı: İki cümleyi bağlayan yani bağlaç olan ki ayrı yazılır.
Bizim de işimiz bu! Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun. (Feyza Hepçilingirler, Türkçe “OFF”)
Pekiştirme veya şüphe görevinde kullanılan ki sözcüğünün yazımı: Pekiştirme görevindeki ki sözü yüklemlerden sonra kullanılır ve ayrı yazılır.
Sen zaten evde çalışıyorsun, senden önce gelebilmem mümkün değil ki! (Ayşe Kulin, Türkan)
Türkçede özellikle ilk iki maddedekilerin karıştırıldığı, çok defa ayrı yazılacakken bitişik yazıldığı görülmektedir. Bunu ayırt etmenin iki basit çözümü vardır:
• Üzerine hâl eki getirmek mümkünse bitişik, değilse ayrı yazılmalıdır: Evdekine, yoldakinden, seninkini vb.
Elbette Avrupa ülkelerinde konuşulan Türkçe, Türkiye’dekinden farklı şartlar altında varlığını devam ettirmekte, kendine has kimi özellikler geliştirmektedir.
(Nurettin Demir-Emine Yılmaz, Türk Dili El Kitabı)
ki cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa bitişik; bozulmuyorsa ayrı yazılır.
Derler ki binlerce işçi çalışmış bu köşkü yapmak için; şimdi hiçbirinin adı bilinmez. (Murathan Mungan, Lal Masallar)
Yukarıdaki metni okuyunuz. Bir de koyu yazılı sözcüğü çıkarak okuyunuz.
Böyle okunduğunda da cümlenin anlamının bozulmadığı görülür. Öyleyse burada ki ayrı yazılmalıdır.
Hangi cümlede ek fiil doğru şekilde kullanılmıştır?
- A-) Ben askerde iken yüzbaşı idim.
- Cevap B-) İtfaiye gelene kadar ev çoktan yanmıştı.
- C-) Üzüldüm çocuğa babası çok hasta imiş.
- D-) Demirden korksa trene binmez imiş!
- E-) Biz burada değil iken çok yaramazlık yaptın mı?
Açıklama: Ek Fiilin Yazımı
1. İsim veya fiil soylu yüklemlere, ek fiilin çekimli idi, imiş veya ise biçimleri getirildiğinde bunlar ayrı veya bitişik yazılabilir. Aynı durum ek fiilin zarf-fiil biçimi olan iken için de söz konusudur.
2. Sözcük ünlüyle bitiyorsa, ek fiilin başındaki /i/ ünlüsü yarı ünlü /y/ sesine dönüşür.
Hangi seçenekte büyük harf kullanımı ile ilgili bir yanlış vardır?
- Cevap A-) Bilim insanları mars’ta yaşamın olduğunu öne sürüyorlar.
- B-) Karakterimizin bir kısmını da DNA’mız oluşturuyor.
- C-) Savaşta gösterdiği kahramanlıkla Yüzbaşı terfi etti.
- D-) Ne yazık ki bugün Müslümanlığın olduğu coğrafyalara savaş hakim
- E-) Dünyada en çok konuşulan dillerin başında Çince geliyor.
Açıklama: Gezegen isimleri büyük harfle yazılır, doğru cevap A şıkkıdır.
Hangi sözcük birleşik yazılmalıdır?
- A-) Avusturalya’da köpek balığı vakaları artık sık görülmemekte.
- Cevap B-) Ramazan bayramında en severek yediğim tatlı kalbura bastıdır.
- C-) Ülke ciddi bir iç savaşa sürüklenmekteydi.
- D-) Çoluk çocuk var demeyip hepsi kumsallara akın etmişti.
- E-) Kutup ayılarının soyu yok olmaktadır.
Açıklama: İki kelime temel anlamını yitirdiğinde birleşik yazılmalıdır. A seçeneğinde köpek balığı kelimesinde anlamını yitirmeyen bir kelime, C şıkkında iç kelime ile oluşan bir tamlama olduğu için, D şıkkındaki çoluk çocuk ikileme , E şıkkında olmak fiiliyle oluşan ses olayı olmayan bir durum olduğu iççin ayrı yazılır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Hangi yılda basılan İmla Lügatı, Türkçedeki sözcüklerin yeni Türk harfleriyle nasıl yazılacağını göstermiştir?
- A-) 1924
- B-) 1925
- C-) 1926
- D-) 1927
- Cevap E-) 1928
Açıklama: 12 Aralık 1928 yılında basılan İmla Lügatı, Türkçedeki sözcüklerin yeni Türk harfleriyle nasıl yazılacağını göstermiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Hangisi Türkçe’nin değişmeyen yazım kurallarından değildir?
- A-) Büyük harf kullanımı
- B-) Yabancı özel isimlerin yazımı
- C-) Birleşik sözcüklerin yazımı
- D-) İkilemelerin yazımı
- Cevap E-) Ünlü küçülmesi
Açıklama: Ünlü küçülmesi diye bir yazım kuralı yoktur. Diğer yazım kuralları detaylı şekilde kitapta açıklanmaktadır.
Hangisindeki ses olayı diğerlerinden farklıdır?
- A-) Küçük bir kağıda ihtiyacım var.
- Cevap B-) Göğsüm çok ağrıyordu.
- C-) Maçta bileğim burkuldu.
- D-) Bir türlü kitabımı bulamıyordum.
- E-) Ondaki yaşam sevinci kimsede yoktu.
Açıklama: B şıkkındaki göğüs kelimesinde sesi düşmesi varken diğer şıklarda asılları ‘p,ç,t,k ‘ile biten sözküklerin ‘b,c,d,g’ye nöbetleşmesi olayı vardır.
Hitap sonrası kullanılan unvanların yazımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A-) Sayın başkan
- B-) aziz dostum
- Cevap C-) Sevgili Babacığım
- D-) Muhterem dedeciğim
- E-) saygıdeğer meslektaşlar
Açıklama: Hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır.
Sayın Başkan, Saygıdeğer Meslektaşlar, Aziz Dostum, Sevgili Babacığım, Muhterem Dedeciğim;
Doğru cevap C seçeneğidir.
I- Gençler Yasak Bölgeye girerek hayatlarını riske attılar
II- Saygıdeğer Meslektaşlarım, yarın öğlen toplantımız var.
III- Şah İsmail büyük bir yenilgi almıştı.
IV- Balkan ülkelerinde Ortodoksluk yaygındır.
V- En sevdiğim mevsim Nisandır.
Hangi cümlede büyük harf kullanımında yanlışlık vardır?
- A-) I
- B-) II
- C-) III
- D-) IV
- Cevap E-) V
Açıklama: E şıkkındaki ay ismi belirli bir tarihi belirtmediği için küçük yazılmalıdır
I- Masadaki anahtar kimin?
II- Yemeği çok yapayımki misafirlere yetsin
III- Derlerki buralarda çok yaban domuzu olurmuş.
IV- Oraya hiç gitmedim yolu nasıl bilebilirim ki!
‘ki’ nin yazılımı hangi şıkta doğru verilmiştir?
- Cevap A-) I ve IV
- B-) II ve III
- C-) I ve III
- D-) III ve IV
- E-) II ve IV
Açıklama: I’de aitlik anlamında IV’te pekiştirme görevinde kullanılmıştır. I’de bitişik Iv’te ayrı yazılır. II ve III’te ise bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıydı. Doğru cevap A şıkkıdır.
I-Tarihte en çok din değiştiren toplum türklerdir.
II- Güney Amerika’da ispanyolca konuşulur
III- Tdk 1923’te Atatürk tarafından kurulmuştur.
IV- Savaşta nice komutan, er, onbaşı şehit olmuştu.
V- Kadın, polise “ beni ne ile şuçluyorsunuz” diye çıkıştı.
Hangisinde büyük harf kullanım hatası yoktur?
- A-) I
- B-) II
- C-) III
- Cevap D-) IV
- E-) V
Açıklama: Ünvanlar belirli bir şahıs için kullanılmıyorsa küçük harfle yazılır. A şıkkında millet ismi, B şıkkında dil ismi, C şıkkında kısaltma kelimenin diğer harfleri, E şıkkında tırnak içinde başlayan cümle büyük harfle başlamalıdır. doğru cevap D şıkkıdır.
I. anlata bildik
II. kabul etti
III. yardımsever
IV. gidi vermiş
Yukarıdakilerden hangisinin/hangilerinin yazımı doğrudur?
- A-) Yalnız II
- B-) I, IV
- Cevap C-) II, III
- D-) I, II, IV
- E-) II, III, IV
Açıklama: Gerçek anlamı dışında, yardımcı fiil olarak kullanılan vermek, durmak, yazmak, kalmak, bilmek ve gelmek fiilleri, kendisinden önceki fiile -A, -U, -I zarf-fiil ekleri yardımıyla bağlandığında bitişik yazılır: anlatabildik, gidivermiş. Herhangi bir ses olayı olmadığı için kabul etti ayrı yazılır. Fiil çekim eklerinin ve fiilimsilerin kalıplaşmasıyla ortaya çıkan ve yenianlam taşıyan sözcükler bitişik yazılır: yardımsever.
I. görmüyen
II. yaptıkça
III. izliyeli
IV. burnu
Yukarıdakilerden hangisinin/hangilerinin yazımı doğrudur?
- A-) Yalnız II
- B-) I, IV
- Cevap C-) II, IV
- D-) I, II, III
- E-) II, III, IV
Açıklama: Seçeneklerdeki yaptıkça ve burnu yazımları doğrudur ancak diğerleri görmeyen, izleyeli şeklinde yazılmalıdır.
I. zannetmek
II. terk etmek
III. hapis olmak
IV. kaydetmek
Yukarıdakilerden hangisinin/hangilerinin yazımı doğrudur?
- A-) Yalnız IV
- B-) I, III
- C-) II, IV
- D-) I, II, III
- Cevap E-) I, II, IV
Açıklama: İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır: zannetmek, kaydetmek, hapsetmek. Herhangi bir ses olayı yoksa ayrı yazılır: terk etmek.
I. Üsküdar, Beylerbeyi sırtlarına bakar dururduk. Geçen gemileri seyrederdik. II. Yine bir gün, 27 yaşındaki üsteğmen, Çanakkale’den geçecekleri gün ve saati, denizaltının uğradığı bir limandan telefonla haber verir nişanlısına. III. Meğerse bir sandalda gidiyormuş. Meğerse vakit akşamüzeri, günbatımı, akşammış. Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri birleşik sözcüklerin yazım kurallarına uygundur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır. (III)
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.(II)
İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır. (I)
Kasımpaşa’dan Beyoğlu’na hiç çıkmamış adam ilk konuşmaya başladığı zaman, kara gözlerini açmıştı.
Yukarıdaki cümlede sözcüklerin bitişik yazılmasına dair hangi kurala örnek görüyoruz?
- A-) İki sözcük birlikte kullanıldığında ses düşmesi, türemesi veya değişmesi oluyorsa bitişik yazılır.
- B-) Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da ikisi de artık asıl anlamlarını yitirmiş, yeni bir anlam kazanmışlarsa bitişik yazılır.
- Cevap C-) Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır.
- D-) Ara yönleri bildiren sözcükler ile artık somut yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
- E-) Dilimize Arapça ve Farsçadan geçen, tek sözcük gibi düşünülen tamlamalar bitişik yazılır.
Açıklama: Birleşik yapıdaki kişi ad ve soyadları, yer adları, kurum adları bitişik yazılır. Gülenay, Alper, Songül, Birol, Ertan, Ertürk, Türker, Akbay, Erdemir; Kırklareli, İçel, Çanakkale, Kırıkkale, Karadeniz, Kocatepe, Uludağ, Yenişehir, Yeşilırmak, Osmaneli; Yükseköğretim Kurumu, Açıköğretim Fakültesi, Genelkurmay, Osmangazi Üniversitesi vb. Kasımpaşa’dan Beyoğlu’na hiç çıkmamış adam ilk konuşmaya başladığı zaman, kara gözlerini açmıştı. (Sait Faik, Bütün Eserleri 1 Semaver Sarnıç
Sayıların yazımıyla ilgili hangisi yanlıştır?
- A-) Cenaze o kadar kalabalıktı ki neredeyse on bin kişi katılmıştı.
- B-) Bu yıl ihracat geliri 325.920.450 lira civarındadır.
- C-) Dünya nüfusu 7 milyar 142 milyon 538 bin 918 kişiye ulaşmıştır
- Cevap D-) Bir şansım olsa 1940lı yıllarda yaşamak isterdim.
- E-) 1990’a baktığımızda toplum yapsında ciddi değişimler görülür.
Açıklama: Tarihlerde sayılar kesme işareti ile ayrılarak yazılır. Doğru cevap D şıkkdır
Sormak gerekirdi; bugüne kadar aklı neredeydi ( I ) Bu düşünce kafasında yeni mi oluşmuştu ( II ) yoksa onu eskiden beri tasarlıyordu da açıklamaya cesaret mi edememişti ( III ) Öyleyse birdenbire bu cesareti nereden almıştı ( IV ) Yoksa ona akıl verip onu kışkırtan biri mi vardı ( V )
Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine, soru işareti (?) konulamaz?
- A-) I
- Cevap B-) II
- C-) III
- D-) IV
- E-) V
Açıklama: Soru Ekinin yazımı
Soru eki olan ‘’mi’’ ayrı yazılır, ancak bunun yanında ‘’mi’’ pekiştirme amaçlı da kullanılabilir. Burada cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaç olduğundan araya soru işareti konulması yanlış olur. Ayrıca oradaki yeni mi soru anlamı taşımamaktadır, kalıp ifadedir.
Tezel. (1) Az önce deve tabanının dibine bıraktığı içki bardağından boşalan eli titriyor. Ailenin anlayışlı damadı olarak hemen Tezel’in yardımına koşmam gerek. (2) Tezel ne anlayışlı, ne de dengeli olmak zorunda. (3) Titreyen ellerini koltuk altlarına sokuyor. Boşalan bardağına yeniden sarılmamak, o bardağı alıp yere çalmamak için yapıyor bunu. (4) Bulunduğu yerle bir gece için uyum sağlama adına gösterebileceği tek özen bu: Onu da kötüye kullanmayın sakın!.. Benim sabrımı taşırmayın. Hadi Ömer!.. Çabuk ol. Bul şunlardan birini! (5) Nereye kayboldular tepsileri dolaştıranlar?
(Adalet Ağaoğlu, Bir Düğün Gecesi)
Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?
- A-) Yalnızca birinci cümlede
- B-) İkinci cümleyle üçüncü cümlede
- Cevap C-) Birinci cümleyle üçüncü cümlede
- D-) Dördüncü cümleyle beşinci cümlede
- E-) Yalnızca beşinci cümlede
Açıklama: Birleşik Sözcüklerin Yazımı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Üçüncü cümlede yazım yanlışının yanı sıra anlatım bozukluğu da var. Üçüncü cümlede ‘koltuk altlarına’ yerine ‘koltuklarının altına’ yazılmalı.
Türkçede büyük harf kullanımı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A-) Bütün özel isimler büyük harfle başlatılır.
- Cevap B-) Noktalı virgülden sonra büyük harfle başlanır.
- C-) İki noktadan sonraki cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
- D-) Kısaltmaların hepsi ve bir kısmı büyük harfle yazılır.
- E-) Şiirlerde dizeler büyük harfle başlar.
Açıklama: Türkçede büyük harfin kullanıldığı belli başlı yerler şunlardır: Bütün özel isimler büyük harfle başlatılır, iki noktadan sonraki cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar, kısaltmaların hepsi ve bir kısmı büyük harfle yazılır, şiirlerde dizeler büyük harfle başlar, bütün cümleler büyük harfle başlar, tırnak içinde verilen cümlelerin ilk kelimesi büyük harfle başlar, unvanlar ve hitap sonrası kullanılan unvanlar büyük harfle yazılır, kitap, dergi gibi çalışmalarda yazı başlıklarının ilk harfleri büyük yazılır, özel adlardan türetilen bütün sözcükler büyük harfle yazılır, tabela ve levha gibi yazılarda sözcüklerin ilk harfi büyük yazılır. Oysa noktalı virgülden sonra (özel isim gibi büyük harfi gerektiren bir kullanım olmadığı sürece) büyük harf kullanılmaz. Doğru cevap B’dir.
Türkçede sesteş olan üç ayrı ki vardır ve her biri işlevine bağlı olarak ayrı ya da bitişik yazılır.
Buna göre aşağıdaki örneklerden hangisinde “ki” eki doğru yazılmamıştır?
- A-) Bizim de işimiz bu! Onlar unutacak, biz söyleyeceğiz ki cümle âlem duysun.
- B-) Sen zaten evde çalışıyorsun, senden önce gelebilmem mümkün değil ki!
- C-) Derler ki binlerce işçi çalışmış bu köşkü yapmak için; şimdi hiçbirinin adı bilinmez.
- D-) Elimizdeki imkânları kullanmamakta neden direniyoruz?
- Cevap E-) Bu sorunun çözümü işte o yazıki bunu sen de biliyorsun.
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
İki cümleyi bağlayan yani bağlaç olan ki ayrı yazılır.
“Bu sorunun çözümü işte o yazı ki bunu sen de biliyorsun.”
Türkçedeki sözcüklerin yeni Türk harfleriyle nasıl yazılacağını gösteren ilk İmla Lügatı aşağıdaki tarihlerin hangisinde basılmıştır?
- A-) 1923
- Cevap B-) 1928
- C-) 1929
- D-) 1932
- E-) 1941
Açıklama: Türkçedeki sözcüklerin yeni Türk harfleriyle nasıl yazılacağını gösteren ilk İmla Lügatı 1928 yılında basılmıştır. Doğru yanıt B’dir.
Türkçenin yazım kurallarının oluşması sürecinde basılan İmla Lügatı hangi yıl basılmıştır?
- A-) 1923
- B-) 1924
- C-) 1926
- Cevap D-) 1928
- E-) 1930
Açıklama: Türkçenin yazım kurallarının oluşması süreci, Türk Yazı Devrimi ile başlamıştır. 12 Aralık 1928 yılında basılan İmla Lügatı, Türkçedeki sözcüklerin yeni Türk harfleriyle nasıl yazılacağını göstermiştir. Bu yazım kılavuzu 1941 yılına kadar basın-yayın ve eğitim kurumlarında kullanılmıştır.
Unvanlar ve lakap gibi kullanılan akrabalık sözlerinin yazımı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A-) sultan Murat
- B-) şah İsmail
- C-) Nene hatun
- D-) Dede korkut
- Cevap E-) Yüzbaşı Cengiz Topel
Açıklama: Unvanlar ve lakap gibi kullanılan akrabalık sözleri büyük harfle yazılır.
Sultan Murat, Şah İsmail, Yüzbaşı Cengiz Topel, Dede Korkut, Nene Hatun, Hala Sultan vb. Doğru cevap E seçeneğidir.
başla-yor > başlıyor, okuma-yor > okumuyor
Yukarıdaki örneklerde Türkçe yazım kurallarıyla ilgili hangi kural görülmektedir?
- A-) ünsüz türemesi
- B-) ünlü düşmesi
- Cevap C-) ünlü daralması
- D-) ünsüz uyumu
- E-) Küçük ünlü uyumu
Açıklama: Türkçede fiillere bir ek geldiği zaman temel olarak kök değişmez. Ancak birtakım eklerde geçici ünlü daralması görülür. Sonu /a/ veya /e/ ünlüsüyle biten fiillere -(I) yor eki geldiğinde bu ünlüler daralır: başla-yor > başlıyor, okuma-yor > okumuyor
İmla Lügatı hangi tarihte basılmıştır?
- Cevap A-) 12 Aralık 1928
- B-) 10 Mart 1927
- C-) 22 Aralık 1930
- D-) 7 Kasım 1929
- E-) 11 Nisan 1926
Açıklama: Türk yazı dilinin temel yazım kurallarını sıralayabileceksiniz.
12 Aralık 1928
İmla Lügatı ne zaman basılmıştır?
- Cevap A-) 12 Aralık 1928
- B-) 15 Ocak 1923
- C-) 20 Şubat 1927
- D-) 22 Mart 1932
- E-) 29 Nisan 1920
Açıklama: 12 Aralık 1928 yılında basılan İmla Lügatı, Türkçedeki sözcüklerin yeni Türk harfleriyle nasıl yazılacağını göstermiştir.
Şu bölgede altın varmış denildi mi, halk deliye dönüyor. Şarlo’nun “Altına Hücum” filmi, mezar taşıdır.
Yukarıdaki cümlede büyük harf yazımı ile ilgili hangi kuralı görüyoruz?
- A-) Latin alfabesi kullanılmayan ülke ve toplumlara ait özel isimler söylendiği gibi yazılır.
- B-) Latin alfabesi kullanan ülke ve toplumlara ait özel isimler aynen yazılır.
- C-) Unvanlar ve lakap gibi kullanılan akrabalık sözleri büyük harfle yazılır.
- D-) Tabela, levha gibi yazılarda sözcüklerin ilk harfi büyük yazılır.
- Cevap E-) Türkçeye eskiden yerleşen yabancı isimler söylendiği gibi yazılır.
Açıklama: Türkçeye eskiden yerleşen yabancı isimler söylendiği gibi yazılır. Çaykovski, Aristo, Dante, Şarlo, Tokyo, Kolombiya, Çar Nikola, Paris, Nis vb. Şu bölgede altın varmış denildi mi, halk deliye dönüyor. Şarlo’nun “Altına Hücum” filmi, mezar taşıdır. (Melih Cevdet Anday, Ölümsüzlük Ardında Gılgamış)

Ünite 4

“Diğer eleştiri türlerinin yetersiz görülmesi üzerine kimi eleştirmenler, yapıtı çok yönlü inceleme yoluna gitmişlerdir. Bu türde eleştirmen, gerektiğinde öznel, nesnel ya da toplumcu bir bakışla yapıta yaklaşılabileceğini savunur. Türü ne olursa olsun her eleştiri, yazarın ne yaptığını, ne yapmak istediğini bulmaya yöneliktir.”
Yukarıdaki açıklamaya uyan eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Sanatçıya dönük eleştiri
- B-) Yapıta dönük eleştiri
- C-) Okura dönük eleştiri
- D-) Topluma dönük eleştiri
- Cevap E-) Çözümleyici eleştiri
Açıklama: Çözümleyici eleştiri, diğer eleştiri türlerinin yetersiz görülmesi üzerine kimi eleştirmenler, yapıtı çok yönlü inceleme yoluna gitmişlerdir. Bu türde eleştirmen, gerektiğinde öznel, nesnel ya da toplumcu bir bakışla yapıta yaklaşılabileceğini savunur. Türü ne olursa olsun her eleştiri, yazarın ne yaptığını, ne yapmak istediğini bulmaya yöneliktir. Doğru cevap E’dir.
“İnsanları, bir konu üzerinde düşündürmeyi, tartıştırmayı, bu yolla gerçeklere ulaştırmayı amaçlayan yazı türlerine düşünce yazıları denir.” Bu tanımdan hareketle seçeneklerden hangisi düşünce yazısıdır?
- A-) Öykü
- Cevap B-) Deneme
- C-) Şiir
- D-) Roman
- E-) Tiyatro
Açıklama: Düşünce yazıları türlerini sıralayabileceksiniz.
—- herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarına ………… denir.
Parçadaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Cevap A-) Makale
- B-) Fıkra
- C-) Anı
- D-) Eleştiri
- E-) Deneme
Açıklama: Makale, herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık ge- tirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşün- celeri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarıdır (Birinci, 2009: 368). Bilimsel yanı ağır basan ve bilimsel çalışmaların raporlaştırılmasını içeren bilimsel makaleler, çeşitli uzman- lık dallarının sorunlarıyla ilgili olup genellikle ayrıntılı bir araştırmaya dayanır. Bu tür makaleler gazetelerde yayımlanan güncel konulu makalelerden farklıdır.
Makale, herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarıdır (Birinci, 2009: 368). Bilimsel yanı ağır basan ve bilimsel çalışmaların raporlaştırılmasını içeren bilimsel makaleler, çeşitli uzmanlık dallarının sorunlarıyla ilgili olup genellikle ayrıntılı bir araştırmaya dayanır. Bu tür makaleler gazetelerde yayımlanan güncel konulu makalelerden farklıdır. Doğru seçenek A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi, makale yazı türünün, Türk basınına girmesinde öncü olarak görülür?
- A-) Ömer Seyfettin
- B-) Sami Paşazade Sezai
- C-) Halide Edip Adıvar
- D-) Ziya Gökalp
- Cevap E-) İbrahim Şinasi
Açıklama: Makale, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Tanzimat döneminde Türk edebiyatının batılılaşmasında gazete ve dergilerin rolü tartışılmazdır. Pek çok yazı türü bu dönemde edebiyatımıza girmiştir. Şinasi de dönemin öncülerindendir.
Aşağıdaki yazı türlerinden hangisinde kanıtlanabilirlik ağır basar?
- Cevap A-) Makale
- B-) Deneme
- C-) Anı
- D-) Gezi
- E-) Fıkra
Açıklama: Deneme, fıkra, gezi, anı gibi düşünce yazılarında öznellik hakimken makalede kanıtlanabilirlik ve nesnellik ağır basar.
- Metin içinde sorulu cevaplı anlatımdan yararlanılarak konuşma havası yaratılır.
  * Sıkça devrik cümlelere rastlanır.
  * Anlatımında içtenlik, yalınlık, duruluk egemendir.
  * Genellikle günlük sanat olaylarını ele alır.
  Yukarıda özellikleri verilen yazı türü hangisidir?
- A-) Makale
- B-) Deneme
- Cevap C-) Söyleşi
- D-) Röportaj
- E-) Fıkra
Açıklama: Söyleşi türünde yazarken bu yazı türünün dikkat edilmesi gereken ayırt edici özelliklerini şöyle sıralayabiliriz (Aktaş ve Gündüz, 2009; Parlatır, 2009; Abak,
1992):
• Metin içinde sorulu cevaplı anlatımdan yararlanılarak konuşma havası yaratılır.
• Sıkça devrik cümlelere rastlanır.
• Anlatımında içtenlik, yalınlık, duruluk egemendir.
• Genellikle günlük sanat olaylarını ele alır.
• Konu genel ve yüzeysel olarak ele alınır.
• Öznel bir anlatım vardır.
• Anlatılanları kanıtlama çabası yoktur.
- Sorulu cevaplı anlatımdan yararlanılır.
  * Devrik cümleler sıkça kullanılır.
  * Anlatımında içtenlik egemendir.
  * Genellikle günlük sanat olaylarını ele alır.
  * Öznel bir anlatım vardır.
  * Anlatılanları kanıtlama çabası yoktur.
  Aşağıdakilerden hangi yazı türü yukarıdaki özellikleri taşır?
- A-) Deneme
- Cevap B-) Söyleşi
- C-) Makale
- D-) Eleştiri
- E-) Gezi yazısı
Açıklama: Söyleşi/Sohbet, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Anı türü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Yaşanan olayların ya da dönemin anlatıcının izlenimlerine dayanarak anlatıldığı yazılardır.
- B-) Şimdi ve gelecekle ilgilenmez; yaşanmış olan geçmişi anlatır.
- Cevap C-) Anılar ilk ağızdan anlatıldığı için doğruluğu kesin olan belge niteliği taşırlar.
- D-) Anıların geçmişte yaşanan olaylara dayanması, onu tarihe yaklaştırır; ancak tarih toplumsal iken anı daha çok bireyseldir.
- E-) Anı türünde, yaşanılanların tamamının eksiksiz anlatılması beklenemez.
Açıklama: Anı yazıları her nasıl yazılırsa yazılsın kesin belge olarak kabul edilemez. Ancak bilim, sanat ya da siyaset alanında tanınmış kişilerin anı yazıları, döneme ışık tutmaya yardımcı olurlar. Zaten de anı yazarlarından bilimsel kesinlik ve doğruluk beklenemez.
Anılar ilk ağızdan anlatıldığı için doğruluğu kesin olan belge niteliği taşırlar. Anı yazılarında anlatıcının izlenimlerine dayandığı için kesin belge niteliği taşımaz.
Anı ve günlük arasındaki en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) kullanılan dil
- Cevap B-) konu edilen zaman
- C-) öznellik
- D-) geleceğe bilimsel kanıt olma
- E-) Türk edebiyatında yaygınlığı
Açıklama: Anı geçmişi, günlük ise yazıldığı dönemi anlatır. Bu nedenle anı ve günlük arasındaki en önemli fark içerdiği zaman dilimidir.
Anılar, farklı amaçlarla yazılabilir. Anı yazarının toplumdaki yeri, yaşı, mesleği; yazının içeriğindeki konular belirleyicidir. Bu nedenle siyasal anılar, askerlik anıları, gençlik anıları öğretmenlik anıları, kültürel anılar, edebiyat anıları vb. adlandırmalarla karşılaşılabilir. Anı yazı türünün geçmişi, Batı edebiyatında çok eskilere uzanır. Batı’da, Gallia Savaşı adlı eser, ilk anı örneklerinden biri sayılır. Aşağıdakilerden hangisi, söz konusu eserin yazarıdır?
- A-) J. Rousseau
- B-) Victor Hugo
- Cevap C-) Julius Sezar
- D-) Verlaine
- E-) Tolstoy
Açıklama: Anı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Dönüt :KİTAPDA OLMAYAN VE ÜNİTE İLE ALAKASIZ YANLIŞ BİR SORU KALDIRIN
Kitabınızın dördüncü bölümünün 95. sayfasındaki Anı başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Aşağıda günlükle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A-) Bir şeyi kanıtlama amacı taşımaz.
- B-) Günlükler tarih belirtilerek yazılır.
- C-) Olaylar yaşandığı zaman diliminde kaleme alınır.
- Cevap D-) Nesnel ve standart bir dil kullanılır.
- E-) Türk edebiyatında günlük türü diğer türlere göre gelişmiş bir tür değildir.
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Aşağıdaki düşünce yazı türlerinden hangisinde kişisel görüşler (öznellik) ağır basar?
- A-) makale
- B-) eleştiri
- C-) biyografi
- D-) belgesel gezi
- Cevap E-) deneme
Açıklama: Deneme, öznel yanı bulunan ve genellikle gazete çevresinde oluşan yazılardan biridir.
Deneme yazı türünde yazar herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüşlerini kanıtlama kaygısı olmaksızın kaleme alır.
Aşağıdaki eleştiri türlerinden hangisi gerektiğinde öznel, nesnel ya da toplumcu bir bakışla yapıta yaklaşır?
- A-) sanatçıya dönük eleştiri
- B-) okura dönük eleştiri
- C-) topluma dönük eleştiri
- D-) yapıta dönük eleştiri
- Cevap E-) çözümleyici eleştiri
Açıklama: Çözümleyici eleştiri gerektiğinde öznel, nesnel ya da toplumcu bir bakışla yapıta yaklaşır. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdaki yazarlardan hangisinin günlük türünde eseri yoktur?
- A-) Franz Kafka
- B-) Albert Camus
- C-) Oğuz Atay
- Cevap D-) Muallim Naci
- E-) Cemil Meriç
Açıklama: Muallim Naci’nin günlük türünde eseri yoktur. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangileri düşünce yazılarının özelliklerindendir?
1. Sözcüklerin ilk anlamları kullanılır.
2. Yazılış amacı ile sezdirilen anlam ilişkilidir.
3. Okur izlenimi okurdan okura değişmez.
4. Sanatlı anlatım içerir.
- A-) I, II
- B-) II, III
- C-) III, IV
- Cevap D-) I, II, III
- E-) I, II, III, IV
Açıklama: Düşünce yazıları sanatsal boyutlu yazılar olmadığı için sanatsal anlatım içermezler.
Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında gezi yazısının ilk örneği olarak bilinmektedir?
- A-) Anadolu Notları
- B-) Seyahatname
- Cevap C-) Hıtay Sefaretnamesi
- D-) Bize Göre
- E-) Araba Sevdası
Açıklama: Türk edebiyatında seyahatname türüne örnek olabilecek ilk eser Hoca Gıyaseddin Nakkaş’ın 1422 tarihli Hıtay Sefaretnamesi olarak da bilinen eserdir. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel yanı ağır basan ve genellikle ayrıntılı bir araştırmaya dayanan düşünce yazısı türüdür?
- A-) Biyografi
- Cevap B-) Makale
- C-) Günlük
- D-) Eleştiri
- E-) Gezi yazısı
Açıklama: Makale; bilimsel yanı ağır basan ve bilimsel çalışmaların raporlaştırılmasını içeren bilimsel makaleler, çeşitli uzmanlık dallarının sorunlarıyla ilgili olup genellikle ayrıntılı bir araştırmaya dayanır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi deneme türünde eser yazmamıştır?
- A-) Nermin Uygur
- B-) Melih Cevdet Anday
- C-) İsmet Özel
- Cevap D-) Tahsin Yücel
- E-) Nurullah Ataç
Açıklama: Tahsin Yücel, deneme türünde eser yazmamıştır. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi deneme türünün özelliklerinden biri değildir?
- Cevap A-) Anlatılanların kanıtlanır, belgelere dayandırılır.
- B-) Her türlü konuda deneme yazılabilir.
- C-) Özgün söyleyişlere yer verilir.
- D-) İroniden geniş ölçüde yararlanılır.
- E-) Anlatılanlar iç konuşma tekniğiyle verilir.
Açıklama: Deneme türünde, anlatılanların kanıtlanmasına, belgelere dayandırılmasına gerek yoktur.
Anlatılanların kanıtlanır, belgelere dayandırılır.
Aşağıdakilerden hangisi deneme yazılarının amaçlarındandır?
- Cevap A-) Okuyucuyu düşündürmek
- B-) Belli bir düşünceyi benimsetmek
- C-) Bir konu hakkında varılan yargıyı ortaya koymak
- D-) Belli bir konuda okuyucuları bilgilendirmek
- E-) Konuyu kanıtlarıyla açıklamak
Açıklama: Deneme yazıları okuyucu düşündürmek ve okuyucuyu dolaylı yollardan sonuca varmasını amaçlamaktadır. O nedenle yazar, kendi yargısını, düşüncesini ortaya koymaz ve düşüncesini kanıtlamasına gerek yoktur.
Aşağıdakilerden hangisi düşünce yazıları kapsamında değildir?
- Cevap A-) kurgusal yazılar
- B-) bilgilendirici yazılar
- C-) öğretici yazılar
- D-) bilgi verici yazılar
- E-) düşünsel yazılar
Açıklama: Kurgusal yazılar, sanatsal yazılardır.
Aşağıdakilerden hangisi düşünce yazılarına özgü özellikleri taşımaz?
- Cevap A-) Haber
- B-) Makale
- C-) Deneme
- D-) Anı
- E-) Eleştiri
Açıklama: Makale, deneme, fıkra, eleştiri gibi düşünce yazıları öznel yanı bulunan ve genellikle gazete çevresinde oluşan yazılar olarak değerlendirilmektedir. Anı, günlük, gezi, öz yaşam öyküsü gibi türler ise kişisel hayatı konu edinen düşünce yazıları olarak kabul edilmektedir. Haber, olanları olduğu gibi aktaran bir türdür.
Aşağıdakilerden hangisi düşünce yazılarından beklenmez?
- A-) Okuyucuyu ele aldığı konu hakkında düşündürmesi
- B-) Okuyucuda tartışılabilir bir fikir oluşturması
- Cevap C-) Sanatsal yönü yüksek bir dil kullanması
- D-) Okuyucuyu gerçeklere götürmeyi amaçlaması
- E-) Fikirlerin gözlemi deney ve kanıta dayalı olması
Açıklama: Düşünce yazılarının sanatsal bir dil kullanması beklenen bir şey değildir.
Sanatsal yönü yüksek bir dil kullanması
Aşağıdakilerden hangisi düşünce yazılarının özelliklerinden biri değildir?
- Cevap A-) Sanatlı anlatıma dayanır.
- B-) Gözleme dayanır.
- C-) Araştırmaya dayanır.
- D-) Deneyime dayanır.
- E-) Bilgiye dayanır.
Açıklama: Düşünce yazıları sanatsal boyutlu yazılar değildir.
Sanatlı anlatıma dayanır.
Aşağıdakilerden hangisi düşünce yazısı türlerinden biri değildir?
- Cevap A-) Öykü
- B-) Fıkra
- C-) Makale
- D-) Deneme
- E-) Söyleşi
Açıklama: Düşünce yazıları makale, fıkra, deneme, söyleşi, anı, eleştiri, günlük, röportaj, gezi, söyleşi, yaşam öyküsü, öz yaşam öyküsü biçiminde sıralanabilir. Öykü ise sanatsal yazı türlerinden biridir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi eleştiri türlerinden biri değildir?
- A-) Sanatçıya dönük eleştiri
- Cevap B-) Editöre dönük eleştiri
- C-) Yapıta dönük eleştiri
- D-) Çözümleyici eleştiri
- E-) Topluma dönük eleştiri
Açıklama: Düşünce yazıları türlerini sıralayabileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi eleştiri türlerinin sınıflandırmalarından birisi değildir?
- A-) Topluma dönük eleştiri
- B-) Okura dönük eleştiri
- C-) Yapıta dönük eleştiri
- D-) Sanatçıya dönük eleştiri
- Cevap E-) Döneme dönük eleştiri
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Özdemir ( 2002, 2008) genel olarak eleştiri türlerini şöyle sınıflandırmaktadır: Sanatçıya dönük eleştiri Yapıta dönük eleştiri Okura dönük eleştiri Topluma dönük eleştiri Çözümleyici eleştiri
Aşağıdakilerden hangisi eleştiri türü yazılarda olmaması gereken özelliktir?
- A-) Bir eser hakkında bilgilendirmeyi amaçlamalı
- Cevap B-) Yazarın kendi beğeni ve düşüncelerini yansıtmalı
- C-) Bir eseri farklı yönleriyle değerlendirmeli
- D-) Eleştiri belli ölçütlere göre yapılmalı
- E-) Eleştiri yapıcı ve yol gösterici olmalı
Açıklama: Eleştirmen kendi beğenisini, izlenim ve düşüncelerini tek ölçüt olarak almamalı öznellikten kaçınmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi eleştiri türünü, deneme türünden ayırt eden özelliklerden biridir?
- A-) Anlatımda öznellik egemendir.
- B-) Bilgi vermekten çok düşündürme amacı güder.
- C-) İroniden geniş ölçüde yararlanılır.
- Cevap D-) Belirli bir sonuca ve yargıya varılır.
- E-) Anlatılanlar iç konuşma tekniğiyle verilir.
Açıklama: A, B, C ve E seçenekleri deneme türüne ait özelliklerdir. Eleştiri türünde belirli bir sonuç ve yargıya varılma amacı vardır. Bu özellik deneme türünde yoktur. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi kişisel hayatı konu edinen düşünce yazılarından değildir?
- A-) günlük
- B-) anı
- Cevap C-) deneme
- D-) gezi
- E-) öz yaşam öyküsü
Açıklama: Deneme, bir konu hakkındaki öznel görüşleri yansıtabilir ama doğrudan kişisel hayatı konu edinen düşünce yazılarından değildir. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi kişisel hayatı konu edinen düşünce yazısı değildir?
- A-) anı
- B-) günlük
- C-) gezi
- D-) yaşam öyküsü
- Cevap E-) deneme
Açıklama: Anı, günlük, gezi, öz yaşam öyküsü gibi türler kişisel hayatı konu edinen düşünce yazıları olarak kabul edilmektedir. Deneme değil.
Aşağıdakilerden hangisi makale için geçerli değildir?
- A-) Gazete ve dergi yazısıdır
- B-) Yazar düşüncelerini kanıtlar ile destekler
- C-) Bir konu hakkında bilgi vermeyi amaçlar
- D-) Yazar yazının sonucunda bir yargıya varır
- Cevap E-) Sadece belli konular üzerine yazılır
Açıklama: Makalelerde konu kısıtlaması yoktur.
Aşağıdakilerden hangisi makale türünün özelliklerinden biri değildir?
- A-) Makalede yazar, konuya tarafsız bir gözle yaklaşmalıdır.
- B-) Yazar savunduğu düşünceyi doğrudan vermelidir.
- Cevap C-) Makalede birinci tekil anlatım kullanılmalıdır.
- D-) Makalede düşünceler planlı olarak sunulmalıdır.
- E-) Yazar savunduğu düşünceyi kanıtlayıcı belgelerden yararlanmalıdır.
Açıklama: Makalede üçüncü tekil anlatım kullanılmalıdır. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi makale türünün özelliklerinden biri değildir?
- A-) İleri sürülen fikirler kanıtlara dayalıdır.
- B-) Ele aldığı mesele hakkında bilgi vermeyi amaçlar.
- C-) Yeni bir görüş ileri sürer.
- D-) Ele aldığı konuyla ilişkili yapılan araştırmanın sonuçlarını duyurur.
- Cevap E-) Ele aldığı bir konuya eleştiri getirir.
Açıklama: Makale türünün hedefi eleştirme değildir; bir konuyu açıklamak, incelemek, konu hakkında yeni görüşler ileri sürmek, bilgi vermektir.
Ele aldığı bir konuya eleştiri getirir.
Aşağıdakilerden hangisi makalenin özelliklerinden biri değildir?
- Cevap A-) Konu sınırlaması vardır.
- B-) Açıklamaya ve bilgi vermeye dayalı anlatım türlerindendir.
- C-) Genellikle canlılığını anlatımın yalınlığından, yoğunluğundan alır.
- D-) Düşünceyi gölgeleyen anlatım oyunları, diğer bir deyişle sanatsal bir anlatım kaygısı taşımaz.
- E-) Yazar dilediği konuyu seçer.
Açıklama: Açıklamaya ve bilgi vermeye dayalı anlatım türlerinden biri olan makalenin
konu sınırlaması yoktur. Toplumun genelini ya da bir bölümünü ilgilendiren bilimsel ve sanatsal her konuda yazılabilir. Yazar dilediği konuyu seçer.
Konu sınırlaması vardır.
Aşağıdakilerden hangisi makalenin özelliklerinden biri değildir?
- Cevap A-) Sözcüklerin gerçek anlamlarından çok mecaz anlamları tercih edilir.
- B-) Toplumun genelini ya da bir bölümünü ilgilendiren bilimsel ve sanatsal her konuda yazılabilir.
- C-) Önemli olan, düşüncelerin birbirini bütünleyen ve örüntüleyen bir düzen içinde verilmesidir.
- D-) Genellikle canlılığını anlatımın yalınlığından, yoğunluğundan alır.
- E-) Yazar dilediği konuyu seçer.
Açıklama: Düşünceyi gölgeleyen anlatım oyunları, diğer bir deyişle sanatsal bir anlatım kaygısı taşımaz. Sözcüklerin mecaz anlamlarından çok gerçek anlamları tercih edilir.
Sözcüklerin gerçek anlamlarından çok mecaz anlamları tercih edilir.
Aşağıdakilerden hangisi sanatsal yazı türü kapsamına girmektedir?
- Cevap A-) kurgusal yazılar
- B-) bilgilendirici yazılar
- C-) öğretici yazılar
- D-) bilgi verici yazılar
- E-) düşünsel yazılar
Açıklama: Kurgusal yazılar sanatsal yazı türü kapsamına girmektedir. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi yazarın kendi eğilimleri doğrultusunda seçtiği herhangi bir konu hakkındaki görüşlerini, konuşma doğallığı içinde anlatan düşünce yazılarıdır?
- A-) Eleştiri
- B-) Makale
- Cevap C-) Söyleşi
- D-) Deneme
- E-) Röportaj
Açıklama: Söyleşi, yazarın kendi eğilimleri doğrultusunda seçtiği herhangi bir konu hakkındaki görüşlerini, konuşma doğallığı içinde anlatan düşünce yazılarıdır. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi yaşam öyküsü/biyografi türünün yazımında dikkat edilmesi gereken belirleyici özelliklerden biri değildir?
- A-) Yaşam öyküsü anlatılacak kişinin çocukluğundan itibaren yaşamı ele alınır.
- B-) Yazıda kişinin bireysel ve toplumsal özellikleri yansıtılır.
- C-) Yazıda ele alınan kişinin ürettiği değerler, başarıları ve önemi aktarılır.
- D-) Gerçekler saptırılmaz, ancak gerçekler sanatçı duyarlılığı ile yazılır.
- Cevap E-) Yazı birinci kişinin ağzından anlatılır.
Açıklama: Öz yaşam öyküsü olan otobiyografide birinci kişinin ağzından anlatılır. Yaşam öyküsünde üçüncü kişili anlatım kullanılır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdakilerin hangisinde yaşam öyküsü türleri için söylenenlerde bir yanlışlık söz konusudur?
- Cevap A-) Ansiklopedik yaşam öyküsünde, kişinin yaşam çocukluktan itibaren ayrıntılı olarak ele alınıp işlenir.
- B-) Belgesel yaşam öyküsü kişinin yaşamını ayrıntılı olarak aktaran bir türdür
- C-) Edebi yaşam öyküsü, tanınmış kişilerin yaşamının yazınsal bir değer taşıyacak şekilde yazılmasıdır.
- D-) Söyleşi biçiminde yaşam öyküsü, kişi hayattayken birinci elden toplanan bilgilerle belgelerin birleştirildiği bir türdür.
- E-) Akademik araştırma örnekleri belgesel yaşam öyküsü türü içinde kabul edilir.
Açıklama: Ansiklopedik yaşam öyküsünde, söz konusu kişinin yaşamının önemli kesitleri ele alınmakta kişisel yaşamına dair bilgi verilmemektedir.
Ansiklopedik yaşam öyküsünde, kişinin yaşam çocukluktan itibaren ayrıntılı olarak ele alınıp işlenir, ifadesi yanlıştır; ansiklopedik yaşam öykiüsünde kişinin yaşamının önemli kesitleri anlatılır, kişisel yaşamına dair bilgi verilmez (s. 100).
Bilim, sanat, politika alanında ün yapmış kişilerin yaşadıkları olayları ya da yaşadıkları dönemin önemli olduğunu düşündükleri özelliklerini gözlemlerine, izlenimlerine ve bilgi birikimlerine dayanarak anlattıkları yazılardır (Aktaş ve Gündüz, 2009). Söz edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Gezi yazısı
- Cevap B-) Anı
- C-) Söyleşi
- D-) Röportaj
- E-) Deneme
Açıklama: Bilim, sanat, politika alanında ün yapmış kişilerin yaşadıkları olayları ya da yaşa- dıkları dönemin önemli olduğunu düşündükleri özelliklerini gözlemlerine, izlenimlerine ve bilgi birikimlerine dayanarak anlattıkları yazılardır (Aktaş ve Gündüz, 2009). Anı zamanın geçmiş, şimdi ve gelecek olan üç halinden, şimdi ve gelecekle ilgilenmez; yaşanmışı, yani geçmişi anlatır. Anı yaşanan ya da tanık olunan olayları paylaşma, bir dönemi geleceğe aktarma ya da tarihe ışık tutma gereksiniminin bir ürünüdür (Kavcar ve diğerleri, 2007: 179). Doğru seçenek B’dir.
Bilim, sanat, siyaset, spor vb. alanlarının herhangi birinde tanınmış kişilerin, kendi yaşamını anlattığı yazı türüne ne denir?
- A-) deneme
- Cevap B-) otobiyografi
- C-) eleştiri
- D-) makale
- E-) tez
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Bilim, sanat, siyaset, spor vb. alanlarının herhangi birinde tanınmış kişilerin, kendi yaşamını anlattığı yazı türüne otobiyografi denir.
Bir kişiyi, yeri veya sanat dalını geniş okur kitlelerine, kendi görüş ve düşünceleriyle birleştirerek araştırma, inceleme yoluyla tanıtan, ayrıntılı bilgi veren yazılara ne ad verilir?
- A-) makale
- Cevap B-) röportaj
- C-) deneme
- D-) tez
- E-) sunum
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Bir kişiyi, yeri veya sanat dalını geniş okur kitlelerine, kendi görüş ve düşünceleriyle birleştirerek araştırma, inceleme yoluyla tanıtan, ayrıntılı bilgi veren yazılara röportaj denir.
Bir konunun iyi ya da kötü yanlarını ele alan deneme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) klasik deneme
- B-) edebi deneme
- C-) felsefi deneme
- Cevap D-) eleştirel deneme
- E-) izlenimsel eleştirel deneme
Açıklama: Eleştirel deneme, bir konunun iyi ya da kötü yanlarını ele alan deneme türüdür.
Bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazılara ne denir?
- A-) Fıkra
- Cevap B-) Eleştiri
- C-) Makale
- D-) Söyleşi
- E-) Deneme
Açıklama: Yazılı anlatım türü olarak eleştiri, bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazılardır (Kavcar, 2007).
Bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazılara ne denir?
- A-) makale
- B-) dergi yazıları
- Cevap C-) eleştiri
- D-) tez
- E-) fıkra
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazılara ne denir?
Bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve dğerlendirmek amacıyla yazılan yazı hangisidir?
- Cevap A-) Eleştiri
- B-) Biyografi
- C-) Fıkra
- D-) Deneme
- E-) Gezi yazısı
Açıklama: Düşünce yazıları türlerini sıralayabileceksiniz.
Bu yazı türünde yazar diğer insanlar tarafından bilinmeyen ya da kendisi hakkında bilinmesini istediklerini doğrudan aktarır, gelecek kuşaklar tarafından tanınmasına olanak sağlar. Söz edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Biyografi
- Cevap B-) Otobiyografi
- C-) Deneme
- D-) Günlük
- E-) Anı
Açıklama: Bilim, sanat, siyaset, spor vb. alanlarının herhangi birinde tanınmış kişilerin, kendi yaşamını anlattığı yazı türüdür. Otobiyografi olarak da bilinen öz yaşam öyküsü, yazarının diğer insanlar tarafından bilinmeyen ya da kendisi hakkında bilinmesini istediklerini doğrudan aktarmasına, gelecek kuşaklar tarafından tanınmasına olanak sağlar. Doğru seçenek B’dir.
Bu yazı türünde yazar, kendi eğilimleri doğrultusunda seçtiği herhangi bir konu hakkındaki görüşlerini, konuşma doğallığı içinde anlatır. Söz edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Söyleşi
- B-) Deneme
- C-) Makale
- D-) Düşünce yazısı
- E-) Eleştiri
Açıklama: Söyleşi, yazarın kendi eğilimleri doğrultusunda seçtiği herhangi bir konu hak- kındaki görüşlerini, konuşma doğallığı içinde anlatan düşünce yazılarıdır. Söyleşi bir düşünce yazısıdır, ancak bu türde düşünceler karşılıklı konuşma havası içinde kaleme alınır ve konusu da genellikle günlük sanat olaylarıdır (Parlatır, 2009). Doğru seçenek A’dır.
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve
öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim kimdir?
- Cevap A-) Nurullah Ataç
- B-) Cevdet Kudret
- C-) Mehmet Kaplan
- D-) Beşir Ayvazoğlu
- E-) Cemal Süreya
Açıklama: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve
öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim olan Nurullah Ataç, eleştiri üzerine görüşleriyle de eleştirinin bağımsız bir tür olması konusunda önemli katkılar
sağlamıştır
Cumhuriyet dönemi gezi yazılarında aşağıdakilerden hangisi öne çıkan temadır?
- Cevap A-) Anadolu kültürünü anlatmak
- B-) Batılı yazarların eserlerini çevirmek
- C-) Dünyadaki farklılıkları ortaya koyma
- D-) Çevredeki farklı yapıtları tanıtmak
- E-) Çevre ülkelerin kültürünü tanıtmak
Açıklama: Cumhuriyet döneminde Cumhuriyet düşüncesine bağlı olarak ortaya çıkan Anadoluculuk ve memleket edebiyatı, Anadolu coğrafyasını, insanını, kültürünü̈, tarihini, yaşama biçimini ön plana çıkarmıştır.
Düşünce yazıları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- A-) İnsanları, bir konu üzerinde düşündürmeyi, tartıştırmayı, bu yolla gerçeklere ulaştırmayı amaçlar.
- B-) Yazar, okuru ele aldığı konu hakkında bilgilendirmek ister.
- C-) Yazar konuya ilişkin düşüncelerini okurla paylaşmak ister.
- Cevap D-) Sanatsal boyutlu yazılardır.
- E-) Bir gözlem, deneyim ya da araştırmaya dayalı yazılardır.
Açıklama: Düşünce yazıları, sanatsal boyutlu yazılar değildir. Doğru yanıt D’dir.
Düşünce yazılarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A-) İnsanları, bir konu üzerinde düşündürmeyi, tartıştırmayı, bu yolla gerçeklere ulaştırmayı amaçlayan yazı türleridir.
- B-) Yazar, ya okuru ele aldığı konu hakkında bilgilendirmek ister ya da o konuya ilişkin düşüncelerini paylaşmak ister.
- C-) Sanatsal boyutlu yazılar değildir; bir gözlem, deneyim ya da araştırmaya dayalı yazılardır.
- Cevap D-) Düşünce yazılarında bilimsel kavramlara ve terimlere yer verilmez.
- E-) Düşünce yazılarının yazılış amacı ile okura sezdirilen anlam arasında bir ilişki söz konusudur.
Açıklama: İnsanları, bir konu üzerinde düşündürmeyi, tartıştırmayı, bu yolla gerçeklere ulaştırmayı amaçlayan yazı türlerine düşünce yazıları denir. Yazar, ya okuru ele aldığı konu hakkında bilgilendirmek ister ya da o konuya ilişkin düşüncelerini paylaşmak ister. Düşünce yazıları sanatsal boyutlu yazılar değildir; bir gözlem, deneyim ya da araştırmaya dayalı yazılardır. Yazarın sanatlı anlatım kaygısı yok- tur. Düşünce yazılarının yazılış amacı ile okura sezdirilen anlam arasında bir ilişki söz konusudur. Genelde sözcüklerin ilk anlamlarıyla oluşturulan düşünce yazıla- rında, okurda bıraktığı izlenimin kişiden kişiye değişmeyeceği varsayılır. Düşünce yazılarının bazı türlerinde bilimsel kavramlara ve terimlere yer verilir. Doğru seçenek D’dir.
Düşüncelerin karşılıklı konuşma havası içinde kaleme alındığı ve konusu genellikle günlük sanat olayları olan düşünce yazısı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Deneme
- B-) Biyografi
- C-) Öz yaşam öyküsü
- D-) Eleştiri
- Cevap E-) Söyleşi
Açıklama: Söyleşi, yazarın kendi eğilimleri doğrultusunda seçtiği herhangi bir konu hakkındaki görüşlerini, konuşma doğallığı içinde anlatan düşünce yazılarıdır. Söyleşi bir düşünce yazısıdır ve bu türde düşünceler karşılıklı konuşma havası içinde kaleme alınır ve konusu da genellikle günlük sanat olaylarıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Edebiyat, sanat, spor gibi kendi alanlarında tanınmış, okurun ilgisini çekecek kişilerin yaşam öykülerini araştırarak okuyana bilgi vermeyi amaçlayan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Anı
- B-) Deneme
- Cevap C-) Biyografi
- D-) Otobiyografi
- E-) Öz yaşam öyküsü
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Edebiyat, sanat, spor, sosyal ya da fen bilimleri gibi kendi alanlarında tanınmış, ün yapmış, okurun ilgisini çekecek kişilerin yaşam öykülerini araştırarak okuyana bilgi vermeyi amaçlayan yazı türüne ne denir?
- A-) makale
- Cevap B-) biyografi
- C-) deneme
- D-) dergi yazıları
- E-) gezi yazıları
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Edebiyat, sanat, spor, sosyal ya da fen bilimleri gibi kendi alanlarında tanınmış, ün yapmış, okurun ilgisini çekecek kişilerin yaşam öykülerini araştırarak okuyana bilgi vermeyi amaçlayan yazı türüne ne denir?
Edebiyatımızda aşağıdaki düşünce yazılarından hangisi diğerlerine göre daha az örneği bulunan bir türdür?
- Cevap A-) Öz yaşam öyküsü
- B-) Yaşam öyküsü
- C-) Röportaj
- D-) Söyleşi
- E-) Eleştiri
Açıklama: Öz yaşam öyküsü, edebiyatımızda aşağıdaki düşünce yazılarından hangisi diğerlerine göre daha az örneği bulunan bir türdür. Doğru cevap A’dır.
Edebî bir eser ya da sanat eseri hakkında hüküm verme amacı güden yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) makale
- B-) fıkra
- Cevap C-) eleştiri
- D-) deneme
- E-) söyleşi
Açıklama: Eleştiri, edebî bir eser ya da sanat eseri hakkında hüküm verme amacı güden yazı türüdür. Doğru yanıt C’dir.
Eleştiri sözcüğü, tenkit ile eş anlamlıdır ve Fransızcadaki yargılamak anlamına gelen “critique” teriminin karşılığıdır. Eleştiri, bir düşünceyi destekleyerek olumlu yanlarını ortaya koyması ya da bir sanat eserini geniş okur kitlesine tanıtması bakımından sıkça başvurulan bir yazılı anlatım türüdür.
Tanzimat döneminde eleştiri anlayışı, “eskinin reddi, yeninin yaratılması” üzerine kuruludur.
Aşağıdakilerden hangisi, tanzimat döneminin eleştiri yazarlarından değildir?
- A-) İbrahim Şinasi
- B-) Namık Kemal
- C-) Ziya Gökalp
- D-) Muallim Naci
- Cevap E-) Nurullah Ataç
Açıklama: Eleştiri, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Eleştirmen, gerektiğinde öznel, nesnel ya da toplumcu bir bakışla
yapıta yaklaşılabileceğini savunur. Türü ne olursa olsun her eleştiri, yazarın
ne yaptığını, ne yapmak istediğini bulmaya yöneliktir. Bu yaklaşım hangi eleştiri türüne girmektedir?
- A-) Okura dönük eleştiri
- B-) Topluma dönük eleştiri
- Cevap C-) Çözümleyici eleştiri
- D-) Yapıta dönük eleştiri
- E-) Sanatçıya dönük eleştiri
Açıklama: Çözümleyici eleştiri; yukarıda açıklanan eleştiri türlerinin yetersiz görülmesi üzerine kimi eleştirmenler, yapıtı çok yönlü inceleme yoluna gitmişlerdir.
Bu türde eleştirmen, gerektiğinde öznel, nesnel ya da toplumcu bir bakışla
yapıta yaklaşılabileceğini savunur. Türü ne olursa olsun her eleştiri, yazarın
ne yaptığını, ne yapmak istediğini bulmaya yöneliktir.
Eleştirmenin incelediği bir yapıtın, kendisi üzerine bıraktığı etkileri değerlendirdiği eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Sanatçıya dönük eleştiri
- B-) Yapıta dönük eleştiri
- Cevap C-) Okura dönük eleştiri
- D-) Topluma dönük eleştiri
- E-) Çözümleyici eleştiri
Açıklama: Okura dönük eleştiri; eleştirmenin yapıtı değerlendirmekten çok, yapıtın bir okur olarak kendisi üzerindeki etkilerini değerlendirdiği eleştiridir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Eleştirmenin, konunun ele alınış biçimi, yapıttaki anlatım biçimi, dilin kullanımı gibi noktaların işlenişi üzerinde durduğu eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Yapıta dönük eleştiri
- B-) Sanatçıya dönük eleştiri
- C-) Okura dönük eleştiri
- D-) Topluma dönük eleştiri
- E-) Çözümleyici eleştiri
Açıklama: Yapıta dönük eleştiri; eleştirmenin bakış açısının sanatçıya değil de yapıtına
yönelik olduğu eleştiridir. Bu tür eleştiride tek ölçüt okura sunulmuş yapıttır.
Eleştirmen, konunun ele alınış biçimi, yapıttaki anlatım biçimi, dilin kullanımı gibi noktaların işlenişi üzerinde durur. Nesnel eleştiri ve dil bilimsel eleştiri bu tür eleştirinin çeşitleridir.
Eski edebiyatta “ruznâme” olarak adlandırılan edebî tür aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Günlük
- B-) Röportaj
- C-) Fıkra
- D-) Deneme
- E-) Eleştiri
Açıklama: Düşünce yazıları türlerini sıralayabileceksiniz.
Fransız edebiyatında deneme türünün kurucusu sayılan yazar kimdir?
- A-) Bacon
- Cevap B-) Montaigne
- C-) Marko Polo
- D-) İbni Batuta
- E-) J. J. Rouseau
Açıklama: Batı edebiyatında en tanınmış deneme yazarları Fransız edebiyatında, bu türün
kurucusu sayılan Montaigne, İngiliz edebiyatında Bacon’dur.
Fıkra ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Küçük öykü biçimindedir.
- B-) Halk öykücüğü geleneğine tepki olarak doğmuştur.
- C-) Ulusal kültürden bağımsızdır.
- D-) Makaleye göre daha uzundur.
- E-) Bilimsel bir gerçeği ortaya koyma amacındadır.
Açıklama: Fıkra, küçük öykü biçimindedir. Doğru yanıt A’dır.
Fıkra türünde aşağıdakilerle bir gruplandırma yapılsa hangisi diğerlerinden farklı olur?
- Cevap A-) Günlük olayları, ülke sorunlarını veya yazarın bir konu hakkındaki görüşlerini çeşitli yönlerden inceler.
- B-) Küçük öykü biçimindedir.
- C-) Halk öykücülüğü geleneğinin uzantısıdır.
- D-) Kahramanların davranışları ve düşüncelerinde ulusal kültürü yansıtan izler vardır.
- E-) En bilinenleri Nasrettin Hoca, Bektaşi, Bekri Mustafa ve İncili Çavuş fıkralarıdır.
Açıklama: Fıkra türü, Türkçede iki tür anlatıyı karşılar. Bunlardan ilki ince anlamlı, güldürme amacı güden kısa öykülerdir. Küçük öykü biçimindeki bu tür, halk öykücülüğü geleneğinin uzantısıdır. Bu tür fıkralarda, gerek kahramanların davranışları ve
düşüncelerinde gerekse taşıdıkları mizah ögeleri ve dilde ulusal kültürü yansıtan
izler vardır. Edebiyatımızda bu tip fıkraların en bilinenleri Nasrettin Hoca, Bektaşi, Bekri Mustafa ve İncili Çavuş fıkralarıdır.
Fıkra sözcüğünün bir anlatı türü olarak ikinci anlamı, gazete ya da dergilerde
yayımlanan, belgelendirme ve kanıtlama gereği duyulmadan günl
Günlük olayları, ülke sorunlarını veya yazarın bir konu hakkındaki görüşlerini çeşitli yönlerden inceler.
Fıkra türünde yazan bir yazardan aşağıdakilerden hangisi beklenmez?
- A-) Güncel olaylarla ilgili görüşlerini özgürce yazması
- B-) Ele aldığı konuyu ustalıklı bir dille anlatması
- C-) Kısa ve yoğun bir anlatımı bulunması
- Cevap D-) Günlük olaylarla ilgili bir gerçeği bilimsel olarak kanıtlaması
- E-) Güncel olayları kendine göre yorumlayabilmesi
Açıklama: Fıkra yazarlarından bilimsellik ve kanıtlama beklenmez. Bu, makaleye ait bir özelliktir.
Günlük olaylarla ilgili bir gerçeği bilimsel olarak kanıtlaması
Gazete fıkraları ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
1. Ülke sorunlarını inceler.
2. Bilimsel doğruları ortaya koyar.
3. Yazarın kişisel düşüncelerini içerir.
4. Anlatım objektiftir.
5. Makale yapısı ile aynıdır.
- A-) I, II, III
- B-) I, III, IV
- Cevap C-) I, III, V
- D-) I, II, III, IV
- E-) I, II, III, IV, V
Açıklama: Bilimsel gerçeği ortaya koyma gibi bir iddiası olmayıp, öznel (sübjektif) bir anlatımı vardır.
Gazete ya da dergilerde yayımlanan belgelendirme ve kanıtlama gereği duyulmadan günlük olayları, ülke sorunlarını inceleyen ve yorumlayan kısa yazılardır.
Yukarıda tanımı verilen yazı türü hangisidir?
- A-) Makale
- B-) Söyleşi
- Cevap C-) Fıkra
- D-) Deneme
- E-) Anı
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Gazete ya da dergilerde yayımlanan belgelendirme ve kanıtlama gereği duyulmadan günlük olayları, ülke sorunlarını inceleyen ve yorumlayan kısa yazılara fıkra denir.
Gazete ya da dergilerde yayımlanan, belgelendirme ve kanıtlama gereği duyulmadan günlük olayları, ülke sorunlarını veya yazarın bir konu hakkındaki görüşlerini çeşitli yönlerden inceleyen ve yorumlayan kısa yazılara ne ad verilir?
- A-) Makale
- B-) Biyografi
- C-) Eleştiri
- D-) Söyleşi
- Cevap E-) Fıkra
Açıklama: Gazete ya da dergilerde yayımlanan, belgelendirme ve kanıtlama gereği duyulmadan günlük olayları, ülke sorunlarını veya yazarın bir konu hakkındaki görüşlerini çeşitli yönlerden inceleyen ve yorumlayan kısa yazılara fıkra denir. Doğru cevap E’dir.
Gazetecilikle doğan makale türünün Türk basınına girmesini sağlayan gazeteci aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Şinasi
- B-) Ziya Paşa
- C-) Ahmet Mithat
- D-) Ali Suavi
- E-) Yakup Kadri
Açıklama: Makale, gazetecilikle doğmuş, gazetecilikle birlikte gelişmiş bir yazı türüdür. Makale türü, ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval’de Şinasi’nin yazmaya başladığı makalelerle Türk basınına girmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Günlük ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
- A-) Bir şeyi kanıtlama amacı taşır.
- Cevap B-) Olayların anlatımında mantıksal düzene önem verir.
- C-) Konuşma dili yerine edebi dil tercih edilir.
- D-) Bellekte kaldığı kadarıyla yazılır.
- E-) Olayların yaşandığı zamandan çok sonra kaleme alınır.
Açıklama: Günlük, olayların anlatımında mantıksal düzene önem verir. Doğru yanıt B’ dir.
Günümüzdeki şekliyle ilk röportaj örneği olarak Atatürk’ü dünyaya ve Türkiye’ye tanıtan ilk görüşme niteliği taşıdığı ifade edilen “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal’le Mülakat”ını gerçekleştiren gazeteci ve siyasetçi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Ruşen Eşref Ünaydın
- B-) Hikmet Feridun Es
- C-) Mustafa Baydar
- D-) Yaşar Nabi Nayır
- E-) Mehmet Seyda
Açıklama: Günümüzdeki şekliyle ilk röportaj örnekleri Ruşen Eşref Ünaydın’ın Atatürk’ü dünyaya ve Türkiye’ye tanıtan ilk görüşme niteliği taşıdığı söylenen “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal’le Mülakat”tır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Hangisi “yaşam öyküsü” ile eş anlamlıdır?
- Cevap A-) Biyografi
- B-) Röportaj
- C-) İzlenimsel eleştirel deneme
- D-) Etnografi
- E-) Kaligrafi
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarına ne denir?
- Cevap A-) Makale
- B-) Eleştiri
- C-) Deneme
- D-) Biyografi
- E-) Röportaj
Açıklama: Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarına makale denir. Doğru cevap A’dır.
Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarına ne ad verilir?
- A-) Söyleşi/Sohbet
- B-) Deneme
- C-) Eleştiri
- D-) Fıkra
- Cevap E-) Makale
Açıklama: Makale
Makale, herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan
inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınan bilimsel
ağırlıklı gazete ve dergi yazılarıdır (Birinci, 2009: 368).
Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce ya da konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş veya düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınana bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarına ne denir?
- A-) konferans
- Cevap B-) makale
- C-) gazete yazıları
- D-) magazin yazıları
- E-) dergi yazıları
Açıklama: Düşünce yazıları türlerini sıralayabileceksiniz.
Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünce yada konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş veya düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde inceleme ve araştırma sonuçlarına göre kanıtlar sunarak bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınana bilimsel ağırlıklı gazete ve dergi yazılarına makale denir.
Herhangi bir konuyu yeni ve kişisel görüşlerle ele alarak etkili bir anlatımla sunan düzyazılara deneme denir. Deneme, okuyucuyu düşündürmeyi amaç edinmesi nedeniyle makale ve fıkra gibi düşünsel boyutlu bir yazı türüdür. Ancak belirli bir düşünceyi benimsetmeye çalışmaması nedeniyle fıkradan; belgelere, tanıklara yer verme zorunluluğu taşımaması açısından da makaleden; belirli bir sonuç ve yargıya varmama yönüyle de eleştiriden ayrı bir özellik taşır.
Aşağıdakilerden hangisi, denemenin özellikleri arasında sıralanabilir?
- A-) Anlatımda nesnellik egemendir.
- B-) Bilgi vermek, temel amaçtır.
- Cevap C-) Özgün söyleyişlere yer verilir.
- D-) İç konuşmadan uzak durulur.
- E-) Kesin bir sonuca ulaşılır.
Açıklama: Deneme, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Herhangi bir konuyu yeni ve kişisel görüşlere ele alarak etkili bir anlatımla sunan düzyazılara ne denir?
- Cevap A-) Deneme
- B-) Eleştiri
- C-) Makale
- D-) Gezi yazısı
- E-) Destan
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Herhangi bir konuyu yeni ve kişisel görüşlerle ele alarak etkili bir anlatımla sunan düz yazılara ne denir?
- A-) makale
- B-) düz yazı
- C-) betimleme
- Cevap D-) deneme
- E-) hikayeleme
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Herhangi bir konuyu yeni ve kişisel görüşlerle ele alarak etkili bir anlatımla sunan düz yazılara ne denir?
Herhangi bir konuyu yeni ve kişisel görüşlerle ele alarak etkili bir anlatımla sunan
düzyazılara ne denir?
- A-) Söyleşi
- Cevap B-) Deneme
- C-) Makale
- D-) Fıkra
- E-) Röportaj
Açıklama: Herhangi bir konuyu yeni ve kişisel görüşlerle ele alarak etkili bir anlatımla sunan
düzyazılara deneme denir.
I. Bir tarih yer alır.
II. Genelde önemli olaylara ilişkin kayıt tutulur.
III. Genelde günü gününe yazılır.
Söz edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Söyleşi
- B-) Eleştiri
- C-) Deneme
- D-) Makale
- Cevap E-) Günlük
Açıklama: Bazı yazarlar, yaşadıkları önemli olayları, duygu ya da düşüncelerini bir deftere yazarlar. Kişinin kendi algı ve bakış açısına göre günü gününe yazılan, üzerinde yazıldığı günün tarihi bulunan yazılara ve bu yazılardan oluşturulan yapıtlara günlük denir. Günlükler yazıldığı andaki duygu ve düşünceleri, değişikliğe uğramadan bugüne taşırlar. Günlük yazarı yaşadığı anı içtenlikle anlatır. Günlükler bir anlamda yazarın kendisi ile konuşması, iç dökmesidir. Doğru seçenek E’dir.
I. Güncel ve ilgi çekici bir konu seçilmesi
II. Gazete ve dergilerde yayımlanması
III. Yazarın düşüncelerini ayrıntıya inmeden yalın ve etkili bir dille kaleme alması
IV. Yazarın önemli gördüğü noktalara okurun dikkatinin çekilmesi
Yukarıda genel özellikleri sıralanan düşünce yazısı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Makale
- Cevap B-) Fıkra
- C-) Biyografi
- D-) Söyleşi
- E-) Eleştiri
Açıklama: Soru kökünde fıkra türüne ait özellikler sıralanmıştır. Fıkra sözcüğünün bir anlatı türü olarak ikinci anlamı, gazete ya da dergilerde yayımlanan, belgelendirme ve kanıtlama gereği duyulmadan günlük olayları, ülke sorunlarını veya yazarın bir konu hakkındaki görüşlerini çeşitli yönlerden inceleyen ve yorumlayan kısa yazılardır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru kökünde özellikleri sıralanan düşünsel yazı türü Fıkradır.
I. Her konuda yazılabilir.
II. Anlatımda öznellik egemendir.
III. İroniden geniş ölçüde yararlanır.
IV. Anlatılanlar iç konuşma şeklinde verilir.
Yukarıda özellikleri verilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Söyleşi
- B-) Makale
- C-) Roman
- Cevap D-) Deneme
- E-) Hikaye
Açıklama: Deneme türünde yazarken denemenin dikkat edilmesi gereken ayırt edici özelliklerini şöyle sıralayabiliriz (Kurt, 2009, Kantemir,1995; Kavcar, Oğuzkan, Aksoy, 2007: Özdemir, 2008; Aktaş ve Gündüz, 2009):
* Her türlü konuda deneme yazılabilir.
* Anlatımda öznellik egemendir.
* Anlatılanların kanıtlanmasına, belgelere dayandırılmasına gerek yoktur.
* Bilgi vermekten çok düşündürme amacı güder.
* Özgün söyleyişlere yer verilir.
* İroniden geniş ölçüde yararlanılır.
* Anlatılanlar iç konuşma tekniğiyle verilir.
* Senli benli ve içtenlikli bir dil kullanılır.
* Düşünceler kesin yargılara bağlanmaya çalışılmaz; okurun dolaylı olarak
sonuca varması amaçlanır.
Doğru seçenek D’dir.
I. Kişinin yaşadıklarını gün içinde tarih atarak yazdıkları yazılardır.
II. Yazıldığı andaki duygu ve düşünceleri, değişikliğe uğramadan sonraya taşırlar.
III. Bir anlamda yazarın kendisi ile konuşması, iç dökmesi olarak görülebilirler.
Özellikleri verilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Deneme
- B-) Otobiyografi
- Cevap C-) Günlük
- D-) Anı
- E-) Tarih
Açıklama: Bazı yazarlar, yaşadıkları önemli olayları, duygu ya da düşüncelerini bir deftere
yazarlar. Kişinin kendi algı ve bakış açısına göre günü gününe yazılan, üzerinde yazıldığı günün tarihi bulunan yazılara ve bu yazılardan oluşturulan yapıtlara
günlük denir.
I. Okuru sıkmayacak kısalıkta olmalıdır.
II. Öznellikten kaçınılmalı, peşin yargılara yer verilmemelidir.
III. Temel anlatım biçimlerinden açıklayıcı ve tartışmacı anlatım kullanılabilir.
IV. Yargılar, kırıcı ve yıkıcı değil; yapıcı ve yol gösterici olmalıdır.
V. Yapıt ile ilgili yargılar, yapıttan örneklere dayandırılarak sunulmalıdır.
Eleştiri türüyle ilgili olarak yukarıdakilerin hangisi söylenemez?
- Cevap A-) I
- B-) II
- C-) III
- D-) IV
- E-) V
Açıklama: Kısalık ya da uzunluk eleştiri türünün belirleyici özelliklerinden biri değildir.
Okuru sıkmayacak kısalıkta olmalıdır.
I. Tarihsel gerçeklik vardır.
II. Çocukluktan itibaren yaşam ele alınır.
III. Üçüncü kişil anlatım kullanılır.
Özellikleri verilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Eleştiri
- B-) Söyleşi
- C-) Günlük
- Cevap D-) Biyografi
- E-) Röportaj
Açıklama: Yaşam öyküleri yazılış amacına göre farklılıklar göstermekle beraber ya- zımında dikkat edilmesi gereken belirleyici özellikleri şöyledir (Aktaş ve Gündüz, 2009; Çelebioğlu, 2007):
* Yaşam öykülerinde tarihsel gerçeklik en önemli ögedir. Bu nedenle yaşam öyküleri açık, sade ve tarafsız bir görüşle yazılmalıdır.
* Yaşam öyküsü anlatılacak kişinin çocukluğundan itibaren yaşamı ele alınır.
* Yaşam öyküsünde anlatılacak kişinin öğrenim yaşamı, yetişmesini etkile-
yen başlıca etkenler belirtilir.
* Yaşam öyküsünde kişinin bireysel ve toplumsal özellikleri yansıtılır.
* Yaşam öyküsünde ele alınan kişinin ürettiği değerler, başarıları ve önemi
aktarılır.
* Yaşam öyküsü yazımında gerçekler saptırılmaz, ancak gerçekler sanatçı du-
yarlılığı ile yazılır.
* Yaşam öyküsünde üçüncü kişili anlatım kullanılır.
Doğru seçenek D’dir.
I. Yazar, savunduğu düşünceyi kanıtlayıcı belgelerden, örneklerden yararlanmalıdır.
II. Üçüncü tekil anlatım kullanılmalıdır.
III. Düşünceler planlı olarak sunulmalı ve sonuç bölümünde bir yargıya varılmalıdır.
IV. Yazar, konuya tarafsız bir gözle yaklaşmalı, öznel görüşlerden sakınılmalı ve nesnellik ön planda olmalıdır.
Yukarıda özellikleri verilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Fıkra
- Cevap B-) Makale
- C-) Deneme
- D-) Eleştiri
- E-) Gezi yazısı
Açıklama: Özellikleri verilen yazı türü makaleye aittir. diğer türlerin hepsinde öznellik söz konusu vardır.
Kendi alanlarında tanınmış, okurun ilgisini çekecek kişilerin yaşadıklarını araştırarak okuyana aktaran yazı türüne yaşam öyküsü denir. Biyografi sözcüğünden Türkçeleştirilen yaşam öyküsünün, belli bir uzunluğu yoktur. Kişinin kendi yaşamını yazmasına da öz yaşam öyküsü adı verilir. Otobiyografi sözcüğünden Türkçeleştirilen öz yaşam öyküsü, birinci kişinin ağzından anlatılır. Yazar, öykü ya da roman türünde de öz yaşam öyküsünü kaleme alabilir.
Aşağıdakilerden hangisi, yaşam öyküsü yazı türüne benzer özellikler taşır?
- A-) Deneme
- B-) Eleştiri
- C-) Gezi yazısı
- Cevap D-) Anı
- E-) Günlük
Açıklama: Yaşam öyküsü, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Kişinin kendi bakış açısına göre günü gününe yazdığı, üzerinde yazıldığı günün tarihini belirttiği yazılarla bu yazıların bir araya getirilerek basılan kitaplara günlük denir.
Günlükler, Batı’da özellikle 19. yüzyılda büyük artış göstererek birçoğu Türkçeye çevrilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, “Defterler” başlığıyla basılan günlüğün yazarıdır?
- A-) Franz Kafka
- B-) Andre Gide
- Cevap C-) Albert Camus
- D-) Virginia Woolf
- E-) Stefan Zweig
Açıklama: Günlük, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Makale ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
- A-) Sonuç bölümünde yargı belirtmekten kaçınmalıdır.
- Cevap B-) Anlatılmak istenen düşünceyi açık olarak belirtmelidir.
- C-) Söz oyunlarına başvurmalıdır.
- D-) Dolaylı anlatımlara yer vermelidir.
- E-) Birinci tekil anlatımı kullanmalıdır.
Açıklama: Makale, anlatılmak istenen düşünceyi açık olarak belirtmelidir. Doğru yanıt B’dir.
Makale türünü Türk basınına tanıtan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Ziya Paşa
- B-) Namık Kemal
- C-) Ali Suavi
- Cevap D-) Şinasi
- E-) Berna Moran
Açıklama: Şinasi, makale türünü Türk basınına tanıtan kişidir. Doğru yanıt D’dir.
Röportaj sözcüğünün kökeni, Latincede ‘toplamak’ ‘getirmek’ anlamlarında kullanılan “reporte” fiiline dayanır. Türkçeye, Fransızca “reportage” sözcüğünden geçmiştir. Röportaj yazıları, genellikle gazete ve dergilerde yayımlanmakla birlikte son yıllarda televizyon, radyo hatta internet ortamında da yaygınlaşmıştır. Röportaj yerine “mülakat, görüşme” terimleri de kullanılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk’ü Türkiye’ye ve dünyaya tanıtan “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal’le Mülakat”ı gerçekleştirmiştir?
- Cevap A-) Ruşen Eşref Ünaydın
- B-) Hikmet Feridun Es
- C-) Mustafa Baydar
- D-) Yaşar Nabi Nayır
- E-) Yaşar Kemal
Açıklama: Röportaj, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Seçeneklerden hangisi “makale” türünde yazarken dikkat edilmesi gereken özelliklerden biri olamaz?
- A-) Makalede ele alınan konu bilimsel bir tarzda işlenmelidir.
- B-) Makalede yazar, konuya tarafsız bir gözle yaklaşmalı, öznel görüşlerden sakınmalı, nesnelliği ön planda tutmalıdır.
- C-) Makalede yazar savunduğu düşünceyi kanıtlayıcı belgelerden, örneklerden yararlanmalıdır.
- Cevap D-) Makalede yazar düş gücünden ve öznelliğinden yararlanmalıdır
- E-) Makalede yazar 3. tekil anlatımı kullanmalıdır.
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Tanzimat öncesindeki menakıpname, vakayi’name, gazavatname, fetihname, sefaretname gibi eserler bugünkü anlamıyla birer anı yazı türüne girmese de anı türüne özgü özellikler taşırlar.
Aşağıdakilerden hangisi, Tanzimat döneminin anı yazarlarından değildir?
- A-) Ahmet Mithat Efendi
- B-) Muallim Naci
- C-) Sami Paşazâde
- Cevap D-) Refik Halit Karay
- E-) Halit Ziya Uşaklıgil
Açıklama: Anı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Tanınmış bir kişiyi, yeri veya sanat dalını geniş okur kitlelerine, kendi görüş ve düşünceleriyle birleştirerek araştırma, inceleme yoluyla tanıtan, ayrıntılı bilgi veren yazılara ne denir?
- Cevap A-) Röportaj
- B-) Söyleşi
- C-) Fıkra
- D-) Makale
- E-) Edebî deneme
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Türk edebiyatında gezi yazısı için seyahat, gezi yazılarının yer aldığı esere de seyahatname terimi kullanılmaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu’nun son yüzyıllarında Batıyla ilişkilerin geliştirilmesi için gönderilen elçilerin yazdığı Sefaretnameler de gezi yazısı sınıfında değerlendirilebilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi, 17. yüzyılda Seyahatname adlı yapıtıyla tanınmıştır?
- A-) Mehmet Rauf
- B-) Ahmet Mithat Efendi
- C-) Halit Ziya Uşaklıgil
- D-) Cenap Şahabettin
- Cevap E-) Evliya Çelebi
Açıklama: Gezi Yazısı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Türk edebiyatında günümüzdeki şekliyle ilk röportaj örneklerini “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal’le Mülakat” adlı eserle aşağıdakilerden hangisi vermiştir?
- A-) Suut Kemal Yetkin
- B-) Behçet Necatigil
- Cevap C-) Ruşen Eşref Ünaydın
- D-) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- E-) Halikarnas Balıkçısı
Açıklama: Türk edebiyatında günümüzdeki şekliyle ilk röportaj örneklerini “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal’le Mülakat” adlı eserle Ruşen Eşref Ünaydın vermiştir. Doğru cevap C’dir.
Türk edebiyatında anı türünün ilk örneği olarak değerlendirilebilecek eser aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Gördüklerim
- B-) Gallia Savaşı
- C-) İtiraflar
- D-) Seyahatname
- Cevap E-) Göktürk Kitabeleri
Açıklama: Türk edebiyatında bazı tarihler, seyahatnameler, tezkireler anı sınırları içinde değerlendirilebilir. Bu açıdan bakıldığında Göktürk Kitabeleri anı türünün ilk örneği olarak kabul edilebilir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Türk edebiyatında anı türünün ilk örneği olarak kabul edilen eser hangisidir?
- Cevap A-) Göktürk Kitabeleri
- B-) Babürnâme
- C-) Gallia Savaşı
- D-) Başka Kentler, Başka Denizler
- E-) Hıtay Sefaretnamesi
Açıklama: Türk edebiyatında bazı tarihler, seyahatnameler, tezkireler anı sınırları içinde
değerlendirilebilir. Bu açıdan bakıldığında Göktürk Kitabeleri anı türünün ilk örneği olarak kabul edilebilir.
Türk edebiyatında gazete fıkracılığı hangi yüzyılda başlamıştır?
- A-) 16.yy
- B-) 17.yy
- C-) 18.yy
- Cevap D-) 19.yy
- E-) 20.yy
Açıklama: Türk edebiyatında gazete fıkracılığı, 19. yüzyılda gazetenin ortaya çıkışıyla
başlamıştır. 20. yüzyılın başlarında özellikle gazeteciliğin gelişmesiyle, gazete yazılarının çeşitlenmesi ve batı edebiyatının da etkileriyle fıkra, bir yazılı anlatım
türü olarak yaygınlık kazanmış ve belirginleşmiştir (Topçu, 2009: 278).
Türk edebiyatında gazete fıkracılığı ne zaman başlamıştır?
- Cevap A-) 19. yy
- B-) 20.yy
- C-) 18. yy
- D-) 17. yy
- E-) 21. yy
Açıklama: Türk edebiyatında gazete fıkracılığı, 19. yüzyılda gazetenin ortaya çıkışıyla
başlamıştır.
19. yy
Yapıtın ortaya konduğu dönemdeki sosyolojik ve tarihsel özelliklerin yapıta etkilerinin gözlendiği, yapıtın bir belge olarak görüldüğü, estetik yönünden çok, onu etkileyen tarihsel ve sosyolojik koşulların belirlenerek değerlendirildiği eleştiri türüne ne ad verilir?
- A-) Çözümleyici eleştiri
- Cevap B-) Topluma dönük eleştiri
- C-) Yapıta dönük eleştiri
- D-) Sanatçıya dönük eleştiri
- E-) Okura dönük eleştiri
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Yazarlığa geçiş döneminde kimler sizi yüreklendirdi? Hayatınızda önemli yer tutan yazarlar var mı?
Buket Uzuner: En başta ve ilk olarak annem! Bana gökteki yıldızlardan başlayarak hayatta her şeyin ve herkesin bir hikâyesi olduğunu daha iki-üç yaşlarımda gösteren ilk insan annemdir…
Yukarıda bir kesit sunulan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Makale
- B-) Deneme
- C-) Eleştiri
- D-) Söyleşi
- Cevap E-) Röportaj
Açıklama: Söz edilen yazı türü röportajdır. Doğru seçenek E’dir.
Yazarın gözlem ve bilgiye dayalı olarak, gezip gördüğü yerleri çeşitli yönleriyle özenli bir anlatımla yansıttığı yazıya ne denir?
- Cevap A-) Gezi yazısı
- B-) deneme
- C-) makale
- D-) eleştiri
- E-) tez
Açıklama: Düşünce yazılarının türlerini ayırt edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Yazarın gözlem ve bilgiye dayalı olarak, gezip gördüğü yerleri çeşitli yönleriyle özenli bir anlatımla yansıttığı yazıya gezi yazısı denir.
Yazılı anlatım türü olarak bu yazı türü, bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazılardır (Kavcar, 2007). Söz edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Makale
- B-) Deneme
- Cevap C-) Eleştiri
- D-) Söyleşi
- E-) Röportaj
Açıklama: Yazılı anlatım türü olarak eleştiri, bir sanat eserini çeşitli yönleri ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazılardır (Kavcar, 2007). Eleştiri bir dü- şünceyi destekleyerek olumlu yanlarını ortaya koyması ya da bir sanat eserini geniş okur kitlesine tanıtması bakımından sıkça başvurulan bir yazılı anlatım türüdür. Doğru seçenek C’dir.
Yaşam öyküsü (biyografi) ile öz yaşam öyküsü (otobiyografi) arasındaki hangi özellik farklılık göstermektedir?
- A-) Yazı türü
- B-) Yansıttığı dönem
- Cevap C-) Nesnellik
- D-) Gerçeklik
- E-) Yazının amacı
Açıklama: Yaşam öyküsü (biyografi) ile öz yaşam öyküsü (otobiyografi) arasındaki fark nesnelliktir. Yaşam öyküsü nesnel olmalı ancak kendi yaşam öyküsünü yazan yazar nesnel olamaz.
Yaşam öyküsü türü için aşağıda söylenenlerden hangisi doğru değildir?
- A-) Anlatılacak kişinin yaşamı çocukluğundan itibaren ele alınır.
- B-) Yaşam öyküsünde üçüncü kişili anlatım kullanılır.
- C-) Yaşam öyküsünde kişinin bireysel ve toplumsal özellikleri yansıtılır.
- Cevap D-) Yaşam öyküleri sanat değeri taşırlar.
- E-) Yaşam öyküleri tarihsel gerçekliğe bağlı; açık, sade ve tarafsız bir görüşle yazılır.
Açıklama: Yaşam öykülerinde tarihsel gerçeklik en önemli ögedir. Bu nedenle yaşam
öyküleri açık, sade ve tarafsız bir görüşle yazılmalıdır.
Yaşam öyküsü anlatılacak kişinin çocukluğundan itibaren yaşamı ele alınır; öğrenim yaşamı, yetişmesini etkileyen başlıca etkenler belirtilir; bireysel ve toplumsal özellikleri, ürettiği değerler, başarıları ve önemi aktarılır.
Yaşam öyküsü yazımında gerçekler saptırılmaz; ancak gerçekler sanatçı duyarlılığı ile yazılır. Sanat değer taşıması gereken bir tür deildir.
Yaşam öyküleri sanat değeri taşırlar.
insanları, bir konu üzerinde düşündürmeyi, tartışmayı, bu yolla gerçeklere ulaştırmayı amaçlayan yazı türlerine ne denir?
- Cevap A-) düşünce yazıları
- B-) konferans
- C-) yazılı anlatım
- D-) metin anlatımı
- E-) sempozyum
Açıklama: Düşünce yazılarının genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
insanları, bir konu üzerinde düşündürmeyi, tartışmayı, bu yolla gerçeklere ulaştırmayı amaçlayan yazı türlerine düşünce yazıları denir.
İlk özel gazete olan Tercüman-ı Ahvâl’i 22 Ekim 1860 tarihinde çıkaran ikili hangisidir?
- A-) Ziya Paşa- Namık Kemal
- Cevap B-) Agah Efendi - Şinasi
- C-) Ali Suavi - Ahmet Mithat
- D-) Ziya Gökalp - Yakup Kadri
- E-) Refik Halid Karay - Falih Rıfkı Atay
Açıklama: İlk özel gazete olan Tercüman-ı
Ahvâl’i 22 Ekim 1860
tarihinde, İstanbul telgraf
müdürü Agah Efendi ile Şinasi
birlikte çıkarmışlardır.
“Günümüzde Belgesel Tiyatro Anlayışının Önemi” başlıklı makale aşağıdakilerden hangisine aittir?
- Cevap A-) Hülya Nutku
- B-) Doğan Hızlan
- C-) Emre Kongar
- D-) Füsun Akatlı
- E-) Berna Moran
Açıklama: “Günümüzde Belgesel Tiyatro Anlayışının Önemi” başlıklı makale Hülya Nutku tarafından yazılmıştır?

Ünite 5

“Aklım Arkada Kalacak” adlı öykü aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?
- A-) Sait Faik Abasıyanık
- Cevap B-) Necati Cumalı
- C-) Behçet Necatigil
- D-) Faruk Nafiz Çamlıbel
- E-) Ömer Seyfettin
Açıklama: “Aklım Arkada Kalacak” adlı öykü Necati Cumalı tarafından yazılmıştır. Doğru yanıt B’dir.
“Aşk-ı Memnu” isimli roman aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?
- Cevap A-) Halit Ziya Uşaklıgil
- B-) Sait Faik Abasıyanık
- C-) Halide Edip Adıvar
- D-) Refik Halit Karay
- E-) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Açıklama: “Aşk-ı Memnu” isimli roman Halit Ziya Uşaklıgil tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt A’dır.
“İnsanı doğal ve toplumsal çevresinden soyutlamadan, yaşamın acıklı yanlarıyla gülünç yanlarını bir arada yansıtan tiyatro türüdür (Özdemir, 2002:366)”
Söz edilen tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Güldürü
- B-) Ağlatı
- C-) Trajedi
- D-) Komedi
- Cevap E-) Dram
Açıklama: Dram: İnsanı doğal ve toplumsal çevresinden soyutlamadan, yaşamın acık- lı yanlarıyla gülünç yanlarını bir arada yansıtan tiyatro türüdür (Özdemir, 2002:366). Dramın doğuşu Shakespear’in oyunlarına dayansa da asıl çıkışını 19. yüzyılda Fransız edebiyatında Victor Hugo ile gerçekleştirir. Schiller ve Goethe de dram tarzında tiyatro eserleri ile bu türün gelişiminde etkili olmuş isimlerdir. Doğru seçenek E’dir.
“Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi, manzume, nazım, koşuk” olarak tanımlanan yazılı anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Deneme
- B-) Tiyatro
- Cevap C-) Şiir
- D-) Roman
- E-) Masal
Açıklama: “Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi, manzume, nazım, koşuk” olarak tanımlanan yazılı anlatım türü “şiir”dir. Doğru yanıt C’dir.
“Üçüncü Şahsın Şiiri” aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?
- A-) Nazım Hikmet
- Cevap B-) Attila İlhan
- C-) Orhan Veli Kanık
- D-) Necip Fazıl Kısakürek
- E-) Yahya Kemal Beyatlı
Açıklama: “Üçüncü Şahsın Şiiri” Attila İlhan’a aittir. Doğru yanıt B’dir.
“Üçüncü Şahsın Şiiri” aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?
- A-) Nazım Hikmet
- Cevap B-) Attila İlhan
- C-) Edip Cansever
- D-) Cemal Süreyya
- E-) Orhan Veli Kanık
Açıklama: “Üçüncü Şahsın Şiiri” Attila İlhan tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt B’dir.
17. yüzyılda Avrupa’da yazılan ve roman türünde ilk eser olarak görülen Don Kişot kimin eseredir?
- A-) Madame de La Fayette
- B-) Goethe
- Cevap C-) Cervantes
- D-) Voltaire
- E-) Diderot
Açıklama: Batı’da bazı görüşlere göre, romanın kurgusal anlatım olarak kaynakları İlk Çağ’a uzanır. Bir tür olarak bağımsızlaşması ise Rönesans’la başlar ve gerçek an- lamda ilk olgun örneği 17. yüzyılın başlarında Cervantes’in Don Quijote (Don Kişot) adlı eserinde görülür. Doğru cevap C’dir.
1870 yılında kurulan ilk Osmanlı tiyatrosunun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Orhan Asena
- B-) Necip Fazıl
- C-) Behçet Kemal
- D-) Yaşar Nabi
- Cevap E-) Güllü Agop
Açıklama: İlk Osmanlı tiyatrosunu Güllü Agop tarafından 1870’te kurulmuştur. Doğru cevap E seçeneğidir.
1870 yılında İlk Osmanlı tiyatrosunun kurucusu kimdir?
- Cevap A-) Güllü Agop
- B-) Yaşar Nabi
- C-) Behçet Kemal
- D-) Necip Fazıl
- E-) Orhan Asena
Açıklama: İlk Osmanlı tiyatrosunun Güllü Agop tarafından 1870’te kurulmasıyla birlikte tiyatro eserleri yabancı dillerden çevrilmeye ya da adapte edilmeye başlanmasının da türün gelişiminde çok etkisi olmuştur.
1950’lerde Köy Enstitüleri’nin kuruluşunu izleyen dönemde, “köy edebiyatı” gelişmiştir.
Aşağıdaki yazarlardan hangisi, Türk romancılığında köy edebiyatının temsilcisidir?
- Cevap A-) Mahmut Makal
- B-) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- C-) Halide Edip Adıvar
- D-) Reşat Nuri Güntekin
- E-) Sabahattin Ali
Açıklama: Roman, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
1980’lerden sonraki toplumsal ve siyasal hayattaki değişimlerin yanı sıra dünya edebiyatındaki postmodern eğilimler Türk romanını da etkilemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Türk romanında postmodern eğilimler taşır?
- A-) Peride Celal
- B-) Yaşar Kemal
- C-) Nezihe Meriç
- Cevap D-) Orhan Pamuk
- E-) Muzaffer İzgü
Açıklama: Roman, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
1980’lerden sonraki toplumsal ve siyasal hayattaki değişimlerin yanı sıra dünya edebiyatındaki …………… eğilimler Türk romanını da etkilemiştir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) post modern
- B-) sosyal
- C-) gerçekçi
- D-) batılılaşma
- E-) modernizm
Açıklama: 1980’lerden sonraki toplumsal ve siyasal hayattaki değişimlerin yanı sıra dünya edebiyatındaki post modern eğilimler Türk romanını da etkilemiştir.
“Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan yazınsal anlatım biçimine …… adı verilir.”
Cümledeki boşluğu en iyi şekilde tamamlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Hikâye
- B-) Roman
- Cevap C-) Şiir
- D-) Masal
- E-) Tiyatro
Açıklama: Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimine, manzume, nazım, koşuk ya da şiir adı verilir. Doğru cevap C seçeneceğidir.
Romanla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A-) 17. yüzyılda, Cervantes’in Don Quijote (Don Kişot) adlı eseri, ilk olgun roman örneğidir.
- B-) 18. yüzyılda, Fransız edebiyatında Montesqueu, Voltaire ile Jean-Jacques Rousseau roman türünde eserler vermişlerdir.
- C-) 18. yüzyılda, Almanya’da Goethe, Genç Werther’in Acıları, adlı eseriyle romantizmin habercisi niteliğindedir.
- D-) 19. yüzyılda, Fransız edebiyatında Balzac, Stendhal ile Flaubert, gerçekçi roman yazarları arasında gösterilir.
- Cevap E-) 19. yüzyılda, Herman Melville ve N. Hawthorne, romantizm ile realizm anlayışlarını kesin çizgilerle ayırır.
Açıklama: Roman, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Sabahattin Eyüboğlu (1997: 55) şiiri büyüye, şairi ise büyücüye benzetir.
Söz konusu şair şiir ve şair için neden böyle terimler kullanmıştır?
- A-) Şair anlamlı sözcüklerle anlamlı şiirler yazar.
- Cevap B-) Şair ahenkli sözcüklerle müzikal bir şiir yazar.
- C-) Şair soyut sözcüklerle somut bir şiir yazar.
- D-) Şair somut sözcüklerle soyut bir şiir yazar.
- E-) Şair iç dünyasını düz anlatımla yansıtır.
Açıklama: Şiirin düz yazıdan farkları arasında çağrışımlar, imgeler kadar şiirde dizelerin kümelenişi, uzunluk kısalık durumu ve uyak dizilişi gibi yapısal özelliklerdeki farklılık da büyük önem taşır. Biçim olarak adlandırılan bu özelliklerle yani uyak ve ölçü ile şiirde müzikal bir etki yaratmaya çalışır şair. Şairler şiirde müzikal etkiyi sözcüklerin kullanımıyla da sağlamaya çalışırlar. Sözcükler şiirde gizemli bir hâl alırlar. Bu yönüyle Sabahattin Eyüboğlu (1997: 55) şiiri büyüye, şairi ise büyücüye benzetir. Şiirin ayırt edici özellikleri düşünüldüğünde şiirin büyüsünün sadece sözcüklerin seçiminden değil, şiirin sesi ve anlamının bütünlüğünden kaynaklandığı görülür. Doğru seçenek B’dir.
“Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları dile getirmek amacıyla yazılan şiirlere ………….. denir. ”
Tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A-) Pastoral şiir
- B-) Satirik şiir
- C-) Didaktik şiir
- Cevap D-) Lirik şiir
- E-) Dramatik şiir
Açıklama: Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları dile getiren lirik şiir dünya edebiyatında olduğu gibi bizim edebiyatımızda da en yaygın şiir türleri içindedir.
“Şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.”
Şiiri yukarıdaki şekilde tanımlayan şair aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Yahya Kemal
- B-) Recaizade Mahmud Ekrem
- Cevap C-) Cahit Sıtkı
- D-) Melih Cevdet
- E-) Valery
Açıklama: Cahit Sıtkı’ya göre “şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.”
“Sanatsal yazılar nesnel yaşamın gerçeklerinden esinlenerek kurmaca bir dünyayı yansıtır.”
Yukarıda yer alan cümlede sanatsal yazıların hangi özelliği vurgulanmaktadır?
- A-) Şiir ve düz yazı biçiminde yazılabilmesi
- B-) Öykü, roman, tiyatro biçiminde türleri olması
- C-) Duygu ağırlıklı olması
- Cevap D-) Kurguya dayalı olması
- E-) Estetik değerin önemli olması
Açıklama: Soru kökünde yer alan “Sanatsal yazılar nesnel yaşamın gerçeklerinden esinlenerek kurmaca bir dünyayı yansıtır.” cümlesinde, sanatsal yazılarda insana ait gerçeğin bir kurgu içinde sunulması başka bir deyişle bu yazıların kurguya dayalı olması vurgulanmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Gözlerin gözlerime değince
felâketim olurdu ağlardım
beni sevmiyordun bilirdim
bir sevdiğin vardı duyardım
Yukarıdaki şiir hangi türde yazılmıştır?
- A-) Epik Şiir
- Cevap B-) Lirik şiir
- C-) Pastoral Şiir
- D-) Satirik Şiir
- E-) Didaktik Şiir
Açıklama: Attila İlhan ve birçok şair lirik şiir türüne ölümsüz örnekler vermiş şairler arasında sayılabilir.Aşağıda Attila İlhan’ın çok bilinen şiirini bu türe örnek olarak okuyabilirsiniz.
gözlerin gözlerime değince
felâketim olurdu ağlardım
beni sevmiyordun bilirdim
bir sevdiğin vardı duyardım
I. Konusunu tarihten alır. II. Destanlar ilk örneklerindendir. III. Toplumsal olayları coşkulu bir dille anlatır. Yukarıda özellikleri sıralanan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Lirik şiir
- B-) Pastoral şiir
- C-) Didaktik şiir
- Cevap D-) Epik şiir
- E-) Satirik şiir
Açıklama: Lirik şiir duygusal yönü; didaktik şiir bilgilendirme ve öğüt verme yönü; pastoral şiir doğa ve doğa güzelliklerini anlatma yönü; satirik şiir eleştiri yönü ağır basan türdür. Bir ulusun başından geçen olayları coşkulu bir dille anlatan uzunca şiirler epik şiirledir. Diğer türlere göre epik şiir daha toplumsal bir türdür. Doğru cevap D seçeneğidir.
1. Olay, kişiler ve zaman olmak üzere üç ögesi vardır.
2. Olay planı serim, düğüm, çözüm olmak üzere üç bölümden oluşur.
3. Öykülerin kahramanı insan dışında canlılar ya da nesneler olabilir.
4. Kişiler çok derinlemesine incelenmez/betimlenmez.
Öykü ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
- A-) I, II
- B-) I, II, III
- C-) I, II, III, IV
- D-) II, III
- Cevap E-) II, III, IV
Açıklama: II,III ve IV. maddeler doğrudur Ancak I. maddenin “öykünün olay ya da durum, kişiler, yer ve zaman olmak üzere dört ögesi vardır.” olması gerekirdi.
Şiirde ritmi sağlayan ve dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine göre bir uyum içinde olması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
- A-) Yarım uyak
- B-) Tam uyak
- Cevap C-) Ölçü
- D-) Satirik
- E-) Dramatik
Açıklama: Ölçü, şiirde dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine (açıklık-kapalılık, uzunluk-kısalık) göre bir uyum içinde olmasıdır.
Attila İlhan’ın yazdığı “Üçüncü Şahsın Şiiri” konu bakımından aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnektir?
- Cevap A-) lirik
- B-) epik
- C-) didaktik
- D-) pastoral
- E-) satirik
Açıklama: Attila İlhan’ın yazdığı “Üçüncü Şahsın Şiiri” konu bakımından lirik şiir örneğidir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- Cevap A-) Eski Türk Edebiyatı -Neyzen Tevfik
- B-) Divan Edebiyatı- Nef ’î
- C-) Halk Edebiyatı - Seyrani
- D-) Tanzimat Edebiyatı - Ziya Paşa
- E-) Yeni Türk edebiyatı- Abdurrahim Karakoç
Açıklama: Yeni Türk edebiyatı- Neyzen Tevfik, Abdurrahim Karakoç
Eski Türk Edebiyatı -Neyzen Tevfik
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tüm sanatçılar Rus edebiyatını temsil etmektedir?
- Cevap A-) Puşkin, Gogol, Dostoyevski
- B-) Tolstoy, Stendhal ,Flaubert
- C-) Puşkin, Victor Hugo, Lamartine
- D-) Melville, Hawthorne, Camus
- E-) Charles Dickens, Jane Austen, Manzoni
Açıklama: Rus edebiyatında da bu yüzyılda Puşkin, Gogol, Dostoyevski, Tolstoy gibi isimlerle roman türünün ölmez eserleri verilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi konularına göre şiir türlerinden biri değildir?
- Cevap A-) trajik
- B-) didaktik
- C-) pastoral
- D-) satirik
- E-) dramatik
Açıklama: Şiirler içerdikleri konulara göre; lirik, epik, didaktik, pastoral, satirik, dramatik olmak üzere altı türe ayrılmaktadır.
trajik
Aşağıdakilerden hangisi tragedya türünün bir örneği değildir?
- Cevap A-) Elektra
- B-) Romeo ve Juliet
- C-) Hamlet
- D-) Kral Lear
- E-) Andromak
Açıklama: Shakespeare’in Romeo ve Juliet, Hamlet, Kral Lear adlı eserleri ve Klasik dönemde (17. yüzyılda) Corneille’nin Le Cid ve Horace adlı eserleri ile Racine’nin Andromak, Phedre adlı eserleri tragedya türünün önemli eserleridir.
Elektra
Aşağıdakilerden hangisi şiir anlayışının kişiden kişiye farklılık gösterdiğini anlatan bir görüştür?
- Cevap A-) “Günler geçtikçe şiir şudur şiir budur demekten uzaklaşıyorum, bana şiir zevkini verecek söz arıyorum.”
- B-) “Şiir kalpten gelen bir durumun dile yansımasıdır.”
- C-) “Şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.”
- D-) “Tanım akıl işidir. Şiir ise akıl dışıdır.”
- E-) “Şiir düşünce, duygu ve hayaldir.”
Açıklama: Nurullah Ataç’ın “Günler geçtikçe şiir şudur şiir budur demekten uzaklaşıyorum, bana şiir zevkini verecek söz arıyorum.” görüşü, şiir anlayışının kişiden kişiye farklılık gösterdiğini anlatan bir görüştür.
Kırgızların Manas Destanı aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnektir?
- Cevap A-) epik
- B-) didaktik
- C-) pastoral
- D-) satirik
- E-) dramatik
Açıklama: Kırgızların Manas Destanı epik şiir örneğidir.
Öykü, Avrupa’da …………… yüzyılın ilk yarısında İtalyan yazar……………. ’nun … adlı kitabı ile ortaya çıkmıştır.
- Cevap A-) 14./ Boccacio/ Decameron
- B-) 14./ Tolstoy/ Decameron
- C-) 17. / Cervantes/ Don Quijote
- D-) 17/ Madame de La Fayette/ La Princesse de Cleves
- E-) 18. / Goethe/ Genç Werther’in Acıları
Açıklama: Öykü, Avrupa’da 14. yüzyılın ilk yarısında İtalyan yazar Boccacio’nun Decameron adlı kitabı ile ortaya çıkmıştır.
14./ Boccacio/ Decameron
“Tanım akıl işidir. Şiir ise akıl dışıdır.” görüşü aşağıdakilerden hangisine aittir?
- Cevap A-) Melih Cevdet
- B-) Cahit Sıtkı
- C-) Recaizade Mahmud Ekrem
- D-) Orhan Veli
- E-) Yahya Kemal
Açıklama: “Tanım akıl işidir. Şiir ise akıl dışıdır.” görüşü, Melih Cevdet’e aittir.
“Şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.” görüşü aşağıdakilerden hangisine aittir?
- Cevap A-) Cahit Sıtkı
- B-) Recaizade Mahmud Ekrem
- C-) Orhan Veli
- D-) Yahya Kemal
- E-) Melih Cevdet
Açıklama: “Şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.” görüşü Cahit Sıtkıya aittir.
Adını bir enstrümandan alan , duyguları coşkulu bir dille anlatan şiir türü seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A-) Didaktik
- B-) Epik
- C-) Dramatik
- D-) Pastoral
- Cevap E-) Lirik
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Lirik sözcüğü Eski Yunan’da şairlerin şiirlerini telli bir çeşit saz olan “lir” ile birlikte söylemelerinden kaynaklanmış ve sonraları içe doğan duyguları dile getiren şiirlere lirik denmiştir.
Aşağıda verilen tiyatro eserlerinden hangisi komedi türünde yer almaktadır?
- A-) Hamlet
- B-) Kral Lear
- Cevap C-) Cimri
- D-) Romeo ve Juliet
- E-) Andromak
Açıklama: Moliere’in Cimri ve Hastalık Hastası komedi türünde verilen bir eserdir.
Aşağıda yer alan şiir türlerinden hangisi, insanlara ahlak dersi vermeyi amaçlayan fablları kapsamaktadır?
- A-) Lirik şiir
- B-) Epik şiir
- Cevap C-) Didaktik şiir
- D-) Pastoral şiir
- E-) Dramatik şiir
Açıklama: İnsanlara ahlak dersi vermeyi amaçlayan ve genellikle manzum şiirler
olarak yazılan fabllar, didaktik şiir türü içinde yer almaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdaki sanatçılardan hangisi Türk edebiyatındailk tiyatro eseri veren yazardır?
- A-) Namık Kemal
- B-) Ziya Paşa
- C-) Muallim Naci
- Cevap D-) Şinasi
- E-) Tevfik Fikret
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Aşağıdaki yazarlardan hangisi “Durum Öyküsü” türünün öncüsüdür?
- A-) Refik Halit Karay
- B-) Ömer Seyfettin
- C-) Necati Cumalı
- D-) Orhan Kemal
- Cevap E-) Memduh Şevket Esendal
Açıklama: Memduh Şevket Esendal “Durum Öyküsü” türünün öncüsüdür. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdaki yazarlardan hangisi Cumhuriyetin ilanından öncesinde ve sonrasında eser vermiş sanatçılar olarak Türk romanında yerlerini almış yazarlardan birisidir?
- A-) Sabahattin Ali
- B-) Reşat Nuri Güntekin
- Cevap C-) Halide Edip Adıvar
- D-) Hüseyin Rahmi Gürpınar
- E-) Mehmet Rauf
Açıklama: Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay ve Halit Ziya Uşaklıgil gibi yazarlar Cumhuriyetin ilanından öncesinde ve sonrasında eser vermiş sanatçılar olarak Türk romanında yerlerini almışlardır.
Aşağıdaki şairlerden hangisi epik türde şiirler yazmıştır?
- A-) Fuzuli
- B-) Nedim
- C-) Şeyh Galip
- D-) Aşık Veysel
- Cevap E-) Fazıl Hüsnü Dağlarca
Açıklama: Fazıl Hüsnü Dağlarca epik türde şiirler yazmıştır. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdaki şairlerden hangisi satirik şiirler kaleme almıştır?
- A-) Sophokles
- Cevap B-) Nef’i
- C-) Shakespeare
- D-) Cornille
- E-) Lucretius
Açıklama: Nef’i satirik şiirler kaleme almıştır. Doğru yanıt B’dir.
Aşağıdaki şairlerden hangisi şiiri kalpten gelen bir durumun dile yansıması olarak niteler?
- Cevap A-) Yahya Kemal
- B-) Tevfik Fikret
- C-) Orhan Veli
- D-) Nazım Hikmet
- E-) Behçet Necatigil
Açıklama: Yahya Kemal şiiri kalpten gelen bir durumun dile yansıması olarak nitelerken Recaizade Mahmud Ekrem şiiri düşünce, duygu ve hayal olarak kabul eder. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdaki şiirlerden hangisi Faruk Nafiz Çamlıbel’e aittir?
- Cevap A-) Han Duvarları
- B-) Hasretinden Prangalar Eskittim
- C-) Kurtuluş Savaşı Destanı
- D-) Bingöl Çobanları
- E-) Ben Sana Mecburum
Açıklama: “Han Duvarları” adlı şiir Faruk Nafiz Çamlıbel tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangi şiir türünün amacı öğüt vermektir?
- A-) Epik
- B-) Lirik
- C-) Satirik
- Cevap D-) Didaktik
- E-) Pastoral
Açıklama: Bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güden şiirlere didaktik şiir denir.
Aşağıdakilerden hangileri dramın özelliklerindendir?
1. Yaşamın acıklı yanlarıyla gülünç yanlarını bir arada yansıtır.
2. Yaşamı daha gerçekçi bir biçimde her yönüyle ele alır.
3. Konusu günlük hayattan ve kahramanları her sınıftan insan olabilir.
4. Üç birlik kuralına uyulur.
5. Korkunç ve acı verici olaylar içerebilir.
- A-) I, II, III, IV, V
- Cevap B-) I, II, III, V
- C-) I, II, IV, V
- D-) I, III, IV, V
- E-) II, III, IV, V
Açıklama: Dramda üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur.
Aşağıdakilerden hangileri komedinin özelliklerindendir?
1. Olayların gülünç yönlerine eleştirisel bakış açısı sergiler.
2. Eğlence, kalabalık, keyif ve yaşamın doğal döngüsünü içerir.
3. Konularını günlük yaşamdan alır.
4. Kahramanları sıradan, yaşamın içinden insanlardır.
5. İzleyicileri yanlışlıklar üzerinde düşünmesini sağlamaya hedefler.
- A-) I, II, III
- B-) I, III, IV
- C-) I, II, III, V
- D-) I, IV, V
- Cevap E-) I, II, III, IV, V
Açıklama: Yukarıdakilerin tümü komedinin özelliklerindendir.
Aşağıdakilerden hangisi 1950 öncesi Türk romanında medeniyet meselesine eğilen ve tahlil romanının en büyük ustalarından biri olarak kabul edilen yazardır?
- A-) Ahmet Yurdakul
- Cevap B-) Peyami Safa
- C-) Buket Uzuner
- D-) Tezel Özlü Kıral
- E-) Turgut Özakman
Açıklama: Ahmet Yurdakul, Buket Uzuner, Tezel Özlü Kıral ve Turgut Özakman 1980-2000 yılları arasında Türk romanını konu çeşitliliği ve kurgu değişikliği yönünden zenginleştiren roman yazarlarıdır. Peyami Safa ise Türk romanında medeniyet meselesine eğilen, tahlil romanının en büyük ustalarındandır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi 1980- 2000 yılları arasında Türk romanını konu çeşitliliği ve kurgu değişikliği yönünden zenginleştiren roman yazarlarından biridir?
- A-) Ayla Kutlu
- B-) Ahmet Altan
- C-) Latife Tekin
- D-) Orhan Pamuk
- Cevap E-) Ahmet Yurdakul
Açıklama: Ahmet Yurdakul, Buket Uzuner, Tezel Özlü Kıral, Turgut Özakman, Öner Yağcı, Tahsin Yücel, Alev Alatlı, İnci Aral, Hıfzı Topuz, Ayşe Kulin, Nazan Bekiroğlu 1980- 2000 yılları arasında Türk romanını konu çeşitliliği ve kurgu değişikliği yönünden zenginleştiren roman yazarlarından bazılarıdır
Aşağıdakilerden hangisi “Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi, nazım, koşuk” olarak tanımlanan sanatsal yazı türüdür?
- A-) Tiyatro
- B-) Öykü
- Cevap C-) Şiir
- D-) Gezi yazısı
- E-) Anı
Açıklama: Soru kökünde tanımı verilen, hece ve durak ölçüsü kullanılan sanatsal yazı türü şiirdir. Öykü ve tiyatro düz yazı biçiminde yazılan sanatsal yazı türüdür. Anı ve gezi yazısı ise düşünce yazısı türüdür. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi üç birlik kuralının temel amaçlarındandır?
- Cevap A-) Oyunu izleyenlerin olay çizgisini ve temel sorunu gözden kaçırmamalarını, eseri bütün olarak algılayabilmelerini sağlamaktır.
- B-) Okurda ya da izleyicide korku, gerilim ve acımaya yönelik hisler uyandırmaktır
- C-) Bir olayı farklı zamanlarda ve farklı yerlerde gerçekleştirip izleyicisiyle buluşturmaktır.
- D-) Komedi, drama ve trajedi türlerini birleştirmektir.
- E-) Toplumda, günlük yaşamda, siyasette bozuk ya da garip olanı eleştirerek izleyicilerin bunun üzerinde düşünmesini sağlamaktır.
Açıklama: Üç birlik kuralının temel amacı, oyunu izleyenlerin olay çizgisini ve temel sorunu gözden kaçırmamalarını, eseri bütün olarak algılayabilmelerini sağlamaktır.
Aşağıdakilerden hangisi Eski Yunan’da epos, Batı’da epope, Türk edebiyatında ise destan denilen şiir türü ile ilgili doğru bir bilgidir?
- A-) Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları dile getiren bu şiir türü, dünya edebiyatında olduğu gibi bizim edebiyatımızda da en yaygın şiir türleri içindedir.
- Cevap B-) Bu tür şiirler oluşum tarihine göre doğal ve yapay olmak üzere iki türde incelenir.
- C-) Adını, telli bir çeşit saz olan “lir”den almıştır.
- D-) Bu türde ilk şiir örneğini İ.Ö. 8. yüzyılda yaşayan Hesiodos ahlâk ve din bilgileri üzerine yazmıştır.
- E-) Tanzimat döneminde bu tür şiire yeni bir soluk getiren şairler arasında Abdülhak Hamit, Servet-i Fünun’da Tevfik Fikret ve Cenap Şehabettin vardır.
Açıklama: Verilen şiir türü epik şiirdir. A ve C lirik, D didaktik, E ise pastoral şiir hakkındadır. B ise epik şiir hakkındadır.
Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında eser veren sanatçı sayısı az olan ve izleyicide korku ile acımaya yönelik hisler uyandırmayı amaçlayan tiyatro türüdür?
- Cevap A-) Tragedya
- B-) Komedi
- C-) Dram
- D-) Meddah
- E-) Ortaoyunu
Açıklama: Tragedya (Trajedi- Ağlatı), okurda ya da izleyicide korku ve acımaya yönelik hisler uyandırmayı amaçlayan, kurallı bir anlatımı olan tiyatro türüdür. Türk tiyatro geleneğinin güldürü temelli olması, tiyatronun Türk edebiyatına girdiği dönemde tragedyanın geçirdiği değişim, konuların mitoloji ve din kaynaklı olması gibi nedenlerden dolayı Türk edebiyatında
tragedya türünde eser veren sanatçı sayısı azdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi amacı çıplak doğa güzelliklerini sevdirmek olan çoban ve kır yaşamını anlatan şiir türüdür?
- Cevap A-) Pastoral
- B-) Didaktik
- C-) Lirik
- D-) Satirik
- E-) Dramatik
Açıklama: Sanatsal yazı türlerini sıralayabileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi didaktik şiire ait özelliklerden biridir?
- Cevap A-) Bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güder.
- B-) Olağanüstü olayları ve bu olaylarda kahramanlık gösterenleri, yurt sevgisini coşkulu bir dille anlatır.
- C-) Duyguları coşkulu bir dille anlatır.
- D-) Doğayı, doğa güzelliklerini ve bunları sevdirmeyi amaçlar.
- E-) Bir olayı, durumu tiyatro gibi canlandırarak anlatır.
Açıklama: Bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güden şiirlere didaktik şiir denir.
Aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatında lirik şiir türüne örnekler vermiş şairlerden biridir?
- A-) Aşık Veysel
- B-) Karacaoğlan
- Cevap C-) Şeyh Galip
- D-) Nazım Hikmet
- E-) Necip Fazıl
Açıklama: Şeyh Galip divan edebiyatında lirik şiir türüne örnekler vermiş şairlerden biridir. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi durum öykücülüğünün öncüsü olarak kabul edilmektedir?
- A-) Sait Faik Abasıyanık
- B-) Necati Cumalı
- Cevap C-) Memduh Şevket Esendal
- D-) Ömer Seyfettin
- E-) Halit Ziya Uşaklıgil
Açıklama: Memduh Şevket Esendal durum öykücülüğünün öncüsü olarak kabul edilmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi düşünce ve sanatsal yazıların ortak özelliğindendir?
- A-) Okurlardan söylenmemişi çıkarmaları beklenir.
- Cevap B-) Yazar betimleyici anlatım biçimi kullanabilir.
- C-) Yazar sözcüklere farklı anlamlar yükleyebilir.
- D-) Yazarın iletisi ile okurun anladığı bütünlük içindedir.
- E-) Okuru gerçeklere ulaştırmayı hedefler.
Açıklama: Düşünce yazılarında açıklayıcı ve kanıtlayıcı anlatımın yanı sıra zaman zaman betimleyici anlatım biçiminden yararlanılır. Sanatsal yazılarda ise öyküleyici ve betimleyici anlatım ağır basar.
Aşağıdakilerden hangisi entrika komedisi türüne bir örnektir?
- A-) Cimri
- B-) Hastalık Hastası
- C-) Şair Evlemesi
- D-) Cem Sultan
- Cevap E-) Ayyar Hamza
Açıklama: Komediler yoğunlaştıkları konulara göre farklı adlandırılırlar. Örneğin, insan karakterinin gülünç ve aksak yanlarını konu alıyorsa karakter komedileri (Moliere’in Cimri, Hastalık Hastası); içinde bulunduğu toplumun gülünç ve aksak yönlerini ele alıyorsa töre komedileri (Şinasi’nin Şair Evlenmesi); iç içe geçmiş olayları şaşırtıcı yönleriyle ele alıyor ve genellikle sadece güldürme amaçlanıyorsa entrika komedileri (Ahmet Vefik Paşa’nın Ayyar Hamza) olarak adlandırılır. Doğru cevap E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi epik şiire örnektir?
- Cevap A-) Manas Destanı
- B-) Üçüncü Şahsın Şiiri
- C-) Kutatgu Bilig
- D-) Han Duvarları
- E-) Bingöl Çobanları
Açıklama: Epik şiirler oluşum tarihine göre doğal ve yapay olmak üzere iki türde incelenir. Doğal epikler, oluşumları çok eskiye dayalı, söyleyeni unutulmuş, zaman içinde eklemelerle genişlemişlerdir. Kırgızların Manas Destanı bu türe örnektir. Doğru cevap A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi geleneksel Türk tiyatro türlerinden değildir?
- A-) Köy seyirlik oyunu
- Cevap B-) Bağ bozumu şenlikleri
- C-) Karagöz
- D-) Meddah
- E-) Ortaoyunu
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi halk edebiyatında lirik şiir türüne örnek vermiş şairlerden biridir?
- A-) Fuzuli
- B-) Nedim
- Cevap C-) Aşık Veysel
- D-) Atilla İlhan
- E-) Cahit Sıtkı Tarancı
Açıklama: Divan edebiyatında Fuzuli (16. yy), Nedim (18. yy), Şeyh Galip (18. yy); halk edebiyatında Karacaoğlan (17. yy), Aşık Veysel (20. yy), çağdaş Türk şiirinde Ahmet Haşim, Yahya Kemal, Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Cahit Sıtkı Tarancı, Attila İlhan ve birçok şair lirik şiir türüne ölümsüz örnekler vermiş şairler arasında sayılabilir. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi ilk Türkçe roman olarak kabul edilmektedir?
- A-) Aşk-ı Memnu
- B-) Sergüzeşt
- C-) Eylül
- Cevap D-) Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat
- E-) Karabibik
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi içerdikleri konuya göre yapılan ayrımda yer alan temel şiir türlerinden biri değildir?
- A-) Epik
- B-) Dramatik
- Cevap C-) Politik
- D-) Didaktik
- E-) Satirik
Açıklama: Şiirler içerdikleri konulara göre; lirik, epik, didaktik, pastoral, satirik, dramatik
olmak üzere altı türe ayrılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi olay öykülerinin özelliklerinden birisidir?
- A-) Öykünün bir sonucu, bir çözümü olmayabilir
- B-) Entrikalar, çatışmalar yoktur
- C-) Sıradan insanların öykülerini anlatılır.
- D-) Okur, öykünün bitmediğini düşünebilir
- Cevap E-) Serim, düğüm ve çözüm aşamalılığı vardır.
Açıklama: Olay öyküsü: Olay öyküsü adından da anlaşılacağı gibi olay ağırlıklıdır. Olay
öykülerinde serim, düğüm ve çözüm aşamalılığı vardır.
Aşağıdakilerden hangisi olay öyküsü türünün özelliklerinden biri değildir?
- A-) Öyküde serim, düğüm ve çözüm aşamalılığı vardır.
- Cevap B-) Okur günlük yaşamdan seçilmiş durumlarla karşılaşır.
- C-) Konusu tarih, ulusal duygular ya da toplumsal gerçeklerdir.
- D-) Kişilerin belirgin özellikleri ya da üstün nitelikleri vardır.
- E-) Giriş, gelişme ve sonuç bölümleri vardır.
Açıklama: Durum öykülerinde okur, günlük yaşamdan seçilmiş, değişik durumlarla karşılaşır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi pastoral şiir türüne ait bir özellik değildir?
- Cevap A-) Dünya edebiyatında olduğu gibi bizim edebiyatımızda da en yaygın şiir türleri içindedir.
- B-) Doğayı, doğa güzelliklerini ve bunları sevdirmeyi amaçlar.
- C-) Doğrudan ozanın ağzından anlatılıyorsa (monolog) idil adını alır.
- D-) Çobanların yaşamını, aşklarını, üzüntülerini anlatan şiirlerdir.
- E-) Çobanların karşılıklı konuşması biçimindeyse (diyalog) eglog adını alır.
Açıklama: Pastoral Şiir; Doğayı, doğa güzelliklerini ve bunları sevdirmeyi amaçlayan, çobanların yaşamını, aşklarını, üzüntülerini anlatan şiirlere pastoral şiir denir. Yalın bir dille yazılan bu şiirler, doğrudan ozanın ağzından anlatılıyorsa (monolog) idil, çobanların karşılıklı konuşması biçimindeyse (diyalog) eglog adını alır.
Fakat en yaygın şiir türü değildir.
Aşağıdakilerden hangisi roman ve öyküyü birbirinden ayıran en önemli özelliktir?
- A-) Kurgusal anlatım biçimi
- B-) Öznel anlatım
- C-) Yazının ögeleri
- D-) Olay planı
- Cevap E-) Olay sayısı
Açıklama: Her ikisi de kurgusal anlatıya dayalı bu iki tür arasında benzer ve farklılıklar vardır. Temel benzerlikleri şunlardır: Her ikisinde de anlatılanlar gerçeğe uygunluk taşır, olaylar bir yer ve zaman içinde geçer. Her ikisinin anlatımında da öznellik hâkimdir. Farklılıkları ise şöyledir: öyküde olay tek, romanda birbirine bağlı birden çok olay bulunur. Öyküde kişi ya da kahraman sayısı az, romanda fazladır. Öykü kısa anlatılır, roman ayrıntılara iner (s.138)
Aşağıdakilerden hangisi sanatsal yazı türlerinden biri değildir?
- A-) Şiir
- B-) Öykü
- C-) Tiyatro
- D-) Roman
- Cevap E-) Biyografi
Açıklama: Sanatsal yazı türleri şiir, öykü, roman ve tiyatro olarak sıralanmaktadır. Biyografi ise düşünce yazısı türlerinden biridir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi sanatsal yazının özelliklerinden değildir?
- A-) Yaratıcılık içermesi
- B-) Kurguya dayalı olması
- Cevap C-) Nesnel olması
- D-) Duygu ağırlıklı olması
- E-) Estetik değeri olması
Açıklama: Sanatsal yazılarda gerçeğin olduğu gibi aktarımından çok, yazarın süzgecinden geçirilmiş, birleştirilmiş ve yeniden kurgulanmış, yeni bir gerçekliğin aktarımı söz konusu olduğu için düşünce yazılarında olduğu gibi nesnellik beklenmez (s.135).
Aşağıdakilerden hangisi tragedyanın başlıca nitelikleri arasında yer almaz?
- A-) Konusunu tarihten ve mitolojiden alması
- B-) Erdemin ve ahlaksal değerlerin ele alınması
- Cevap C-) İyimser tavrın doğal bir sonucu olarak mutlu sonla bitmesi
- D-) Kanlı, çirkin, korkunç sahnelere, kaba sayılabilecek sözlere yer verilmemesi
- E-) Kahramanlarının seçkin ya da olağanüstü kişiler olması
Açıklama: Tragedyanın başlıca nitelikleri; konusunu tarihten ve mitolojiden alması, erdemin ve ahlaksal değerlerin ele alınması, kahramanlarının sıradan insanlar yerine seçkin ya da olağanüstü kişiler olması, kanlı, çirkin, korkunç sahnelere, kaba sayılabilecek sözlere yer verilmemesi, klasik bir dil ve üslup anlayışıyla yazılması, yazımında üç birlik kuralına uyulmasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi tragedyanın özelliklerinden değildir?
- A-) konusunu tarihten ve mitolojiden alması
- B-) erdemin ve ahlaksal değerleri ele alması
- C-) kahramanlarının seçkin ya da olağanüstü kişiler olması
- Cevap D-) kanlı, çirkin, korkunç sahnelere, kaba sayılabilecek sözler içermesi
- E-) klasik bir dil ve üslup anlayışıyla yazılması
Açıklama: Kanlı, çirkin, korkunç sahnelere, kaba sayılabilecek sözlere yer verilmesi tragedyanın özelliklerinden biri değildir çünkü tragedyada bu tür şeylere yer verilmez.
Aşağıdakilerden hangisi öykü türünün özelliklerindenbiri değildir?
- A-) Özgün söyleşilere yer verilir.
- B-) Anlatılanlar iç konuşma tekniğiyle verilir.
- C-) İroniden geniş ölçüde yararlanılır.
- D-) Senli benli ve içtenlikli bir dil kullanılır.
- Cevap E-) Düşünceler kesin yargılara bağlanmaya çalışılır.
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi öykünün ögelerinden biri değildir?
- A-) Olay ve durum
- B-) Kişiler
- C-) Yer
- Cevap D-) Dil
- E-) Zaman
Açıklama: Öykünün dört ögesi vardır: Olay ya da durum, kişiler, yer ve zaman.
Aşağıdakilerden hangisi öykünün ögelerinden birisi değildir?
- A-) Zaman
- B-) Olay ya da durum
- C-) Kişiler
- D-) Yer
- Cevap E-) Ölçü
Açıklama: Okura yaşamdan kurgusal bir kesit sunan öykünün dört ögesi vardır: Olay ya da
durum, kişiler, yer ve zaman.
Aşağıdakilerden hangisi şiir türlerinden birisi değildir?
- A-) epic
- B-) didaktik
- C-) pastoral
- D-) satirik
- Cevap E-) söyleşi
Açıklama: Söyleşi, düz yazı türlerinden düşünce yazılarına bir örnektir.
Aşağıdakilerden hangisi şiiri büyüye, şairi ise büyücüye benzetmektedir?
- A-) Cocteau
- B-) Melih Cevdet
- Cevap C-) Sabahattin Eyüboğlu
- D-) Valery
- E-) Yahya Kemal
Açıklama: Sabahattin Eyüboğlu şiiri büyüye, şairi ise büyücüye benzetmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi şiiri düz yazıdan ayıran farklılıklardan biridir?
- A-) Düz yazıda algılar daha ön plandadır.
- Cevap B-) Şiirde söyleyiş daha ritmiktir.
- C-) Düz yazıda anlatım kapalıdır
- D-) Şiir duygudan çok düşünceye seslenmektedir.
- E-) Düz yazıda çağrışım, imge, duyular, sezgi, duygular önemli yer tutmaktadır
Açıklama: Şiirdeki anlatım düz yazı türlerine göre daha kapalı, söyleyiş daha ritmik ve algılar daha ön plandadır. Dolayısıyla B.
Aşağıdakilerden hangisi, sanatsal yazıların özellikleri arasındadır?
- A-) Sanatsal yazıların amacı, bilgilendirmektir.
- B-) Sanatsal yazılarda, yaratıcılık göz ardı edilir.
- C-) Sanatsal yazılarda, gerçekler değiştirilmeden aktarılır.
- D-) Sanatsal yazılarda, kurmacadan uzak durulur.
- Cevap E-) Sanatsal yazılarda, dilin kullanımı önemsizdir.
Açıklama: Sanatsal Yazılar, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Aşağıdakilerden hangisi, sanatsal yazıların özellikleri arasındadır?
- Cevap A-) Sanatsal yazılarda, sözcükler yeni anlamlar kazanabilir.
- B-) Sanatsal yazılarda, yazarın iletisiyle okurun anladığı örtüşür.
- C-) Sanatsal yazıların anlatım tekniği kesin kurallarla ayrılır.
- D-) Sanatsal yazılarda, yaratıcılıktan uzak durulur.
- E-) Sanatsal yazılar, nesnel bilgiler aktarmakla yükümlüdür.
Açıklama: Sanatsal Yazılar, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Aşağıdakilerden hangisinde ilk Türkçe roman doğru olarak verilmiştir?
- Cevap A-) Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat
- B-) Sami Paşazade Sezai’nin Sergüzeşt
- C-) Halit Ziya Uşaklıgil’in Mai ve Siyah
- D-) Mehmet Rauf ’un Eylül
- E-) Nabizâde Nâzım’ın Zehra
Açıklama: İlk Türkçe roman Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Talat ve Fitnat’ın Aşkları) adlı eseridir.
Aşağıdakilerden hangisinde ilk Türkçe roman ve yazar eşleşmesi verilmiştir?
- A-) Halit Ziya Uşaklıgil- Aşk-ı Memnu
- Cevap B-) Şemsettin Sami- Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat
- C-) Sami Paşazade Sezai - Sergüzeşt
- D-) Nabizade Nazım - Karabibik
- E-) Mehmet Rauf - Eylül
Açıklama: İlk Türkçe roman Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Talat ve Fitnat’ın Aşkları) adlı eseridir.
Aşağıdakilerden hangisine göre şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır?
- Cevap A-) Cahit Sıtkı
- B-) Recaizade Mahmud Ekrem
- C-) Melih Cevdet
- D-) Valery
- E-) Nurullah Ataç
Açıklama: Cahit Sıtkı’ya göre şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerin hangisi yanlıştır?
- Cevap A-) Öğreticilik ve düşündürücülük ağırlıklı şiirlere satirik şiir denir.
- B-) Duygunun ön plana çıktığı şiirlere lirik şiir denir.
- C-) Kır ve doğa sevgisini dile getiren şiirlere pastoral şiir denir.
- D-) Manzum tiyatro eserlerindeki şiirlere dramatik şiir denir.
- E-) Yurt sevgisi, insanlık ve inanç gibi temaların yiğitlik duygusuyla birleştiği şiirlere epik şiir denir.
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları coşkulu bir dille anlatan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Dramatik şiir
- Cevap B-) Lirik şiir
- C-) Satirik şiir
- D-) Didaktik şiir
- E-) Epik şiir
Açıklama: Lirik Şiir; Duyguları coşkulu bir dille anlatan şiirlerdir. Lirik sözcüğü Eski Yunan’da şairlerin şiirlerini telli bir çeşit saz olan “lir” ile birlikte söylemelerinden kaynaklanmış ve sonraları içe doğan duyguları dile getiren şiirlere lirik denmiştir. Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları dile getiren lirik şiir dünya edebiyatında olduğu gibi bizim edebiyatımızda da en yaygın şiir türleri içindedir.
Aşk-ı Memnu adlı eser aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?
- A-) Nabizade Nazım
- B-) Mehmet Rauf
- C-) Halide Edip Adıvar
- Cevap D-) Halit Ziya Uşaklıgil
- E-) Sami Paşazade Sezai
Açıklama: Aşk-ı Memnu Halit Ziya Uşaklıgil tarafından kaleme alınmış bir eserdir. Doğru yanıt D’dir.
Barışmadı gönlüm merd ile zenle,
Ne bir iş bilenle, ne boş gezenle,
Hicran köşesinde bozuk düzenle,
Neyzen’e her telden çaldırdın felek!
Neyzen Tevfik’e ait olan yukarıdaki şiirin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Didaktik Şiir
- B-) Lirik Şiir
- Cevap C-) Satirik Şiir
- D-) Epik Şiir
- E-) Dramatik Şiir
Açıklama: Neyzen Tevfik’e ait bu şiir satirik türe örnek olarak verilebilir. Doğru yanıt C’dir.
Barışmadı gönlüm merd ile zenle,
Ne bir iş bilenle, ne boş gezenle,
Hicran köşesinde bozuk düzenle,
Neyzen’e her telden çaldırdın felek!
Neyzen Tevfik
Verilen şiirin türü ne olabilir?
- A-) Didaktik
- B-) Pastoral
- Cevap C-) Satirik
- D-) Epik
- E-) Lirik
Açıklama: Bir kimseyi, bir düşünceyi, bir durumu açık ya da kapalı biçimde, iğneli bir dille,
eleştirme yönü ağır basan şiirlere satirik şiir denir. Verilen şiir, satirik bir şiirdir.
Batılılar, tiyatronun kaynağını İÖ 7. ve 6. yüzyıllarda bolluk ve bereketi kutlamak için şarap ve bereket tanrısı Tanrı Dionysos adına düzenlenen şenliklere bağlar. Tiyatro, bağ bozumu şenliklerinde dinsel bir ayin gibi doğmuş ve bugüne kadar gelişerek varlığını sürdürmüştür.
Tiyatroya ilişkin aşağıdakilerden hangisi, geçerli bir bilgidir?
- A-) Tiyatro başlangıçta, mensur eserlerle yazılmıştır.
- B-) Tiyatroda iç konuşmalardan kaçınılır.
- Cevap C-) Tiyatronun gelişmesinde W. Shakespeare etkilidir.
- D-) Tiyatro her zaman için, bir eylem sanatıdır.
- E-) Tiyatroda karşılıklı konuşmalar baskındır.
Açıklama: Tiyatro, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Kitabınızın 129. sayfasındaki bilgileri gözden geçirmelisiniz! Okumak istemezseniz diye alıntılıyorum:
“Batılılar tarafından, tiyatronun kaynağı İÖ 7. ve 6. yüzyıllarda bolluk ve bereketi kutlamak için şarap ve bereket tanrısı Tanrı Dionysos adına düzenle- nen şenliklere bağlanır (Özdemir, 2002:345). Tiyatro, bağ bozumu şenliklerinde dinsel bir ayin olarak doğmuş ve bugüne kadar gelişerek varlığını sürdürmüştür. Tiyatronun ilk olarak bu törenlerde ortaya çıkışı ve bundan sonra da uzun süre varlığını sürdürmesi manzum olarak gerçekleşmiştir. 17. yüzyıldan itibaren ti- yatro sadece manzum bir edebî tür olmaktan çıkarak düz yazıya (mensur) doğru gelişme göstermiştir. Bu gelişmede Batı’da Shakespeare’in önemli bir rolü ve katkısı olmuştur.”
Beydeba, Ezop ve La Fontaine hangi tür şiirleriyle ünlenmiş şairlerdir?
- A-) Epik
- Cevap B-) Didaktik
- C-) Satirik
- D-) Lirik
- E-) Pastoral
Açıklama: Beydeba, Ezop, La Fontaine didaktik bir şiir türü olan fabl türünde eserler vermiş isimlerdir. Doğru yanıt B’dir.
Bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güden şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) didaktik şiir
- B-) epik şiir
- C-) lirik şiir
- D-) pastoral şiir
- E-) dramatik şiir
Açıklama: Didaktik şiir, bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güden şiir türüdür. Doğru yanıt A’dır.
Bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güden şiirlere ne ad verilmektedir?
- A-) Epik Şiir
- B-) Satirik Şiir
- C-) Lirik Şiir
- Cevap D-) Didaktik Şiir
- E-) Dramatik Şiir
Açıklama: Bilgilendirme, öğüt verme, bir düşünceyi açıklama amacı güden şiirlere “didaktik şiir” denmektedir. Doğru yanıt D’dir.
Bir düşünceyi kapalı bir biçimde eleştiren şiir türü nedir?
- A-) Epik
- B-) Lirik
- Cevap C-) Satirik
- D-) Pastoral
- E-) didaktik
Açıklama: Bir kimseyi, bir düşünceyi, bir durumu açık ya da kapalı biçimde, iğneli bir dille, eleştirme yönü ağır basan şiirlere satirik şiir denir.
Bir kimseyi, bir düşünceyi, bir durumu açık ya da kapalı biçimde, iğneli bir dille, eleştirme yönü ağır basan şiirlere ne denir?
- Cevap A-) Satirik şiir
- B-) Lirik şiir
- C-) Epik şiir
- D-) Didaktik şiir
- E-) Pastoral şiir
Açıklama: Bir kimseyi, bir düşünceyi, bir durumu açık ya da kapalı biçimde, iğneli bir dille, eleştirme yönü ağır basan şiirlere satirik şiir denir. Doğru seçenek A’dır.
Bir olayı, durumu tiyatro gibi canlandıran şiirlere ne ad verilir?
- A-) Didaktik Şiir
- B-) Satirik Şiir
- C-) Lirik Şiir
- D-) Epik Şiir
- Cevap E-) Dramatik Şiir
Açıklama: Bir olayı, durumu tiyatro gibi canlandıran şiirlere dramatik şiir denir. Doğru yanıt E’dir.
Bir ulusun başından geçen olayları, savaşları, büyük göçleri, ayaklanmaları, toplum ile ilgili sorunları, doğal afetleri, olağanüstü olayları ve bu olaylarda kahramanlık gösterenleri, yurt sevgisini coşkulu bir dille anlatan uzunca şiirlere denir.
Söz edilen şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Lirik Şiir
- B-) Satirik Şiir
- Cevap C-) Epik Şiir
- D-) Didaktik Şiir
- E-) Pastoral Şiir
Açıklama: Söz edilen şiir Epik şiirdir. Doğru seçenek C’dir.
Cahit Sıtkı Tarancı’ya göre şiir aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Düşüncü, duygu ve hayaldir.
- Cevap B-) Kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.
- C-) Şiir akıl dışıdır.
- D-) Sözcüklere gerçek anlamını unutturmak.
- E-) Şiir şudur ya da budur değildir.
Açıklama: Şiirin tanımlanan özelliklerine karşı çıkarak şiir yazan şairler, kendileri tanımlar şiiri. Yahya Kemal şiiri kalpten gelen bir durumun dile yansıması olarak nitelerken Recaizade Mahmud Ekrem şiiri düşünce, duygu ve hayal olarak kabul eder (Birinci, 2001: 355). Cahit Sıtkı’ya göre “şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.” Şiiri tanımlamaya çalışmanın boş bir çaba olduğunu belirten Melih Cevdet’e göre “Tanım akıl işidir. Şiir ise akıl dışıdır.” Valery şiiri düz yazı ile karşılaştırmakta ve düz yazıyı yürüyüşe, şiiri raksa benzetmektedir. Valery’nin tanımından yola çıkarak Suut Kemal Yetkin (1969) şiirden düz yazıya düz yazıdan da şiire varılamayacağını, şairin başarısını sözcüklere gerçek anlamlarını unutturan sezişe ve ustalığa bağlar. Nurullah Ataç’ın “Günler geçtikçe şiir şudur şiir budur demekten uzaklaşıyorum, bana şiir zevkini verecek söz arıyorum” demesi şiir anlayışının kişiden kişiye, toplumdan topluma farklılık göstermesi ile açıklanabilir. Doğru cevap B’dir.
Cevdet Bey ve Oğulları,Sessiz Ev,Yeni Hayat ve Masumiyet Müzesi adlı romanlarının sahibi olan ve Nobel Ödülü alan yazarımız aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Namık Kemal
- B-) Tevfik Fikret
- C-) Yaşar Kemal
- D-) Melih Cevdet Anday
- Cevap E-) Orhan Pamuk
Açıklama: 1980-90 yılları arasında, dönemin en çok dikkati çeken adlarından biri 2006 Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk’tur. Orhan Pamuk klasik biçimde kaleme aldığı Cevdet Bey ve Oğulları adlı eserinde bir aileden hareket ederek, 1900’lerden başlayan geniş bir zaman dilimi içinde, Türkiye’nin toplumsal yaşamından kesitler verir. Modernizmin izlerini taşıyan Sessiz Ev adlı romanında değişik karakterde üç kardeşin,Yeni Hayat ve Masumiyet Müzesi adlı romanları ise post modern akıma örnek olabilecek tarzdadır.
Dizeler halinde yazılan şiir biçiminde anlatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Uyak
- B-) Ölçü
- C-) Öykü
- Cevap D-) Manzum
- E-) Roman
Açıklama: Manzum, dizeler halinde yazılan şiir biçiminde anlatıdır.
Duyguları coşkulu bir dille anlatan şiirlerdir. Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları dile getiren bu şiir türü dünya edebiyatında olduğu gibi bizim edebiyatımızda da en yaygın şiir türleri içindedir. Divan edebiyatında Fuzuli (16. yy), Nedim (18. yy), Şeyh Galip (18. yy); halk edebiyatında Karacaoğlan (17. yy), Aşık Veysel (20. yy), çağdaş Türk şiirinde Ahmet Haşim, Yahya Kemal, Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Cahit Sıtkı Tarancı, Attila İlhan ve birçok şair bu şiir türüne ölümsüz örnekler vermiş şairler arasında sayılabilir.
Söz edilen şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Epik şiir
- B-) Didaktik şiir
- Cevap C-) Lirik şiir
- D-) Pastoral şiir
- E-) Dramatik şiir
Açıklama: Duyguları coşkulu bir dille anlatan şiirlerdir. Lirik sözcüğü Eski Yunan’da şairlerin şiirlerini telli bir çeşit saz olan “lir” ile birlikte söylemelerinden kaynaklanmış ve sonraları içe doğan duyguları dile getiren şiirlere lirik denmiştir (Kavcar, Oğuz- kan ve Aksoy, 2007: 75). Aşk, özlem, acı, ölüm benzeri duyguları dile getiren lirik şiir dünya edebiyatında olduğu gibi bizim edebiyatımızda da en yaygın şiir türleri içindedir. Avrupa halk şiirinde soneler ve baladlarla oluşan lirik şiir geleneği 19. yüzyılda Romantizm akımı ile güçlenir (Gökalp Alpaslan, 2009: 176). Türk ede- biyatında da Divan edebiyatı geleneği içinde gazeller ve şarkılarda, halk edebiya- tında türküler, ağıtlar, güzelleme türündeki koşmalar ve semailerde örneklerine bolca rastlanabilir.Divan edebiyatında Fuzuli (16. yy), Nedim (18. yy), Şeyh Galip (18. yy); halk edebiyatında Karacaoğlan (17. yy), Aşık Veysel (20. yy), çağdaş Türk şiirinde Ah- met Haşim, Yahya Kemal, Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Cahit Sıtkı Tarancı, Attila İlhan ve birçok şair lirik şiir türüne ölümsüz örnekler vermiş şairler arasında sayılabilir. Doğru seçenek C’dir.
Duyguları coşkulu bir dille anlatan şiire ne ad verilir?
- A-) Epik şiir
- B-) Pastoral şiir
- C-) Didaktik şiir
- D-) Dramatik şiir
- Cevap E-) Lirik şiir
Açıklama: Duyguları coşkulu bir dille anlatan şiirlerdir. Lirik sözcüğü Eski Yunan’da şairlerin şiirlerini telli bir çeşit saz olan “lir” ile birlikte söylemelerinden kaynaklanmış ve sonraları içe doğan duyguları dile getiren şiirlere lirik denmiştir. Doğru cevap E’dir.
En önemli komedileri Eşekarıları ve Kurbağalar olan ilk büyük komedi şairi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Aristophanes
- B-) Ezop
- C-) Sofokles
- D-) Euripides
- E-) Menandros
Açıklama: İlk büyük komedi şairi Aristophanes’tir. Komedilerinde devrin tanınmış kişilerini ve bazı toplumsal olayları yermiştir. En önemli komedileri Eşekarıları, Kurbağalar’dır. Doğru yanıt A’dır.
Eski Yunan’da epos, Batı’da epope, Türk edebiyatında destan denilen şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Lirik şiir
- Cevap B-) Epik şiir
- C-) Didaktik şiir
- D-) Pastoral şiir
- E-) Dramatik şiir
Açıklama: Eski Yunan’da epik şiire epos, Batı’da epope, Türk edebiyatında destan denir.
Faruk Nafiz Çamlıbel’in Han Duvarları adlı şiiri hangi şiir türüne örnek gösterilmektedir?
- A-) Didaktik
- B-) Epik
- C-) Lirik
- Cevap D-) Dramatik
- E-) Pastoral
Açıklama: Bir olayı, durumu tiyatro gibi canlandıran şiirlere dramatik şiir denir. Bu türe örnek olarak Faruk Nafiz Çamlıbel’in Han Duvarları adlı şiiri gösterilebilir.
Faruk Nafız Çamlıbel’in “Han Duvarları” adlı şiiri aşağıdaki şiir türlerinden hangisinin kategorisine girmektedir?
- A-) didaktik şiir
- B-) epik şiir
- C-) lirik şiir
- D-) pastoral şiir
- Cevap E-) dramatik şiir
Açıklama: Faruk Nafız Çamlıbel’in “Han Duvarları” adlı şiiri aşağıdaki şiir türlerinden dramatik şiir kategorisine girmektedir. Doğru yanıt E’dir.
Genç Osman Destanı aşağıdakilerden hangi şiir türüne örnek olabilir?
- Cevap A-) Epik
- B-) Lirik
- C-) Satirik
- D-) Didaktik
- E-) Pastoral
Açıklama: Bir ulusun başından geçen olayları, savaşları, büyük göçleri, ayaklanmaları, toplum ile ilgili sorunları, doğal afetleri, olağanüstü olayları ve bu olaylarda kahramanlık gösterenleri, yurt sevgisini coşkulu bir dille anlatan uzunca şiirlere epik şiir denir. Destanlar ilk epik şiirler olarak bilinir.
Günümüzdeki anlamıyla öykü, Batı edebiyatında doğup gelişen sanatsal anlatı türlerinden biridir. Öykü, Avrupa’da 14. yüzyılın ilk yarısında İtalyan yazar Boccacio’nun Decameron adlı kitabıyla tanınmıştır.
Öyküye ilişkin aşağıda verilenlerden hangisi, geçerli bir bilgidir?
- Cevap A-) 19. yüzyılda, Batı’dan örnek alınan türlerin başında gelir.
- B-) Öyküde anlatılan kişi sayısı sınırsızdır.
- C-) Durum öyküsü, Mappussant öykücülüğü adıyla da anılır.
- D-) Öyküde olaylar zamandizisel açıdan anlatılır.
- E-) Olay öyküsü, Cehov öykücülüğü adıyla da anılır.
Açıklama: Öykü, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Han Duvarları
(…)
Bir sarsıntı… Uyandım uzun süren uykudan;
Geçiyordu araba yola benzer bir sudan.
Karşıda hisar gibi Niğde yükseliyordu,
Sağ taraftan çıngırak sesleri geliyordu.
Ağır ağır önümden geçti deve kervanı,
Bir kenarda göründü beldenin viran hanı…
Yukarıda verilen Faruk Nafiz Çamlıbel’e ait olan şiirin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Satirik şiir
- B-) Lirik şiir
- C-) Epik şiir
- Cevap D-) Dramatik şiir
- E-) Pastoral şiir
Açıklama: Dramatik Şiir; Bir olayı, durumu tiyatro gibi canlandıran şiirlere dramatik şiir denir.
I. En eski türlerdendir.
II. Çağrışım, imge, duyular, sezgi, duygular önemli yer tutmaktadır.
III. Söyleyiş ritmiktir.
IV. Anlatım ön plandadır.
Şiirle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
- Cevap A-) I, II ve III
- B-) I, III ve IV
- C-) III ve IV
- D-) II ve IV
- E-) I ve III
Açıklama: Sanatsal yazı türleri içinde şiir en eski tür olarak nitelendirilmektedir. Şiirde çağrışım, imge, duyular, sezgi, duygular önemli yer tutmaktadır. Anlatım ise düz yazı türlerine göre daha kapalı, söyleyiş daha ritmik ve algılar daha ön plandadır. Doğru seçenek A’dır.
I. Olay ya da durum II. Kişiler III. Yer IV. Zaman Yukarıda öğeleri verilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Öykü
- B-) Nutuk
- C-) Şiir
- D-) Divan
- E-) Söyleşi
Açıklama: Okura yaşamdan kurgusal bir kesit sunan öykünün dört ögesi vardır: Olay ya da durum, kişiler, yer ve zaman. Doğru seçenek A’dır.
I. Olay
II. Kişi
III. Yer
IV. Zaman
V. Üç birlik kuralı
Yukarıda verilenlerden hangisi öykünün öğeleri arasında yer almaz?
- A-) Olay
- B-) Kişi
- C-) Yer
- D-) Zaman
- Cevap E-) Üç birlik kuralı
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
Okura yaşamdan kurgusal bir kesit sunan öykünün dört ögesi vardır: Olay ya da durum, kişiler, yer ve zaman. Üç birlik kuralı (tek olay, tek yer, tek zaman) tiyatroda trajedi ve klasik komedide yer alır.
I. Yaşanmış ya da yaşanabilir izlenimi veren olayları anlatır.
II. Kişi, zaman, yer, olay ögelerini içerir.
III. Yaşamın bir kesitini ya da tümünü ayrıntılı olarak ele alır.
Bazı özellikleri verilen yazınsal tür aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Deneme
- B-) Söyleşi
- C-) Şiir
- D-) Masal
- Cevap E-) Roman
Açıklama: Sanatsal yazıların genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
I. Yaşanmış ya da yaşanabilir izlenimi veren olayları anlatır.
II. Kişi, zaman, yer, olay ögelerini içerir.
III. Yaşamın bir kesitini ya da tümünü ayrıntılı olarak ele alır.
Yukarıdaki özellikler seçeneklerden roman türünün özellikleridir.
Karakter komedileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A-) Bir toplumun gülünç ve aksak yönlerini ele alır.
- B-) İç içe geçmiş olayları şaşırtıcı yönleriyle ele alır.
- C-) İnsan karakterinin gülünç ve aksak yanlarını konu alır.
- Cevap D-) İçinde bulunduğu ailenin gülünç ve aksak yönlerini ele alır.
- E-) Sadece güldürme amacıyla insanların kaba hallerini konu alır.
Açıklama: İnsan karakterinin gülünç ve aksak yanlarını konu alıyorsa karakter komedileri; içinde bulunduğu toplumun gülünç ve aksak yönlerini ele alıyorsa töre komedileri; iç içe geçmiş olayları şaşırtıcı yönleriyle ele alıyor ve genellikle sadece güldürme amaçlanıyorsa entrika komedileri olarak adlandırılır.
Neyzen Tevfik aşağıdaki şiir türlerinden hangisinin kategorisinde şiirler yazmıştır?
- A-) pastoral şiir
- B-) didaktik şiir
- Cevap C-) satirik şiir
- D-) dramatik şiir
- E-) epik şiir
Açıklama: Neyzen Tevfik satirik şiir kategorisinde şiirler yazmıştır. Doğru yanıt C’dir.
Okura yaşamdan kurgusal bir kesit sunan öykünün ögeleri aşağıdakilerden hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?
- A-) Olay ya da durum, kişiler ve zaman
- Cevap B-) Olay ya da durum, kişiler, yer ve zaman
- C-) Konu, hareket, dil, yer ve zaman
- D-) Olay, kişiler ve mekan
- E-) Durum, kişiler, mekan ve zaman
Açıklama: Okura yaşamdan kurgusal bir kesit sunan öykünün dört ögesi vardır: Olay ya da
durum, kişiler, yer ve zaman.
Okurda ya da izleyicide korku ve acımaya yönelik hisler uyandırmayı amaçlayan, kurallı bir anlatımı olan tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Tragedya
- B-) Komedya
- C-) Dram
- D-) Diyalektik
- E-) Epik
Açıklama: Çağlar boyunca tragedya, gerek öz gerek biçim bakımından zaman içinde değişime uğrasa da genel olarak, okurda ya da izleyicide korku ve acımaya yönelik hisler uyandırmayı amaçlayan, kurallı bir anlatımı olan tiyatro türüdür. Doğru cevap A’dır.
Pastoral şiir hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A-) Doğayı, doğal güzellikleri anlatır.
- B-) Yalın bir dille yazılır.
- C-) Çobanların karşılıklı konuşmasıyla anlatılan şiirler eglog adındadır.
- Cevap D-) En önemli temsilcisi Nazım Hikmet’tir.
- E-) Latin edebiyatında en önemli temsilcisi Vergilus’tur.
Açıklama: Doğayı, doğa güzelliklerini ve bunları sevdirmeyi amaçlayan, çobanların yaşamı- nı, aşklarını, üzüntülerini anlatan şiirlere pastoral şiir denir. Yalın bir dille yazılan bu şiirler, doğrudan ozanın ağzından anlatılıyorsa (monolog) idil, çobanların kar- şılıklı konuşması biçimindeyse (diyalog) eglog adını alır. İdiller, monolog tarzında olduğu için egloğa göre daha kısa olur. Pastoral şiirler, Yunan edebiyatında The- okritos, Latin edebiyatında Vergilus tarafından yazılmıştır. Pastoral şiir geleneği sonraki çağlarda da sürmüştür. Özellikle Romantik dönemde, doğa Batı şiirini besleyen önemli bir kaynak olmuştur (Gökalp Alpaslan, 2009:177).
Türk edebiyatında pastoral şiir çok ilgi gören bir tür olmamakla birlikte özel- likle halk şiirlerinde doğa ve kır güzelliklerini anlatan şiirler bulunmaktadır. Divan edebiyatında gazellerde doğa betimlemeleri; kasidelerde doğa, mevsim betimleme- lerinin yapıldığı teşbîb bölümleri vardır. Halk edebiyatında Karacaoğlan’ın “Çuku- rova bayramlığın giyerken” dizeleriyle başlayan şiiri bu tür içinde değerlendirilebilir. Tanzimat döneminde pastoral şiire yeni bir soluk getiren şairler arasında Abdülhak Hamit, Servet-i Fünun’da Tevfik Fikret ve Cenap Şehabettin vardır. Çağdaş Türk şiirinde Kemalettin Kamu, Behçet Necatigil, Cahit Külebi bu türde şiirler yazmıştır. Buna göre tsöylenemeyecek ifade D seçeneğinde yer alır.
Sanatsal yazı türleri içinde aşağıdakilerden hangisi en eski tür olarak nitelendirilmektedir?
- A-) Roman
- B-) Tiyatro
- Cevap C-) Şiir
- D-) Öykü
- E-) Deneme
Açıklama: Sanatsal yazı türleri içinde şiir en eski tür olarak nitelendirilmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Seçeneklerden hangisi sanatsal yazı türlerine örnek gösterilemez?
- A-) Şiir
- B-) Öykü
- Cevap C-) Bildiri
- D-) Roman
- E-) Tiyatro
Açıklama: Sanatsal yazı türlerini sıralayabileceksiniz.
Sanatsal yazılar, edebi, yazınsal metinler veya kurmaca, kurgusal metinler olarak da ifade edilmektedir. Seçeneklerde yer alan “bildiri” bu özellikler açısından değerlendirildiğinde, sanatsal yazı türü arasında yer almaz
Seçeneklerden hangisinde ilk Türkçe roman ve yazarı doğru olarak verilmiştir?
- A-) Eylül- Mehmet Rauf
- Cevap B-) Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat- Şemsettin Sami
- C-) Sergüzeşt- Sami Paşazade Sezai
- D-) Karabibik- Nabizade Nazım
- E-) Mai ve Siyah- Halit Ziya Uşaklıgil
Açıklama: Sanatsal yazıların türlerini ayırt edebileceksiniz.
İlk Türkçe roman Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı romanıdır.
Türk edebiyatında didaktik şiirin ilk örneği olarak görülen eser aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Kutadgu Bilig
- B-) Garibname
- C-) Hayriyye
- D-) Şermin
- E-) Asım
Açıklama: Türk edebiyatında didaktik şiirin ilk örneği olarak 11. yüzyılda yazılmış olan Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig (Mutluluk Veren Bilgi) adlı eseri görülür. Doğru cevap A seçeneğidir.
Türk edebiyatında epik şiire ne ad verilmektedir?
- Cevap A-) Destan
- B-) Arya
- C-) Serenad
- D-) Masal
- E-) Öykü
Açıklama: Eski Yunan’da epik şiire epos, Batı’da epope, Türk edebiyatında destan denir. Doğru yanıt A’dır.
Türk romanının başlangıcına ilişkin, aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A-) Roman, Cumhuriyet’in kurulmasıyla başlayan çağdaşlaşmayı yansıtan bir iletişim aracı niteliğinde kullanılmıştır.
- B-) Ahmet Mithat, hem geleneksel sahne sanatlarının hem de modern romanın teknik özelliklerini birleştirmeye çalışmıştır.
- Cevap C-) 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra Sami Paşazade Sezai, Karabibik; Nabizade Nazım, Sergüzeşt adlı romanı yazar.
- D-) 2. Meşrutiyet’ten sonra H. Edip Adıvar, Y. Kadri Karaosmanoğlu, R. Halit Karay, H. Ziya Uşaklıgil romanlar yazarlar.
- E-) Şemsettin Sami’nin yazdığı Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Talat ve Fitnat’ın Aşkları), ilk Türkçe romandır.
Açıklama: Roman, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Yaşamdan bir kesit sunan öykü türüdür.
Söz edilen öykü türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Olay öyküsü
- Cevap B-) Durum öyküsü
- C-) Zaman öyküsü
- D-) Mekan öyküsü
- E-) Soyut öykü
Açıklama: Öyküler kuruluş biçimlerine göre olay öyküsü ya da durum öyküsü olarak ikiye ayrılır. Durum öyküsü: Yaşamdan bir kesit sunan ya da belli bir insanlık durumunu belli bir ortam içinde veren öykü biçimidir. Durum öyküleri olay ağırlıklı değildir. Durum öykülerinde okur, günlük yaşamdan seçilmiş, değişik durumlarla karşılaşır. Olay ya da gerilimin yerini belli bir ortamdan kaynaklanan izlenimler, çağrışımlar alır (Özdemir, 2002:237). Doğru seçenek B’dir.
Öykü türünü ilk kez Avrupa’da ortaya çıkaran yazar aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Boccacio
- B-) E. Zola
- C-) V. Hugo
- D-) Balzac
- E-) Flaubert
Açıklama: Öykü türünü ilk kez Avrupa’da ortaya çıkaran yazar Boccacio’dur. Doğru yanıt A’dır.
Öyküde ana olay, ona bağlı yan olaylar ile karşılıklı konuşmaların bulunduğu paragraflar hangi bölümde yer alır?
- A-) Çözüm
- B-) Serim
- Cevap C-) Düğüm
- D-) Sonuç
- E-) Giriş
Açıklama: Düğüm, öykünün gelişme bölümüdür. Betimlemeler, duygular, duygu çatışmaları, çözümlemeler, ana olay, ona bağlı yan olaylar ile karşılıklı konuşmaların bulunduğu paragraflar hep bu bölümdedir.
Öyküde olayın yaşandığı çevreye ne ad verilir?
- A-) Zaman
- B-) Kişiler
- C-) Olay
- Cevap D-) Yer
- E-) Durum
Açıklama: Öyküde olayın geçtiği, yaşandığı çevre, yerdir. Yer olaya göre değişebilir. Doğru cevap D’dir.
İlk Osmanlı tiyatrosu kim tarafından kurulmuştur?
- A-) Yaşar Nabi
- B-) Behçet Kemal
- Cevap C-) Güllü Agop
- D-) Haldun Taner
- E-) Necip Fazıl
Açıklama: İlk Osmanlı tiyatrosunun Güllü Agop tarafından 1870’te kurulmasıyla birlikte tiyatro eserleri yabancı dillerden çevrilmeye ya da adapte edilmeye başlanmasının da türün gelişiminde çok etkisi olmuştur. Doğru cevap C’dir.
İlk Osmanlı tiyatrosu kim tarafından ne zaman kurulmuştur?
- A-) Cevat Fehmi Başkut - 1878
- B-) Yaşar Nabi - 1878
- Cevap C-) Güllü Agop – 1870
- D-) Recep Bilginer - 1870
- E-) Necati Cumalı-1878
Açıklama: İlk Osmanlı tiyatrosunun Güllü Agop tarafından 1870’te kurulmuştur.
İlk Türkçe roman aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Següzeşt
- Cevap B-) Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat
- C-) Mai ve Siyah
- D-) Aşk-ı Memnu
- E-) Eylül
Açıklama: İlk Türkçe roman Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Talat ve Fitnat’ın Aşkları) adlı eseridir. Doğru cevap B’dir.
Şairlerin şiirde müzikal etkiyi sözcüklerin kullanımıyla da sağlamaya çalışmaları, sözcüklerin şiirde gizemli bir hâl almasını ifade etmek için şiiri büyüye, şairleri de büyücülere benzeten şairimiz kimdir?
- Cevap A-) Sabahattin Eyüboğlu
- B-) Fuzuli
- C-) Nazım Hikmet
- D-) Can Yücel
- E-) Edip Cansever
Açıklama: Şiirin düz yazıdan farkları arasında çağrışımlar, imgeler kadar şiirde dizelerin kümelenişi, uzunluk kısalık durumu ve uyak dizilişi gibi yapısal özelliklerdeki farklılık da büyük önem taşır. Biçim olarak adlandırılan bu özelliklerle yani
uyak ve ölçü ile şiirde müzikal bir etki yaratmaya çalışır şair. Şairler şiirde müzikal
etkiyi sözcüklerin kullanımıyla da sağlamaya çalışırlar. Sözcükler şiirde gizemli
bir hâl alırlar. Bu yönüyle Sabahattin Eyüboğlu (1997: 55) şiiri büyüye, şairi ise
büyücüye benzetir.
Şermin ve Asım şiirleri hangi tür şiirlere örnektir?
- A-) Pastoral
- Cevap B-) Didaktik
- C-) Satirik
- D-) Dramatik
- E-) Lirik
Açıklama: Tanzimat döneminde Tevfik Fikret’in çocuklara seslendiği Şermin
adlı eseri, Mehmet Akif’in Asım adlı eseri didaktik şiirler arasındadır.
Şiir dizelerinin sonlarındaki ses benzerliğine ne ad verilir?
- A-) Ölçü
- B-) Ulama
- C-) Ritim
- D-) Redif
- Cevap E-) Uyak
Açıklama: Uyak, dize sonlarındaki ses benzerliğidir. Uyaklar yapılışlarına göre farklı adlar alırlar. Yarım uyak, dize sonundaki tek ses benzerliğine; tam uyak, iki ses benzerliğine; zengin uyak, ikiden çok ses benzerliğine dayanan uyak türüdür.
Şiir ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
- A-) En yeni yazı türüdür.
- Cevap B-) Ritmik bir söyleyişe önem verir.
- C-) Açık bir anlatıma sahiptir.
- D-) İmgelere yer vermez.
- E-) Estetik kaygı gütmez.
Açıklama: Şiir, ritmik bir söyleyişe önem verir. Doğru yanıt B’dir.
Şiir türleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A-) Satirik şiirler, duyguları coşkulu bir dille anlatır.
- B-) Dramatik şiirler, bir ulusun kahramanlıklarını uzun uzun anlatır.
- Cevap C-) Didaktik şiirler, bilgi ve öğüt vermek amacıyla yazılan şiir türüdür.
- D-) Lirik şiirler, doğa güzelliklerini anlatır.
- E-) Pastoral şiirler, yaşananları bir tiyatro gibi canladırır.
Açıklama: Şiir, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Şiir, bilgi aktarmak veya öğretmek amacıyla yazılmaz.Aşağıdaki şiir türlerinden hangisi bu düşünceyi destekleyici nitelikler taşımaz?
- A-) Lirik
- B-) Pastoral
- C-) Epik
- Cevap D-) Didaktik
- E-) Dramatik
Açıklama: Sanatsal yazıların genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Şiirde dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine (açıklık-kapalılık, uzunluk-kısalık) göre bir uyum içinde olmasına ne ad verilmektedir?
- Cevap A-) Ölçü
- B-) Pan
- C-) Uyak
- D-) Redif
- E-) Durak
Açıklama: Ölçü, şiirde dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine (açıklık-kapalılık, uzunluk-kısalık) göre bir uyum içinde olmasıdır. Doğru yanıt A’dır.
Şiiri tanımlama tartışmaları çerçevesinde “Tanım akıl işidir. Şiir ise akıl dışıdır.” sözünü söyleyen tanınmış şair aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A-) Cahit Sıtkı
- B-) Mehmet Akif
- C-) Orhan Veli
- Cevap D-) Melih Cevdet
- E-) Necip Fazıl
Açıklama: Cahit Sıtkı’ya göre “şiir, kelimelerle güzel biçimler kurmak sanatıdır.” Şiiri tanımlamaya
çalışmanın boş bir çaba olduğunu belirten Melih Cevdet’e göre “Tanım akıl işidir.
Şiir ise akıl dışıdır.”
“Bir duygunun, bir tasarının, bir düşüncenin ya da güzelliğin anlatımında kullanılan yöntemlerin tümü ve bunların sonunda erişilen üstün yaratıcılık.” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Dil
- B-) Nesir
- C-) Şiir
- D-) Heykel
- Cevap E-) Sanat
Açıklama: Türk Dil Kurumunun genel ağdaki Büyük Türkçe Sözlük içinde yer alan Yazın Terimleri Sözlüğü’nde sanat, “Bir duygunun, bir tasarının, bir düşüncenin ya da güzelliğin anlatımında kullanılan yöntemlerin tümü ve bunların sonunda erişilen üstün
yaratıcılık.” (tdkterim.gov.tr/bts.) olarak tanımlanmaktadır.
“Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi, manzume, nazım, koşuk” (www.tdk.gov.tr) olarak tanımlanmaktadır.
Söz edilen edebi yazı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Roman
- Cevap B-) Şiir
- C-) Hikaye
- D-) Masal
- E-) Nesir
Açıklama: Ortak bir tanıma ulaşılamayan türlerden biri olan şiir, genel olarak, “Zengin sem- bollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi, manzume, nazım, koşuk” (www.tdk.gov.tr) olarak tanımlanmaktadır. Doğru seçenek B’dir.

Ünite 6

” …………………. aktarımda yazar, metinde yer vereceği kaynakta okuduğu bilgileri kendi anlatımı ile ifade eder. “ cümlesinde boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru tamamlar?
- A-) Doğrudan
- B-) Katkı veren
- C-) Kaynaklı
- Cevap D-) Dolaylı
- E-) Dolaysız
Açıklama: Dolaylı aktarımda yazar, metinde yer vereceği kaynakta okuduğu bilgileri kendi
anlatımı ile ifade eder. Doğru cevap ” D “ dir.
” İkinci ve daha sonraki başvurularda, yalnızca yazarın soyadı ile sayfa numarasını göstermek ……………… . “ cümlesinde boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A-) gerekmez
- B-) anlamlıdır
- C-) kusurludur
- D-) dolaysızdır
- Cevap E-) yeterlidir
Açıklama: İlk kez dipnotta geçen bir kaynağa yeniden başvuru yapıldığında, o kaynak
hakkındaki tüm bilgiler yinelenmez. İkinci ve daha sonraki başvurularda, yalnızca
yazarın soyadı ile sayfa numarasını göstermek yeterlidir. Bir yazarın birden fazla çalışması kaynak gösteriliyorsa karışıklık olmaması açısından, yazar soyadından sonra çalışmanın başlığı da kısaca yazılabilir. Doğru cevap ” E “ dir.
“Araştırılmak üzere belirlenen soruna verilen bir ön yanıt” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Değişken
- B-) Varsayım
- C-) Yöntem
- D-) Kuram
- Cevap E-) Hipotez
Açıklama: Bilimsel Araştırma Süreci
Hipotez
“Turistlerin memnuniyet düzeyi” üzerine yapılan bir çalışmada araştırma konusu belirlendikten sonra izlenecek adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Bulguların raporlanması
- Cevap B-) Kaynak taraması
- C-) Verilerin toplanması
- D-) Veri analizi
- E-) Sonuçların raporlanması
Açıklama: Bilimsel araştırma süreci
Kaynak taraması
“Çalışmanın ……….. bölümünde yazar, giriş bölümünde ulaşmayı hedeflediği sonucun gerçekleşip gerçekleşmediğini ortaya koyarak konu ile ilgili kendi yorumlarını içeren ifadelere yer verir” Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun gelen bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Kuram ve hipotezler
- B-) Literatür incelemesi
- Cevap C-) Sonuç
- D-) Yöntem
- E-) Bulgular
Açıklama: Bilimsel Yazının İçeriği
Sonuç
……….. mektupların sanatsal yönü daha ağır basmakta ve genellikle sonraki yıllarda edebiyat araştırmacıları tarafından yayımlanmaktadır.
Yukarıda boş bırakılan yere uygun gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Resmi mektup
- B-) Açık mektup
- C-) Özel mektup
- D-) İş mektubu
- Cevap E-) Edebi mektup
Açıklama: Özel yazışmalar
Edebi mektup
10- APSA yazım stili aşağıdakilerin hangisinde kullanılır?
- A-) Sanat ve tarih bilimleri
- B-) İstatistik ve diğer bilimsel yazılar
- Cevap C-) Ekonomik ve politik bilimler
- D-) Tıp ve sağlık bilimleri
- E-) Psikoloji, eğitim ve sosyal bilimler
Açıklama: Yazışma türlerini örneklendirebileceksiniz.
2- Aşağıdakilerden hangisi bilimsel araştırma konusu seçerken dikkat edilmesi gereken ölçütlerden biri değildir?
- A-) Konunun yeni ve orijinal olması
- B-) Araştırmacının yetenek ve ilgi alanına girmesi
- Cevap C-) Konunun sınırlı ve dar olması
- D-) Desteklenme ve yardım görme olasılığının olması
- E-) Konuyla ilgili yeterli kaynak ve malzemenin olması
Açıklama: Bilimsel araştırma sürecini ve bilimsel üslubu betimleyebileceksiniz.
6- Aşağıdakilerden hangisi kaynakça listesi oluşturulurken dikkat edilmesi gereken kurallardan biridir?
- A-) En fazla yararlanılan kaynaktan başlayarak sıralama yapılması
- B-) Yazarın adına göre alfabetik sıralama yapılması
- Cevap C-) Yazar soyadına göre alfabetik sıralama yapılması
- D-) Eser adına göre alfabetik sıralama yapılması
- E-) Yazarın unvanına göre sıralama yapılması
Açıklama: Bilimsel bir yazıda kaynak gösterimi ve kaynakça yazımını değerlendirebileceksiniz.
7- Aşağıdakilerden hangisi resmi yazışma türlerinden biri değildir?
- A-) Dilekçe
- Cevap B-) Edebi mektup
- C-) Karar
- D-) Tutanak
- E-) Rapor
Açıklama: Yazışma türlerini örneklendirebileceksiniz.
9- Ticari kuruluşların birbirleriyle iletişimde kullandıkları mektup türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) İş mektubu
- B-) Özel mektup
- C-) Edebi mektup
- D-) Resmi mektup
- E-) Açık mektup
Açıklama: Yazışma türlerini örneklendirebileceksiniz.
1. Olayın sonrasında yazılması
2. Kişisel yorumları içermemesi
3. Kaynak taraması yapılması
4. Konunun uzmanı tarafından yazılması
Yukarıdaki özelliklerden hangisi/hangileri tutanak ile raporda ortaktır?
- Cevap A-) I, II
- B-) I, II, III
- C-) II, III, IV
- D-) I, III, IV
- E-) I, II, III, IV
Açıklama: Hem tutanak hem rapor olaydan sonra ve objektif olarak yazılır. Rapor, konunun uzmanı tarafından kaynak taraması yapılarak; tutanak ise yetkili kişi tarafından yazılır.
Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi 10 nolu derslikte yapılmakta olan Türk Dili dersi final sınavında görevli olan gözetmen, bir öğrencinin kopya çektiğini görmüştür. Buna dayanarak gözetmenin oluşturması gereken resmi yazı türü aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- A-) Dilekçe
- B-) Karar
- C-) Rapor
- Cevap D-) Tutanak
- E-) Açık Mektup
Açıklama: Herhangi bir olayın gerçekleşmesi durumunda, olayı kayıt altına almak amacıyla hazır bulunanların onayı ve imzası alınarak yazılan yazılara da tutanak denmektedir. Olay tutanağı, kavga, çatışma, iş kazası gibi konuları içerir. Soru kökünde de sınava uygun olmayan bir davranış sergilendiği için görevli olan gözetmen tarafından tutanak tutulması gerekmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
1. APA
2. AMA
3. CONSORT
Verilenlerden hangisi psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen ve dünyada kabul gören yazım stili arasında yer alır?
- Cevap A-) Yalnız I
- B-) I ve II
- C-) I ve III
- D-) II ve III
- E-) I, II ve III
Açıklama: Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association); tıp, sağlık bilimleri ve biyolojik bilimler, alanındaki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association);medikal denemelerin (RCT) sonuçlarının bildirilmesi ile ilgili yazım tarzını içeren CONSORT: (Consolidated Standarts of Reporting Trials Group).
1. Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.45.
2. Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, s.60-75,2011 .
3. Süer Eker, “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”, Bilig, 49 (Güz 2009) , s. 35-58
Yukarıdaki kaynak gösterme yöntemlerinden hangisi doğrudur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- Cevap D-) I ve III
- E-) I, II ve III
Açıklama: • Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.45.
• Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.60-75.
Yararlanılan kaynak dergide yer alan bir makale ise, makalenin başlığı tırnak içinde verilir. Derginin adının belirtilmesinin ardından makalenin hangi ciltte ve derginin hangi sayısında yer aldığı ve sayfa aralığı numaraları sırasıyla verilmeli-dir. Aşağıdaki örneği inceleyiniz.
• Süer Eker, “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”, Bilig, 49 (Güz 2009) , s. 35-58.
MLA gibi sosyal bilimler alanında tercih edilen bazı yazım stillerinde alıntı dört satırdan daha az ise metinde özel bir aralık bırakılmadan aşağıdaki işaretlerden hangisi kullanılır?
- A-) Üç nokta
- B-) Parantez
- C-) Köşeli parantez
- Cevap D-) Tırnak işareti
- E-) Noktalı virgül
Açıklama: MLA gibi sosyal bilimler alanında tercih edilen bazı yazım stillerinde alıntı dört satır-dan daha az ise metinde özel bir aralık bırakılmadan tırnak işareti ile belirtilir.
Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir olayın gerçekleşmesi durumunda, olayı kayıt altına almak amacıyla hazır bulunanların onayı ve imzası alınarak yazılanyazı türüdür?
- Cevap A-) Tutanak
- B-) Dilekçe
- C-) Rapor
- D-) Karar
- E-) İş mektubu
Açıklama: Herhangi bir olayın gerçekleşmesi durumunda, olayı kayıt altına almak amacıyla hazır bulunanların onayı ve imzası alınarak yazılan yazılara da tutanak denmektedir.
Bilimsel bir yazı başlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Araştırma başlığı, çok genel olmamalıdır.
- B-) Başlık içeriği yansıtması açısından özenle seçilmelidir.
- C-) Başlık, sözdizimi hatası içermemelidir.
- Cevap D-) Başlıkta kısaltma kullanılmalıdır.
- E-) İçeriği özetle yansıtan özgün bir isim olmalıdır.
Açıklama: Bilimsel çalışmaların başlığında kısaltma kullanılması doğru değildir.
Ad, soyad, tarih ve imzanın mutlaka bulunması gereken düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Edebi bildiri
- B-) Belgesel
- C-) Mektup
- Cevap D-) Dilekçe
- E-) Elektronik evrak
Açıklama: Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği,
ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla
yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını dilekçedir. Dilekçelerde ad, soyad, tarih ve imza mutlaka bulunmalıdır. Doğru cevap ” D “ dir.
Akademik üslubun en başta gelen özelliği olan ve anlatılmak istenen şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Kelime kullanımı
- Cevap B-) Kelime ekonomisi
- C-) Kelime dağarcığı
- D-) Kelime söylemi
- E-) Kelime standartları
Açıklama: Akademik üslubun en başta gelen özelliği, “kelime ekonomisi” olarak tanımlanan, anlatılmak istenen şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yöntemdir.
Akademik üslubun en başta gelen özelliği, “kelime ekonomisi” olarak tanımlanan, anlatılmak istenen şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yöntemdir. Araştırma sonuçlarına dair hükümlerde eğer deney sonucu kanıtlanmış hükümler değilse, kesin ifadeler kullanmaktan kaçınmak gerekir. Düşüncelerin devrik cümle yapısıyla ve fiilsiz cümlelerle ifadesinden kaçınılmalıdır. Her bilim dalının kendine özgü terimleri vardır. Bu sebeple bilimsel yazılarda ilgili terimlerin kullanılmasına özen gösterilmelidir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bilimsel bir yazıda olması gereken özelliklerden biri değildir?
- A-) Bilimsel yazıda gereksiz sözcüklerden kaçınılmalıdır.
- B-) Bilimsel yazıda cümle kurallarına dikkat edilmelidir.
- C-) Her bilim dalının kendine özgü terimleri yazıda kullanılmalıdır.
- Cevap D-) Uzun akademik yazılar daha çok kıymetli bilgiler içermektedir.
- E-) Bilimsel makalelerde kesin ifadeler kullanmak deney sonucu ile kurulabilir.
Açıklama: Uzun akademik yazıların daha kıymetli olduğu ifade edilemez.
Akademik yazım üslubu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A-) Anlatılmak istenen şey en açık ve en az kelime ile ifade edilmelidir.
- B-) Sonuçlardan bahsederken kesin hükümlerden kaçınılmalıdır.
- C-) Devrik ve fiilsiz cümleler tercih edilmemelidir.
- Cevap D-) Eşanlamlı sözcükler kullanılmamalıdır.
- E-) Üçüncü tekil ve edilgen yapı kullanılmalıdır.
Açıklama: Akademik üslubun en başta gelen özelliği, “kelime ekonomisi” olarak tanımlanan, anlatılmak istenen şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yöntemdir. Araştırma sonuçlarına dair hükümlerde eğer deney sonucu kanıtlanmış hükümler değilse, kesin ifadeler kullanmaktan kaçınmak gerekir. Düşüncelerin devrik cümle yapısıyla ve fiilsiz cümlelerle ifadesinden kaçınılmalıdır. Her bilim dalının kendine özgü terimleri vardır. Bu sebeple bilimsel yazılarda ilgili terimlerin kullanılmasına özen gösterilmelidir. Anlatımda zenginlik bakımından dikkat edilmesi gereken bir nokta da sözcük tekrarından kaçınmaktır. Tekrara düşmemek için sözcüklerin eşanlamlıları kullanılabilir. Kavramlar ve terimler ise her defasında aynı biçimde kullanılmalıdır. Bilimsel bir yazıda üçüncü tekil ve edilgen yapı kullanılmalıdır. Örneğin yaptığım çalışma yerine yapılan çalışma; tabloda gösterdiğim yerine tabloda görüldüğü gibi vb.
Anlatılmak istenen şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yönteme ne ad verilir?
- A-) IMRAD
- Cevap B-) Kelime ekonomisi
- C-) Analiz
- D-) Sentez
- E-) Doğrudan aktarım
Açıklama: Tmamlandı.
Anlatılmak istenen şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yönteme “kelime ekonomisi” denir.
Araştırma konusu seçiminde dikkat edilen unsurlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A-) Güncel olması
- B-) Konunun yeni olması
- C-) Araştırılabilirlik durumu
- Cevap D-) Maliyetinin yüksek olması
- E-) Araştırmacının bilgi düzeyi
Açıklama: Bilimsel Araştırma Süreci
Maliyetinin yüksek olması
Araştırmacının daha önce yapılmış bir çalışmayı aynen tekrarlamaktan kendini kurtarması için önce ne yapması gerekmektedir?
- A-) Muğlak ifadelere yer vermemesi
- Cevap B-) Kaynak taraması yapması
- C-) Alıntı yapması
- D-) Duygusal ifadelere yer vermemesi
- E-) Uslubuna dikkat etmesi
Açıklama: Kaynak taraması, araştırmacıyı daha önce yapılmış bir çalışmayı aynen tekrarlamaktan alıkoyar. Böylece araştırıcı zaman kazanmış olur.
Araştırmanın amacının ve öneminin yazıldığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Bulgular
- B-) Alanyazın taraması
- Cevap C-) Giriş
- D-) Yöntem
- E-) Tartışma
Açıklama: Konuyla ilgili topladığı kaynakları ve bilgileri, yazıya dönüştürmeye artık hazır olan araştırmacı, yazının giriş bölümünde araştırmanın amacını açıkça ifade etmelidir. Araştırmanın önemi, araştırmanın ilgili bilim dalına yaptığı katkıdır. Katkı kuramsal veya uygulamalı olabilir.
Aşağıda metin içi kaynak gösteriminde hangi yöntem kullanılmıştır?
> Aslında sesler farklı dillerde farklı özelliklere sahip olabildikleri gibi bulundukları sesçil ortama göre de farklılık gösterirler. Ayrıca, ses algılaması sesbirimler bazında olması nedeniyle işittiğimiz ses ile sesletilen ses arasında farklılık olabilir (Gaskell ve Marslen-Wilson 327).
- A-) APA
- Cevap B-) MLA
- C-) AMA
- D-) CONSORT
- E-) CHICAGO
Açıklama: Metin içi kaynak göstermede APA yönteminde yazar ve tarih bilgisi verilirken MLA’de yazar ve sayfa numarası bilgisi önerilmektedir. CHICAGO yönteminde ise yazar soyadı, yıl ve sayfa numarası verilir. AMA ve CONSORT metin içinde numaralı sistemi tercih etmektedir.
Aşağıda yer alan dünyada kabul gören yazım stillerinden hangisi eğitim bilimleri alanında kullanılmaktadır?
- A-) APSA: Amerikan Politik Bilimler Birliği
- B-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği
- Cevap C-) APA:Amerikan Psikoloji Birliği
- D-) MLA: Modern Dil Birliği
- E-) AMA: Amerikan Tıp Birliği
Açıklama: Psikoloji ile birlikte eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili APA: Amerikan
Psikoloji Birliği (American Psychological Association) yazım stilidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdaki alıntılardan hangisi APA stiline uygundur?
- A-) (2012, Özdemir, 200)
- B-) (Ö., 2012: 200)
- Cevap C-) (Özdemir, 2012: 200)
- D-) (200-Ö.: 2012)
- E-) (Ö: 2012, ss. 200)
Açıklama: (Özdemir, 2012: 200), APA stiline uygundur. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdaki kaynakça yazımlarından hangisi doğrudur?
- A-) Terry Eagleton, Kötülük Üzerine Bir Deneme, (çev. Şenol Bezci), İletişim Yayınları: İstanbul, 2011.
- Cevap B-) Eagleton, Terry (2011), Kötülük Üzerine Bir Deneme, (çev. Şenol Bezci), İstanbul: İletişim Yayınları.
- C-) Çev. Şenol Bezci, Kötülük Üzerine Bir Deneme: Terry Eagleton, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011.
- D-) Bezci, Ş. & Eagleton, T. (2011). Kötülük Üzerine Bir Deneme, İstanbul: İletişim Yayınları.
- E-) 2011, Eagleton & Bezci: Kötülük Üzerine Bir Deneme. İstanbul: İletişim Yayınları
Açıklama: “Eagleton, Terry (2011), Kötülük Üzerine Bir Deneme, (çev. Şenol Bezci), İstanbul: İletişim Yayınları” şeklinde kaynakça gösterimi doğrudur. Doğru yanıt B’dir.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bilimsel bir yazının kaynakça listesini oluştururken dikkat edilmesi gerekenlerden biridir?
- A-) * En fazla yararlanılan kaynağa ona göre olmalıdır.
- B-) Kaynak yazarlarının konuyla ilgili önemine göre olmalıdır.
- Cevap C-) Kaynak yazarlarının soyadına göre olmalıdır.
- D-) Kaynak yazarlarının adına göre olmalıdır.
- E-) Kaynakların alfabetik olarak adına göre olmalıdır.
Açıklama: Kaynaklar yazar soyadına göre ayrıntılı olarak sıralanır.
Kaynak yazarlarının soyadına göre olmalıdır.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bilimsel yazımda standartlaşmanın özelliklerinden biri değildir?
- A-) Bilgiye kolay erişimi sağlar
- B-) Araştırmaların planlı yazılmasını sağlar
- C-) Zaman kazanmayı sağlar
- D-) Okurlara bilgiye hızlı ve kolay erişmeyi sağlar
- Cevap E-) Güvenilir araştırma sonuçları sağlar
Açıklama: Güvenilir araştırma sonuçları sağlamak bilimsel yazılarda standartlaşmanın bir özelliği değildir.
Bilimsel yazılarda güvenilir araştırma sonuçları sağlamak atandartlaşmanın özelliklerinden biri değildir.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi resmî yazışma türlerinden biri değildir?
- A-) Tutanak
- B-) Dilekçe
- Cevap C-) Açık Mektup
- D-) Karar
- E-) Rapor
Açıklama: Açık Mektup, resmî yazışma türlerinden biri değildir.
Aşağıdaki yazım stillerinden hangisi gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilmektedir?
- A-) MLA
- B-) CONSORT
- Cevap C-) CHICAGO
- D-) APA
- E-) AMA
Açıklama: CHICAGO, gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilen bir yazım stilidir. Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangileri bir araştırmada olması gereken özelliklerdendir?
1. Konunun sınırlandırılması
2. Konuyla ilgili bir tezin olması
3. İlgili kaynakların taranması
4. Çözüm önerisinin olması
- A-) I, II
- B-) I, II, III
- Cevap C-) I, II, III, IV
- D-) I, III, IV
- E-) I, IV
Açıklama: Tümü bir araştırma sürecinde olması gereken ögelerdir.
Aşağıdakilerden hangisi “Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği, ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını” biçiminde tanımlanan resmi yazışma türüdür?
- A-) Tutanak
- B-) Karar
- C-) Rapor
- Cevap D-) Dilekçe
- E-) Öz Geçmiş
Açıklama: Soru kökünde tanımı verilen yazışma türü dilekçedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi Resmi yazışmalardan biri değildir?
- A-) Kurumlar arasında
- B-) Kurumdan kişiye
- Cevap C-) Kişiden ilgiliye
- D-) Kişiden kuruma
- E-) Kişiden kişiye
Açıklama: Resmî yazı, devlet kurumlarının kendi aralarında veya kişi ve özel kuruluşlarla iletişimlerini sağlamak amacıyla yazılan yazılardır. Bilimsel yazılarda olduğu
gibi bu tür yazılarda da, uzun anlatıma dayalı edebiyat türlerinden farklı olarak
konuyu doğrudan ifade etmek amaçlanır. Resmî yazışmalar kurumlar arasında
olabileceği gibi kurumdan kişiye, kişiden kuruma ya da kişiden kişiye de olabilir. Doğru cevap ” C “ dir.
Aşağıdakilerden hangisi araştırma konusu seçilirken dikkat edilmesi gerekenlerden biri değildir?
- A-) Güncel bir sorun olması
- B-) Araştırmacının ilgi alanına uygunluğu
- C-) Sonuçların genellenebilir olması
- Cevap D-) Araştırmacının yakınları tarafından çalışılması
- E-) Araştırmanın maliyeti
Açıklama: Araştırma konusu seçilirken konunun yeni ve orijinal olmasına, güncel bir sorun olmasına, daha önce yapılmış bir çalışmanın tekrarı olmamasına, araştırılabilirlik durumuna, sonucun bir anlamlılık taşımasına, sonuçların geçerli ve genellenebilirlik özelliğine, maliyetine, zamana, araştırmacının yetenek ve ilgi alanına, bilgi düzeyine ve karakterine, yararlanabileceği teknik olanaklara, araştırmanın sonuçta getirmesi olası riske, desteklenme ve yardım görme olasılıklarına dikkat edilmelidir.
Aşağıdakilerden hangisi araştırmacının kaynak taraması yaparken dikkat etmesi gereken hususlardan biri değildir?
- A-) Aynı konuyu farklı amaçla inceleyen kaynaklara bakmak
- Cevap B-) Sadece kendi konusuna kendi çalışacağı yöntemle inceleyen kaynaklara bakmak
- C-) Benzer konuları benzer amaçlarla ele alan çalışmalara bakmak
- D-) Aynı konuyu farklı açıdan ele alan çalışmalara bakmak
- E-) Konu farklı olmasına rağmen aynı yöntemi kullanan çalışmalara bakmak
Açıklama: Bu noktada araştırıcının dikkat etmesi gereken şey, kaynak taraması yaparken sadece kendi konusuna ve bu konuyu kendi çalışacağı yöntemle inceleyen kaynaklara bakmak olmamalıdır. Konu ile ilgili taranması gereken çalışmalar şöyle sıralanabilir: Konunun bir yönünü ele alan çalışmalar; aynı konuyu farklı amaçla, farklı açıdan ele alan çalışmalar;
konu farklı olmasına rağmen aynı yöntemi kullanan çalışmalar; farklı konuları
aynı amaçlarla ele alan çalışmalar; benzer konuları benzer amaçlarla ele alan çalışmalar
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel araştırmalarda olması gereken dil ve anlatım özelliklerinden biri değildir?
- A-) Dolaysız olması
- B-) Sade olması
- Cevap C-) Genelleyici olması
- D-) Anlaşılır olması
- E-) Akıcı olması
Açıklama: Bilimsel araştırmalarda kullanılan dil ve anlatımda genelleyici ve belirsiz ifadelere yer verilmemektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel yazı yazım sitili formatının kısaltımıdır?
- Cevap A-) IMRAD
- B-) IAPAS
- C-) ISSAS
- D-) IASSS
- E-) IMSAS
Açıklama: Bilimsel yazı yazım stili IMRAD formatında olmalıdır. IMRAD, bilimsel yazıda yer alan temel bölümler olan Introduction (Giriş), Material (Yöntem, Veri Toplama), Results (Bulgular ve Analizler), And (ve), Discussion (Tartışma) ana bölümlerinin
baş harflerinden oluşan bir yazım tarzı kısaltmasıdır. IMRAD formatında yazılacak bir yazının sunacağı bilgiler, anlattıkları temalara göre temel başlıkların içinde ait oldukları alt bölümlerde yer alacak biçimde düzenlenmiştir. Her temel bölümün hangi içerikte hazırlanması gerektiği belirlenmiştir. Doğru cevap ” A “ dır.
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel yazıda kullanılabilecek bir cümle değildir?
- A-) Tabloda görüldüğü gibi iki tür arasında beş farklı özellik bulunmaktadır.
- B-) Araştırmanın bu alanda yapılacak çalışmalara yol göstermesi amaçlanmıştır.
- Cevap C-) Bu makalede bazı canlı türlerinin hangi sebeplerle soylarının tükenmek üzere olduğunu anlatacağım.
- D-) Yapılan araştırmalar incelendiğinde durumun zaman içerisinde %3 oranında arttığı görülmektedir.
- E-) Bu çalışmada Halide Edip Adıvar’ın romanlarındaki kadın karakterlerin özellikleri incelenecektir.
Açıklama: Bilimsel bir yazıda üçüncü tekil ve edilgen yapı kullanılmalıdır. Örneğin “yaptığım çalışma” yerine “yapılan çalışma”; “tabloda gösterdiğim” yerine “tabloda görüldüğü gibi” vb.
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel yazılarda kaynak gösterirken kullanılan “adı geçen eser” sözünün kısaltmasıdır?
- Cevap A-) a.g.e.
- B-) age
- C-) a. g.m.
- D-) a.g.y
- E-) a, g,e
Açıklama: “a.g.e” bilimsel yazılarda kaynak gösterirken kullanılan “adı geçen eser” sözünün kısaltmasıdır
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel yazıların dil ve anlatımına ilişkin doğru bir madde değildir?
- Cevap A-) Kavramlar veya terimlerin her kullanımında farklı bir eş anlamlı kavram veya terim seçilmelidir.
- B-) Araştırma sonuçlarına dair hükümlerde eğer deney sonucu kanıtlanmış hükümler değilse kesin ifadeler kullanmaktan kaçınılmalıdır.
- C-) Düşüncelerin devrik cümle yapısıyla ve fiilsiz cümlelerle ifadesinden kaçınılmalıdır.
- D-) İlgili bilim dalına özgü terimler kullanılmalıdır.
- E-) Sözcük tekrarından kaçınılmalı, tekrara düşmemek için sözcüklerin eşanlamlıları kullanılmalıdır.
Açıklama: Sözcük tekrarından kaçınılmalı, tekrara düşmemek için sözcüklerin eşanlamlıları kullanılmalıdır. Kavramlar veya terimler ise her defasında aynı biçimde kullanılmalıdır.
Kavramlar veya terimlerin her kullanımında farklı bir eş anlamlı kavram veya terim seçilmelidir.
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel çalışmalarda kaynak göstermenin gerekçelerinden biri değildir?
- A-) Okuyucuya aynı konuyla ilgili yararlanabilecekleri kaynakları göstermek
- B-) Okuyucuya alıntıların asıl kaynakla uyuştuğunu kanıtlama imkanı sağlamak
- Cevap C-) Okuyucuya kaynaktaki fikirlerin kendi görüşünü desteklediğini kanıtlamak
- D-) Okuyucuya diğer kaynaklardaki görüşleri göz önünde bulundurduğunu göstermek
- E-) Okuyucuya yararlandığı kaynakları tanıtarak kaynakların yazarlarına kredi vermek
Açıklama: Karasar (2004:53) bilimsel bir çalışmada kaynak göstermenin gerekliliğini şöyle belirtir:
“Yararlanılan kaynakların yazarlarına kredi vererek, ahlaki ve yasal kurallara uymak; okuyucuya alıntıların asıl kaynağa uygunluğunu denetleme imkanı vermek; araştırmada ileri sürülen görüş̧ ve olguları, varsa destekleyen ve desteklemeyen görüş̧ ve olguların varlığını belirterek, araştırmacının, bunları göz önüne aldığını kanıtlamak ve okuyucuya aynı konuda, yararlanabileceği öteki önemli kaynakları tanıtmaktır.”
Aşağıdakilerden hangisi bir araştırma konusunun sınırlandırılmasının gerekçesini oluşturmaktadır?
- A-) Araştırmanın veri toplama araçlarını belirlemek
- Cevap B-) Araştırmanın yüzeysel kalmasını önlemek
- C-) Araştırma konusuna yönelik kaynak taraması yapmak
- D-) Araştırmayı yeni bir konuda yapmak
- E-) Araştırma sonuçlarını raporlaştırmak
Açıklama: Araştırmanın konusunun çerçevesi belirlenerek sınırlandırılması ile araştırmanın yüzeysel kalması önlenmek istenir. Aksi halde ortaya çıkan çalışma ya çok yüzeysel ve dağınık ya da başlığı ile kapsamı arasında zor ilişki kurulan bir “deneme” olur. Bu durum ise bilimsel yazının mantığı ile uyuşmaz. Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi bir araştırma yazısında aranacak en önemli özelliklerden biri değildir?
- A-) Sadelik
- Cevap B-) Çekici
- C-) Açıklık
- D-) Akıcılık
- E-) Dolaysız anlatım
Açıklama: Araştırma bir edebiyat yazısı değildir. Anlatışın parlak ve çekici olmasından çok, açık ve anlaşılır olması tercih edilmelidir. Bir araştırma yazısında aranacak en önemli özellikler sadelik, açıklık, akıcılık ve söylenmek istenen şeyin dolaysız olarak söylenmiş olmasıdır. Her şey tam olarak söylenmeli, hiçbir noktanın tamamlanması okuyucunun hayaline bırakılmamalıdır. Bu sağlanmadığı takdirde çalışmalar hakkında yanlış anlamalara yol açılması olasılığı büyüktür. Doğru cevap ” B “ dir.
Aşağıdakilerden hangisi bir araştırma yazısında aranacak önemli özelliklerden biri değildir?
- A-) Sadelik
- B-) Açıklık
- C-) Akıcılık
- Cevap D-) Yoğunluk
- E-) Dolaysız söylem
Açıklama: Bir araştırma yazısında aranacak en önemli özellikler sadelik, açıklık, akıcılık ve söylenmek istenen şeyin dolaysız olarak söylenmiş olmasıdır. Her şey tam olarak söylenmeli, hiçbir noktanın tamamlanması okuyucunun hayaline bırakılmamalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi daha çok istatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren bir yazım stilidir?
- A-) AMA
- B-) APA
- C-) MLA
- D-) * APSA
- Cevap E-) ASA
Açıklama: ASA daha çok istatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren bir yazım stilidir.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçe yazımı ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
- A-) Dilekçelerde ad, soyad, tarih ve imza mutlaka bulunmalıdır.
- B-) Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
- C-) Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır.
- Cevap D-) İmzanın üstüne ad ve soyad yazılır.
- E-) Tarihin altına imza atılır.
Açıklama: Dilekçelerin yazımında uyulması gereken noktalar şöyledir:
Dilekçelerde ad, soyad, tarih ve imza mutlaka bulunmalıdır
Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır.
Tarihin altına imza atılır.
İmzanın altına da ad ve soyad yazılır.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçe yazımı ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
- A-) Kağıdının üst kenarından bir miktar boşluk bırakıldıktan sonra isteğin iletildiği makam adı yazılır.
- B-) Makam adından sonra alt satıra geçilerek makamın bulunduğu yer adı yazılır.
- C-) Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılır.
- Cevap D-) Metin bölümünün sonuna sol alta tarih yazılır.
- E-) Tarihin altına imza atılır. İmzanın altına ad ve soyad yazılır.
Açıklama: Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır.
Metin bölümünün sonuna sol alta tarih yazılır.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçe yazımı ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
- A-) Kağıdının üst kenarından bir miktar boşluk bırakıldıktan sonra isteğin iletildiği makam adı yazılır
- B-) Makam adından sonra alt satıra geçilerek makamın bulunduğu yer adı yazılır.
- C-) Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılır.
- D-) Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır.
- Cevap E-) Tarihin altına ad ve soyad yazılır. Ad soyadın altına imza atılır.
Açıklama: Tarihin altına imza atılır. İmzanın altına ad soyad yazılır.
Tarihin altına ad ve soyad yazılır. Ad soyadın altına imza atılır.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçe yazımı ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
- A-) Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır.
- B-) Tarihin altına imza atılır.
- C-) İmzanın altına ad ve soyad yazılır.
- D-) İmza bölümünden sonra kâğıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgileri yazılır.
- Cevap E-) Dilekçede ek belge varsa kağıdın sağ alt tarafına sıralanır.
Açıklama: Dilekçede ek belge varsa kağıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin altına sıralanır.
Dilekçede ek belge varsa kağıdın sağ alt tarafına sıralanır.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçelerin yazımında uyulması gereken noktalardan biri değildir?
- A-) Dilekçe kağıdının üst kenarından bir miktar boşluk bırakıldıktan sonra isteğin iletildiği makam adı yazılır ve alt satıra geçilerek makamın bulunduğu yer adı yazılır.
- B-) Metin bölümü birkaç maddeden oluşmuyorsa paragraf başı kadar boşluk bırakılarak yazıya başlanır. Dilek, hiçbir yanlış anlamaya yer vermeyecek, açık ve anlaşılır bir ifade ile bildirilir. Anlatılmak istenen her şey kısa ve öz biçimde yazılmalıdır.
- Cevap C-) Dilekçenin metin bölümü “rica ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
- D-) Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır. Tarihin altına imza atılır. İmzanın altına da ad ve soyad yazılır.
- E-) Dilekçede ek belge varsa kağıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin altına sıralanır.
Açıklama: Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçelerin yazımında uyulması gereken noktalardan biri değildir?
- A-) İsteğin iletildiği makam adı yazılır ve alt satıra geçilerek makamın bulunduğu yer adı yazılır.
- B-) Açık ve anlaşılır bir ifade ile yazılmalıdır.
- Cevap C-) İmza bölümünden sonra kâğıdın sağ alt tarafına adres ve iletişim bilgileri yazılır.
- D-) Tarihin altında imza ve imzanın altında da ad ve soyad olmalıdır.
- E-) Genelde çizgisiz dosya kâğıdına yazılır.
Açıklama: Tamamlandı.
Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği,
ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla
yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını dilekçedir. Dilekçelerin yazımında
uyulması gereken noktalar şöyledir:
1. Dilekçe kağıdının üst kenarından bir miktar boşluk bırakıldıktan sonra isteğin
iletildiği makam adı yazılır ve alt satıra geçilerek makamın bulunduğu
yer adı yazılır.
2. Metin bölümü birkaç maddeden oluşmuyorsa paragraf başı kadar boşluk
bırakılarak yazıya başlanır. Dilek, hiçbir yanlış anlamaya yer vermeyecek,
açık ve anlaşılır bir ifade ile bildirilir. Anlatılmak istenen her şey kısa ve öz
biçimde yazılmalıdır.
3. Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
4. Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır. Tarihin altına imza atılır.
İmzanın altına da ad ve soyad yazılır.
5. İmza bölümünden sonra kâğıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgileri
yazılır.
6. Dilekçede ek belge varsa kağıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin altına sıralanır.
Eskiden arzuhal ya da istida diye de adlandırılan bu tür, çoğunlukla çizgisiz dosya kâğıdına yazılır.
Doğru cevap C.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçenin yazımında uyulması gereken kurallardan biri değildir?
- A-) Dilekçe kağıdının üst kenarından bir miktar boşluk bırakıldıktan sonra isteğin iletildiği makam adı yazılır.
- Cevap B-) Dilekçede ek belge varsa kağıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin üstüne sıralanır.
- C-) Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
- D-) Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır.
- E-) İmza bölümünden sonra kâğıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgileri yazılır.
Açıklama: Dilekçelerin yazımında uyulması gereken noktalar şöyledir:
1. Dilekçe kağıdının üst kenarından bir miktar boşluk bırakıldıktan sonra isteğin iletildiği makam adı yazılır ve alt satıra geçilerek makamın bulunduğu yer adı yazılır.
2. Metin bölümü birkaç maddeden oluşmuyorsa paragraf başı kadar boşluk
bırakılarak yazıya başlanır. Dilek, hiçbir yanlış anlamaya yer vermeyecek,
açık ve anlaşılır bir ifade ile bildirilir. Anlatılmak istenen her şey kısa ve öz
biçimde yazılmalıdır.
3. Dilekçenin metin bölümü “arz ederim” ifadesiyle sonlandırılmalıdır.
4. Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır. Tarihin altına imza atılır.
İmzanın altına da ad ve soyad yazılır.
5. İmza bölümünden sonra kâğıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgileri
yazılır.
6. Dilekçede ek belge varsa kağıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin altına sıralanır.
Dilekçede ek belge varsa kağıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin üstüne sıralanır.
Aşağıdakilerden hangisi dipnotta doğru kaynak gösterme yöntemidir?
- A-) Eyüboğlu, Sabahattin. (1997). Sanat Üzerine Denemeler ve Eleştiriler. İstanbul: Cem Yayınevi.
- Cevap B-) Sabahattin Eyüboğlu, Sanat Üzerine Denemeler ve Eleştiriler, İstanbul: Cem Yayınevi, 1997, s. 56.
- C-) Eyüboğlu, S. (1997). Sanat Üzerine Denemeler ve Eleştiriler, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 56.
- D-) Sabahattin Eyüboğlu (1997). “Sanat Üzerine Denemeler Ve Eleştiriler”, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 56
- E-) S. Eyüboğlu (1997). Sanat Üzerine Denemeler ve Eleştiriler, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 56
Açıklama: Bir kitabı dipnotta ilk kez tanıtırken verilecek ilk bilgi yazar adıdır. Yazarın önce adı sonra soyadı yazılır ki bu, bibliyografyada kaynak göstermeden farklıdır. İsimlerin yalnızca baş harfleri büyük olmalıdır, unvan belirtmeye gerek yoktur. Dipnotta kitap başlığı italik ve bağlaçlar dışında kelimelerin yalnızca baş harfleri büyük harfle yazılmalıdır. Kitabın baskı sayısının, özellikle de gözden geçirilmiş baskıların mutlaka belirtilmesi gerekir. Kitap başlığından sonra yayım bilgilerine yer verilir. Yayım bilgileri basım yeri, yayınevi ve yayım tarihinden oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi dünyada kabul gören yazım stillerinden biri değildir?
- A-) APA
- B-) AMA
- Cevap C-) TNR
- D-) MLA
- E-) ASA
Açıklama: Bilimsel yazı ölçütlerini standart hale getirmek amacıyla uluslararası yayın ve bilim kuruluşları, genel kabul gören birtakım yazım tarzları belirlemişlerdir. Bu kurallar, bilimsel yazıların güvenilirliğini, yazım tekdüzeliğini ve alıntıların düzenliliğini sağlayıcı özellikler içermektedir. Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association); tıp, sağlık bilimleri ve biyolojik bilimler, alanındaki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association); istatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association); edebiyat, sanat, yazın, dil ve tarih bilimlerindeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan MLA: Modern Dil Birliği (Modern Language Association); gibibilimsel alanların niteliğine göre genel kabul gören yazım stilleridir. Doğru cevap ” C “ dir.
Aşağıdakilerden hangisi editörlü çeviri bir kitabın kullanıldığı kaynakçada yer almaz?
- A-) Editörlük yapanların adı soyadı
- B-) Yazar adı soyadı
- C-) Çevirmen adı soyadı
- D-) Yayınevinin adı
- Cevap E-) Yayın günü, ayı ve yılı
Açıklama: Tamamlandı.
Bir eseri yayıma hazırlayan, derleyen, çeviren ya da esere editörlük yapanların kaynakçada mutlaka vurgulanması gerekir. Çeviri bir eserin orijinal yazarı, yazar ad ve soyadı bilgileri içerisinde yer alırken, eseri çeviren kişi, eserin adı belirtildikten sonra çev. ibaresi ile yer almalıdır. Eser editörlüğü ya da derlemesi ed. haz. ya da der. ibareleri ile belirtilmelidir. Kaynak gösterirken eserin bu konudaki niteliğini vurgulamak önemlidir.
Doğru cevap E.
Aşağıdakilerden hangisi metin içinde yazar ve sayfa numarası bilgisini önermektedir?
- Cevap A-) MLA
- B-) CONSORT
- C-) CHICAGO
- D-) APA
- E-) AMA
Açıklama: MLA, metin içinde yazar ve sayfa numarası bilgisini önermektedir. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi resmi bir nitelik taşıyan “karar yazısı” yazılırken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri değildir?
- A-) Karar tarihinin ve gününün belirtilmesi
- B-) Oturumun yerinin ve saatinin yazılması
- C-) Giriş bölümünde toplantının gündeminin belirtilmesi
- D-) Konuya ilişkin alınan son karar/ların yazılması
- Cevap E-) Ek belgelerin mutlaka eklenmesi
Açıklama: Kararda toplantıda alınan kararlar katılımcıların imzası ile sonuçlandırılır. Ek belgelerin mutlaka eklenmesi zorunluluğu yoktur. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi özel yazı türüdür?
- A-) dilekçe
- B-) tutanak
- C-) karar
- D-) özgeçmiş
- Cevap E-) resmi mektup
Açıklama: Dilekçe, tutanak, karar, rapor, öz geçmiş̧ resmî yazı türleridir. Özel yazışmalar ise daha kişisel sebeplerle yazılan mektup türleridir. Özel mektup, edebî mektup, resmî mektup, iş mektubu ve açık mektup olmak üzere beş̧ grupta değerlendirilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi özel yazışma türlerinden biri değildir?
- A-) Özel mektup
- Cevap B-) Dilekçe
- C-) İş mektubu
- D-) Resmi mektup
- E-) Mektup
Açıklama: Özel Yazışmalar
Dilekçe
Aşağıdakilerden hangisi özel yazışma türlerinden biridir?
- Cevap A-) Açık mektup
- B-) Dilekçe
- C-) Tutanak
- D-) Karar
- E-) Rapor
Açıklama: B, C, D ve E seçeneklerinde resmi yazışma türleri yer almaktadır. Özel yazışma türlerinden biri olan açık mektup herhangi bir düşüncenin, görüşün açıklanması veya bir tezin savunulması ve halka duyurulması için yazılan ve gazete veya dergi aracılığıyla yayımlanan mektuplardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi, bilimsel yazma sürecindeki aşamalardan biri değildir?
- A-) Bilimsel bir sorun ortaya koymak.
- B-) Araştırma yöntemini belirlemek.
- C-) Bilimsel kaynaklara ulaşmak.
- Cevap D-) Yazılı anlatımda öznelliği korumak.
- E-) Yönlendirmeden uzak durmak.
Açıklama: Bilimsel Araştırma Süreci, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Aşağıdakilerden hangisi, bilimsel yazının diliyle anlatımına ilişkin geçerli bir bilgidir?
- A-) Günlük konuşma dilinin kullanılmasına özen gösterilmelidir.
- B-) Devrik cümleler, sıkça kullanılmalıdır.
- Cevap C-) Dünyaca benimsenen yazım ölçütleri uygulanmalıdır.
- D-) Birinci tekil anlatımla etkin anlatıma yer verilmelidir.
- E-) Fiil kullanılmadan uzun cümleler kurulmalıdır.
Açıklama: Bilimsel Araştırmada Dil ve Anlatım, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Aşağıdakilerden hangisinin özgeçmişte yer alması beklenmez?
- A-) Adres
- B-) E-posta
- C-) İş deneyimleri
- D-) Eğitim bilgileri
- Cevap E-) Sanal ve takma adlar
Açıklama: Kişinin adı ve soyadı veya kısaltılmış biçimi kullanılmalı, sanal ve takma adlar kullanılmamalıdır.
Aşağıdakilerin hangisi bilimsel yazıyı en doğru biçimde tanımlamaktadır?
- Cevap A-) Araştırma sonuçlarının uzmanlık biçiminde hazırlanarak sunulmasına hizmet eden özgün yazılardır.
- B-) Araştırma sonuçlarının rapor halinde sunulmasına denir.
- C-) Bilimsel yazılar, uzmanlık alanı yazılarıdır.
- D-) Bilimsel yazılar, poster halinde sunulan yazılardır.
- E-) Bilimsel yazılar, bilim insanlarının hazırladığı yazılardır.
Açıklama: Bilimsel yazılar, araştırma sonuçlarının ilgili bilim insanlarına, yararlanacak kurum ve kuruluşlara, bilimsel dergilerde yayınlanarak, rapor halinde,
kongre ve sempozyumlarda bildiri/poster halinde ya da bilim uzmanlığı/doktora/
tıpta uzmanlık biçiminde hazırlanarak sunulmasına hizmet eden özgün yazılardır.
Araştırma sonuçlarının uzmanlık biçiminde hazırlanarak sunulmasına hizmet eden özgün yazılardır.
Bilginin bulunması, geliştirilmesi ve gerçeğe uygun olup olmadığının kontrol edilmesi için harcanan çabaya verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Araştırma
- B-) Yöntem
- C-) Bilim
- D-) Bilgi
- E-) Teknik
Açıklama: Araştırma, bilginin bulunması, geliştirilmesi ve gerçeğe uygun olup olmadığının kontrol edilmesi için harcanan çabadır
Bilim ahlakı aşağıdakilerden hangisini zorunlu kılmaktadır?
- Cevap A-) Başkalarının fikirlerini kaynak vererek göstermeyi
- B-) Konu ile ilgili yazarın kendi katkısını belirtmeyi
- C-) Çalışmanın neler içerdiğini ayrıntılarıyla anlatmayı
- D-) Araştırmayı neden yaptığını ayrıntılarıyla belirtmeyi
- E-) Çalışmanın sonuncunda ulaşılan bulguları açıklamayı
Açıklama: Bilimsel çalışmalarda, konu ile ilgili yararlanılan kaynaklara göndermede bulunmak dikkat edilmesi gereken en önemli noktadır. Bilim ahlakı, çalışmanın doğruluğu ve inanılırlığı açısından, başkalarına ait ve özgünlüğe sahip olan fikirlerin alındıkları kaynağın mutlaka gösterilmesi gerekir.
Bilim insanının amacı, bilgileri toplamak ve bu bilgileri biriktirip sunmak değildir. Sorunların neler olduğunu ve nasıl çözüme kavuşturulabileceklerini ortaya çıkarmaktır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A-) Bilim insanı sorunlara çözüm bulur.
- B-) Bilim insanı metodolojik çalışır.
- Cevap C-) Bilim insanı subjektiftir.
- D-) Bilim insanı çözüm odaklıdır.
- E-) Bilim insanı problemi geniş kapsamlı değerlendirir.
Açıklama: Bilim insanı izleyeceği yollarla subjektif değil objektif olmalıdır. Doğru seçenek C’dir.
Bilimsel alanların niteliğine göre genel kabul gören yazım stili olan ve “gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilen bir yazım stilidir.” şeklinde tanımlanan yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) CONSORT
- B-) CALIBRI
- C-) CHANNEL
- D-) CHAIR
- Cevap E-) CHICAGO
Açıklama: Gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilen bir yazım stili olan CHICAGO, bilimsel alanların niteliğine göre genel kabul gören yazım stilleridir.
Bilimsel araştırma sürecinin ilk adımı aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Çalışılacak konuya karar verilmesi
- B-) Hipotezin kurulması
- C-) Verilerin toplanması
- D-) Verilerin sınıflanması
- E-) Uzman görüşü alınması
Açıklama: Bilimsel araştırma süreci, çalışılacak konuya karar verilmesi ile başlar. Seçilecek konu, çözümüne ihtiyaç duyulan bir problem olmalıdır. Araştırmacı, problemle ilgili hipotezler kurabilmeli, sorular sorabilmelidir. Dolayısıyla seçilecek konu araştırılabilir olmalıdır
Bilimsel araştırmalar dil ve anlatım açısından aşağıdakilerden hangilerini içermelidir?
1. Alana özgü terimleri
2. Sözcük tekrarını
3. Üçüncü tekil şahıs kullanımını
4. Edilgen yapı kullanımını
- A-) I, II
- B-) I, III
- C-) I, II ,III
- Cevap D-) I, III, IV
- E-) I, II, III, IV
Açıklama: Bilimsel yazılarda alanla ilgili terimlerin kullanılmasına özen gösterilmeli, üçüncü tekil ve edilgen yapı kullanılmalıdır. Anlatımda zenginlik bakımından dikkat edilmesi gereken bir nokta da sözcük tekrarından kaçınmaktır. Tekrara düşmemek için sözcüklerin eşanlamlıları kullanılabilir.
Bilimsel bir yazıda bir kaynaktan doğrudan aktarım nasıl yapılır?
- A-) Doğrudan aktarımda yazar, metinde yer vereceği kaynakta okuduğu bilgileri kendi anlatımı ile ifade eder.
- Cevap B-) Doğrudan aktarımda yazar, konusuyla ilgili herhangi bir cümleyi/ paragrafı/ fikri kaynakta yer aldığı şekliyle hiçbir müdahalede bulunmadan tırnak içinde alıntılar.
- C-) Doğrudan aktarımda yazar, metinde yer vereceği kaynakta okuduğu bilgileri kendi anlatımı ile ifade edebildiği gibi tırnak içerisinde de gösterebilir.
- D-) Doğrudan aktarımda yazar, metinde yer vereceği ifadeler tamamen kendisine aittir.
- E-) Doğrudan aktarımda yazar, aktardığı bilgiler tamamiyle yazarlardan bağımsız olmalıdır.
Açıklama: Doğrudan aktarımda yazar, konusuyla ilgili herhangi bir cümleyi/ paragrafı/ fikri kaynakta yer aldığı şekliyle hiçbir müdahalede bulunmadan tırnak içinde alıntılar. Doğru seçenek B’dir.
Bilimsel bir yazıda olması gereken yazım tarzını belirten kısaltma aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) IMRAD
- B-) Op.cit
- C-) Ibid
- D-) vd.
- E-) a.g.e.
Açıklama: IMRAD, bilimsel yazıda yer alan temel bölümler olan Introduction (Giriş), Material (Yöntem, Veri Toplama), Results (Bulgular ve Analizler), And (ve), Discussion (Tartışma) ana bölümlerinin baş harflerinden oluşan bir yazım tarzı kısaltmasıdır.
Bilimsel bir yazının giriş bölümünde aşağıdakilerden hangisine yer verilmez?
- A-) Çalışmanın amacı
- B-) Kaynak taraması
- C-) Çalışmanın önemi
- D-) Araştırma soruları
- Cevap E-) Araştırma sonuçları
Açıklama: A, B, C ve D seçeneklerinde belirtilenler giriş bölümünde yer alır. Araştırma sonuçlarına ise sonuç bölümünde yer verilmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Bilimsel bir çalışmada aşağıdaki yapılardan hangisi kullanılmalıdır?
- A-) birinci tekil şahıs
- B-) ikinci tekil şahıs
- C-) birinci çoğul şahıs
- Cevap D-) üçüncü tekil şahıs
- E-) emir kipi
Açıklama: Bilimsel bir çalışmada üçüncü tekil şahıs kullanılmalıdır. Doğru yanıt D’dir.
Bilimsel bir çalışmada çalışmanın konusu ve özgünlüğün yazıldığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Yöntem
- B-) Tartışma
- C-) Bulgular
- Cevap D-) Giriş
- E-) Veri toplama
Açıklama: Tamamlandı.
Bilimsel bir çalışmada giriş bölümü, çalışmanın amacının, konusunun, bilimsel çalışmalara ne kazandırılacağının, dolayısıyla özgünlüğünün ifade edildiği bölümdür.
Doğru cevap D.
Bilimsel bir çalışmanın hangi bölümünde çalışmanın özü, genel nitelikleri ve elde edilen bulgular özetlenir?
- A-) özet
- B-) giriş
- C-) gelişme
- Cevap D-) sonuç
- E-) kaynakça
Açıklama: Bilimsel bir çalışmanın sonuç bölümünde çalışmanın özü, genel nitelikleri ve elde edilen bulgular özetlenir. Doğru yanıt D’dir.
Bilimsel çalışmalarda, konuyla ilgili yararlanılan kaynaklara göndermede bulunmak, özen gösterilmesi gereken en önemli konudur. Bilim etiği, çalışmanın doğruluğuyla inanılırlığı açısından, başkalarının görüşlerinin alındıkları kaynağın gösterilmesini gerektirir.
Aşağıdakilerden hangisi, bilimsel çalışmalarda kaynak gösterimine ilişkin geçerli bir bilgidir?
- A-) Başka kaynaklardan bire bir alıntılara sıkça yer verilmelidir.
- B-) Uzun açıklamalar içeren dipnotlara yer verilmelidir.
- Cevap C-) Alıntılanan her düşüncenin kaynağı açıkça belirtilmelidir.
- D-) Paragraf içinde kaynak gösterimi yaygın bir kullanım değildir.
- E-) Kaynaklar, yayınevlerine göre alfabetik düzende verilirler.
Açıklama: Kaynak Gösterme, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Bilimsel yazı ölçütlerini standart hale getirmek amacıyla uluslararası yayın ve bilim kuruluşları, genel kabul gören birtakım yazım tarzları belirlemişlerdir. İstatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) ASA
- B-) APA
- C-) AMA
- D-) APSA
- E-) CONSORT
Açıklama: İstatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association)
Bilimsel yazı yazım stili IMRAD kısaltmasında bulunan “M” harfi aşağıdakilerden hangisinin baş harfidir?
- A-) Manning
- Cevap B-) Material
- C-) Main idea
- D-) Metaphor
- E-) Modern
Açıklama: IMRAD, bilimsel yazıda yer alan temel bölümler olan Introduction (Giriş), Material (Yöntem, Veri Toplama), Results (Bulgular ve Analizler), And (ve), Discussion (Tartışma) ana bölümlerinin baş har erinden oluşan bir yazım tarzı kısaltmasıdır.
Bilimsel yazı yazım stili aşağıdaki formatlardan hangisi olmalıdır?
- Cevap A-) IMRAD
- B-) AMA
- C-) APA
- D-) ASA
- E-) MLA
Açıklama: Bilimsel yazı yazım stili IMRAD formatında olmalıdır.
Bilimsel yazı yazım stili aşağıdaki hangi formatta olmalıdır?
- A-) DAMIR
- B-) DARIM
- C-) MIRAD
- Cevap D-) IMRAD
- E-) RAMDI
Açıklama: Bilimsel yazı yazım stili IMRAD formatında olmalıdır. IMRAD formatında yazılacak bir yazının sunacağı bilgiler, anlattıkları temalara göre temel başlıkların içinde ait oldukları alt bölümlerde yer alacak biçimde düzenlenmiştir.
Bilimsel yazı yazım stili hangi formatta olmalıdır?
- A-) APA
- B-) CONSORT
- Cevap C-) IMRAD
- D-) MLA
- E-) CHICAGO
Açıklama: Bilimsel yazı yazım stili IMRAD formatında olmalıdır.
Bilimsel yazıda yer alan temel bölümler olan ‘Giriş’, ‘Yöntem’, ‘Bulgu’ ‘Ve’ ‘Tartışma’ kelimelerinden oluşturulmuş kısaltmanın adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) IMAD
- B-) IMAR
- C-) MARID
- D-) MARI
- Cevap E-) IMRAD
Açıklama: IMRAD, bilimsel yazıda yer alan temel bölümler olan Introduction (Giriş), Material (Yöntem, Veri Toplama), Results (Bulgular ve Analizler), And (ve), Discussion (Tartışma) ana bölümlerinin baş harflerinden oluşan bir yazım tarzı kısaltmasıdır.
Bilimsel yazılarda akademik üslup nasıl olmalıdır?
- A-) Yazar, kişisel ifadeler kullanmalıdır.
- B-) Yazar, günlük konuşma dili kullanmalıdır.
- C-) Yazar, polemik yaratacak cümleler kurmalıdır.
- D-) Yazar, kanıtlanamayacak düşüncelere yer vermelidir.
- Cevap E-) Yazar düşüncesini açık bir biçimde ifade etmelidir.
Açıklama: Bilimsel araştırmalarda düşüncelerin hangi kelimelerle ifade edileceği önemli bir
konudur. Akademik üslup, bilimsel araştırmalarda tercih edilmesi gereken bir üsluptur. Yazar, bu üslup çerçevesinde, kişisel ifadelerden ve günlük konuşma dilinde tercih edilen polemik üslubundan kaçınmalıdır. Aynı zamanda genelleyici
ve belirsiz ifadeler ve kanıtlanamayacak düşüncelerin de akademik üslupta yeri
yoktur.
Yazar düşüncesini açık bir biçimde ifade etmelidir.
Bilimsel yazılarda araştırmacının, hazırlayacağı yazının küçük bir haritasını çıkarttığı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Başlık
- B-) Önsöz
- Cevap C-) Giriş
- D-) Gelişme
- E-) Sonuç
Açıklama: Giriş bölümünde aynı zamanda çalışmanın çerçevesi çizilir. Araştırmacının konuyu nasıl sınırladığı ve ne çerçevede, hangi yöntemle ele alacağı mutlaka belirtilmelidir. Böylece araştırmacı, hazırlayacağı yazının küçük bir haritasını çıkarmış olur.
Bilimsel çalışmada kaynak taraması neden verilebilir?
- Cevap A-) Alanyazındaki gereksinimi belirlemek
- B-) Alanyazındaki doymuşluğu göstermek
- C-) Alanyazındaki yazılmış herseyi bahsetmek
- D-) Alanyazın taramasını tablo ile sunmak
- E-) Alanyazında en az atıf alan makalelere yer vermek
Açıklama: Alanyazından yola çıkılarak gereksinim belirlenebilir. Doğru seçenek A’dır.
Bilimsel çalışmada kullanılan dil ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Bilimsel yazılarda dil mecazi anlamlı olmamalıdır.
- B-) Okuyucunun yorumuna açık olmamalıdır.
- C-) Açık ve anlaşılır olmalıdır.
- Cevap D-) Günlük konuşma dilinde olmalıdır.
- E-) Söylenmek istenen doğrudan ifade edilmelidir.
Açıklama: Bilimsel çalışmada kullanılan dil konuşma dilinde olmamalıdır. Doğru yanıt D’dır.
Bir görüşün açıklanmasını ve kamuoyuna duyurulmasını hedefleyen mektup türü hangisidir?
- A-) Resmi
- Cevap B-) Açık
- C-) Özel
- D-) Edebi
- E-) İş
Açıklama: Açık mektup herhangi bir düşüncenin, görüşün açıklanması veya bir tezin savunulması ve halka duyurulması için yazılan ve gazete veya dergi aracılığıyla yayımlanan mektuplardır. Toplumu ilgilendiren ya da bireysel bir konuda kamuoyunun da desteğini almak maksadıyla yazılan mektup türüdür.
Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türüne ne ad verilir?
- A-) Tutanak
- B-) Dilekçe
- Cevap C-) Rapor
- D-) Sözleşme
- E-) Öz geçmiş
Açıklama: Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türüne rapor adı verilir.
Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Karar
- B-) Tutanak
- C-) Dilekçe
- Cevap D-) Rapor
- E-) Mektup
Açıklama: Tamamlandı.
Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türüne rapor denir.
Doğru cevap D.
Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Rapor
- B-) Karar
- C-) Tutanak
- D-) Dilekçe
- E-) İş mektubu
Açıklama: YAZIŞMA TÜRLERİ
Rapor
Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya
çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türüne ne ad verilir?
- A-) Mektup
- B-) Karar
- Cevap C-) Rapor
- D-) Tutanak
- E-) Dilekçe
Açıklama: Bir konu ya da olayın incelenmesi sonucunda elde edilen veriler ışığında ortaya
çıkan görüşlerin sunulduğu yazı türüne rapor adı verilir.
Bir soruna çözüm bulmak için gerekli verilerin planlı ve sistemli bir biçimde toplanması, sınıflandırılması, çözümlenmesi, açıklanması ve yorumlanması sürecine ne ad verilir?
- Cevap A-) Araştırma
- B-) Bilim
- C-) Teknik
- D-) Tasarım
- E-) Analiz
Açıklama: Tamamlandı.
Bir soruna çözüm bulmak için gerekli verilerin planlı ve sistemli bir biçimde toplanması, sınıflandırılması, çözümlenmesi, açıklanması ve yorumlanması sürecine araştırma denir.
Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stilidir. Söz edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir.
- Cevap A-) APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association)
- B-) CONSORT: (Consolidated Standarts of Reporting Trials Group)
- C-) AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association)
- D-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association)
- E-) Amerikan Politik Bilimler Birliği (American Political Science Association)
Açıklama: Pskiloji ve eğitim bilimleri kökeninde bilimsel yazı stili APA’dır. Doğru seçenek A’dır.
Daha çok edebiyat, tarih, felsefe, modern ve klasik diller gibi beşeri bilimler dallarında kullanılan kaynak gösterme stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association)
- B-) AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association)
- C-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association)
- D-) APSA: Amerikan Politik Bilimler Birliği (American Political Science Association)
- Cevap E-) MLA: Modern Dil Birliği (Modern Language Association)
Açıklama: Tamamlandı.
MLA (Modern Dil Birliği-Modern Language Association) ise, metin içinde yazar ve sayfa numarası bilgisini önermektedir. Bu stil daha çok edebiyat, tarih, felsefe, modern ve klasik diller gibi beşeri bilimler dallarında kullanılır.
Doğru cevap E.
Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association)
- B-) AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association)
- C-) CONSORT: (Consolidated Standarts of Reporting Trials Group)
- D-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association)
- E-) APSA: Amerikan Politik Bilimler Birliği (American Political Science Association)
Açıklama: Tamamlandı.
Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association).
Doğru cevap A.
Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association)
- B-) AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association)
- C-) MLA: Modern Dil Birliği (Modern Language Association);
- D-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association)
- E-) APSA: Amerikan Politik Bilimler Birliği (American Political Science Association)
Açıklama: Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association); tıp, sağlık bilimleri ve biyolojik bilimler, alanındaki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association); medikal denemelerin (RCT) sonuçlarının bildirilmesi ile ilgili yazım tarzını içeren CONSORT: (Consolidated Standarts of Reporting Trials Group); istatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association); ekonomik, politik ve sosyo-politik bilimler alanındaki bilimsel yazıların yazılmasında yararlanılan bir stil olan APSA: Amerikan Politik Bilimler Birliği (American Political Science Association); edebiyat, sanat, yazın, dil ve tarih bilimlerindeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan MLA: Modern Dil Birliği (Modern Language Association); gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilen bir yazım stili olan CHICAGO, bilimsel alanların niteliğine göre genel kabul gören yazım stilleridir.
Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) APA
- B-) AMA
- C-) ASA
- D-) APSA
- E-) MLA
Açıklama: Daha çok psikoloji, eğitim ve diğer sosyal bilimlerdeki
bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili olan APA: Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association)
Dolaylı aktarım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Yazar, metinde yer vereceği kaynakta okuduğu bilgileri kendi anlatımı ile ifade eder.
- B-) Yazar konusuyla ilgili herhangi bir cümleyi herhangi bir müdahalede bulunmadan tırnak içinde alıntılar.
- C-) Yazar çok uzun aktarımlarda bulunur.
- D-) Yazar doğruluğuna emin olamadığı kaynakların aktarımında kullanır.
- E-) Yazar, katılmadığı görüşlerin aktarımında kullanır.
Açıklama: Dolaylı aktarımda yazar, metinde yer vereceği kaynakta okuduğu bilgileri kendi anlatımı ile ifade eder. Doğru yanıt A’dır.
Edebiyat, sanat, yazın, dil ve tarih bilimlerindeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association)
- B-) CONSORT: (Consolidated Standarts of Reporting Trials Group)
- C-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association)
- D-) APSA: Amerikan Politik Bilimler Birliği (American Political Science Association)
- Cevap E-) MLA: Modern Dil Birliği (Modern Language As- sociation)
Açıklama: Edebiyatta daha çok modern dil birliği yazım stili kullanılır. Doğru seçenek E’dir.
Edebiyat, sanat, yazın, dil ve tarih bilimlerindeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) CHICAGO
- B-) APSA
- Cevap C-) MLA
- D-) ASA
- E-) APA
Açıklama: Edebiyat, sanat, yazın, dil ve tarih bilimlerindeki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili MLA: Modern Dil Birliği (Modern Language Association).
Gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) AMA: Amerikan Tıp Birliği
- B-) MLA: Modern Dil Birliği
- C-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği
- Cevap D-) CHICAGO
- E-) CONSORT
Açıklama: Gerçek yaşamda tüm konularda hazırlanmış olan kitap, magazin, gazete ve diğer bilimsel alan dışı yayınlarda tercih edilen bir yazım stili olan CHICAGO’dur.
Göstereceğiniz kaynakta birden fazla sayfaya işaret etmeniz durumda aşağıdaki örneklerden hangisindeki gibi yazmanız gerekir?
- A-) Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, ss.60-75.
- Cevap B-) Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.60-75.
- C-) Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, syf:60-75.
- D-) Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.60 - s.75.
- E-) Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, syf.60- syf.75
Açıklama: Kaynağı tanıtıcı bilgilerden sonra sayfa numarası yazılır. Birden fazla sayfaya işaret edilecek ise, bilgilerin geçtiği ilk ve son sayfaların numaraları aralarına çizgi konarak gösterilir. Aşağıdaki örneklerde altı çizili yerleri karşılaştırınız.
• Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.45.
• Yalçın Armağan, İmkansız Özerklik: Türk Şiirinde Modernizm, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s.60-75.
Her bilimsel araştırma, bir tez ortaya koymalıdır. Tez, araştırılmak için belirlenen soruna verilen bir ön yanıt ya da ona karşı önerilen ilk çözüm niteliğindedir. Çalışmanın ilk aşamalarında öne sürülen tez, kesin bir görüş değil, bir tür geçici çözümdür. Araştırma derinleştirildikçe edinilen yeni bilgilerin ışığında, tezin değiştirilmesi ya da araştırmanın sonuçlarına uyacak biçimde geliştirilmesi gerekebilir.
Aşağıdakilerden hangisi, tutarlı bir tez ortaya konulması sürecinde geçilmesi gereken aşamalardan biri değildir?
- A-) Konuyla ilgili daha önce yürütülen araştırmaları taramak.
- B-) Araştırmanın sınırlarının kesin ölçütlerle belirlemek.
- C-) Tez cümlesinin özgünlüğünü sağlamak.
- Cevap D-) Kaynak taramasını konunun tek bir yönüyle sınırlamak.
- E-) Tez cümlesini ilgi çekici yazmak.
Açıklama: Bilimsel Araştırma Süreci, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Herhangi bir düşüncenin, görüşün açıklanması veya bir tezin savunulması ve halka duyurulması için yazılan ve gazete veya dergi aracılığıyla yayımlanan mektup aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Resmî Mektup
- Cevap B-) Açık Mektup
- C-) İş Mektubu
- D-) Özel Mektup
- E-) Edebî Mektup
Açıklama: Herhangi bir düşüncenin, görüşün açıklanması veya bir tezin savunulması ve halka duyurulması için yazılan ve gazete veya dergi aracılığıyla yayımlanan mektuplar, açık mektuplardır.
Herhangi bir düşüncenin, görüşün açıklanması veya bir tezin savunulması ve halka duyurulması için yazılan ve gazete veya dergi aracılığıyla yayımlanan mektuplar aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
- A-) İş mektubu
- B-) Özel mektup
- C-) Resmi mektup
- Cevap D-) Açık mektup
- E-) Yasal mektup
Açıklama: Özel Yazışmalar
Açık mektup
I. Anlatılmak istenen her şey kısa ve öz biçimde yazılmalıdır.
II. Metin bölümünün sonuna, sağ alt kısma tarih yazılır.
III. Ad-soyad yazılıp altına imza atılır.
IV. Ekler, sol tarafa adresin altına yazılır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri dilekçe ilgili olarak doğrudur?
- A-) Yalnız I
- B-) I, II
- C-) II, IV
- D-) I, II, III
- Cevap E-) I, II, IV
Açıklama: Dilek, hiçbir yanlış anlamaya yer vermeyecek, açık ve anlaşılır bir ifade ile bildirilir. Anlatılmak istenen her şey kısa ve öz biçimde yazılmalıdır. Metin bölümünün sonuna sağ alta tarih yazılır. Tarihin altına imza atılır. İmzanın altına da ad ve soyad yazılır. Dilekçede ek belge varsa kâğıdın sol alt tarafına adres ve iletişim bilgilerinin altına sıralanır.
I. Atıfta bulunmadan başkalarının bilimsel çalışmalarını kullanmak, etik kurallarına aykırıdır.
II. Metnin sonunda kaynakça listeleneceğinden metin içinde kaynak belirtmek gerekmez.
III. Metin aktarımı, doğrudan ve dolaylı aktarım olmak üzere iki yolla yapılabilir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
- A-) Yalnız II
- B-) Yalnız III
- C-) I, II
- Cevap D-) I, III
- E-) II, III
Açıklama: Bazen yazar metnin sonundaki kaynakça listesinde kaynağa yer vereceğini düşünerek metnin içinde kaynağa işaret etmez. Halbuki metnin içinde hangi düşüncenin listede verilen esere ait olduğunu tahmin etmek çok zordur. Başkalarının bilimsel üretimlerini atıfta bulunmaksızın kullanmak; bilim, araştırma ve yayın etik kurallarına aykırıdır. Yazar, metin aktarımını doğrudan ve dolaylı aktarım olarak nitelenebilecek iki yolla yapar.
I. Konuyu belirlemek II. Çalışmanın yöntemini ifade etmek III. Konuyla ilgili yapılan çalışmaları incelemek IV. Sonuca ulaşmak V. İlgili kaynaklardan alıntılar yapmak Yukarıda yer alan bilimsel bir araştırma yazısı yazma sürecinde izlenen adımlara ilişkin ifadeler, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?
- A-) I, II, III, IV, V
- B-) II, I, III, IV, V
- C-) III, I, II, V, IV
- D-) III, I, II, IV, V
- Cevap E-) I, III, II, V, IV
Açıklama: Bilimsel bir araştırma yazısı sürecinde “I. Konuyu belirlemek, III. Konuyla ilgili yapılan çalışmaları incelemek, II. Çalışmanın yöntemini ifade etmek, V. İlgili kaynaklardan alıntılar yapmak, IV. Sonuca ulaşmak” biçiminde bir sıra izlenmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.
I. Metinde verildiğinde akıcılığı bozabilen bilgileri aktarmak için kullanılır.
II. Ek bilgiler verip özel açıklamalar yapmak için tercih edilir.
III. Dipnot yöntemiyle belirtilen kaynaklar, yazarın unvanı başta olacak şekilde yazılır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri dipnot ilgili olarak doğrudur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- Cevap C-) I, II
- D-) II, III
- E-) I, III
Açıklama: Dipnot yöntemiyle belirtilen kaynaklarda yazarın önce adı sonra soyadı yazılır. İsimlerin yalnızca baş harfleri büyük olmalıdır, unvan belirtmeye gerek yoktur.
Yazarın, bazen metinde geçen bir konu hakkında ayrıntılı bilgi vermek istediği durumlar olabilir, bunlar metinde verildiğinde akıcılığı bozabilen ancak konunun daha iyi anlaşılması için gerekli olan bilgiler olabilir. Yazarın bazen dipnotlara bu sebeple gereğinden fazla yer vermesi, yazarı konunun amacından uzaklaştırarak, konunun bütünlük ve sürekliliğini bozabilir. Bu sebeplerden dolayı yazarın dipnot sistemini, kaynak göstermek yerine, bütünlüğü bozmayacağını düşündüğü ek bilgiler ve özel açıklamalar yapmak için tercih etmesi daha doğru görünmektedir.
I. Yazar, konu ile ilgili başka kaynaklara göndermede bulunabilir.
II. Yalnızca yazarın yorumlarının yer aldığı bir yazı türüdür.
III. Deneme, fıkra, gazete yazısı gibi türlerle içerik bakımından benzerdir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri bilimsel yazı ile ilgili olarak doğrudur?
- Cevap A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I, II
- D-) II, III
- E-) I, III
Açıklama: Bilimsel bir yazı, içeriği nedeniyle deneme, fıkra, gazete yazısı gibi yazarın sadece kendisiyle baş başa kalıp kendi düşünce ve yorumlarıyla oluşturduğu türlerin aksine, yazarın konu ile ilgili başka kaynaklara göndermede bulunmasını, araştırma sürecini ve anlatım tarzı ile de özenle oluşturulmasını gerektiren bir yazı türüdür. Yani bilimsel bir araştırma yazarı, konusuyla ilgili kaynak araştırması yapmak, bu kaynakların hangilerini yazısında kullanacağını belirlemek, kullanacağı alıntıları yazıda hangi yazım standardına uygun olarak vereceğini düşünmek, düşüncelerini hangi kelimelerle ifade edeceğine karar vermek gibi konularda belirleyici olmak durumundadır.
I. bilgileri biriktirip sunmak
II. sorunların neler olduğunu belirtmek
III. çözüme kavuşturulabileceklerini ortaya çıkarmak
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri bilim insanının amacıdır?
- A-) Yalnız II
- B-) Yalnız III
- C-) I, II
- D-) I, III
- Cevap E-) II, III
Açıklama: Bilim insanının amacı, bilgileri toplamak ve bu bilgileri biriktirip sunmak değildir. Sorunların neler olduğunu ve nasıl çözüme kavuşturulabileceklerini ortaya çıkarmaktır. Yani, araştırma, bir soruna çözüm bulmak için gerekli verilerin planlı ve sistemli bir biçimde toplanması, sınıflandırılması, çözümlenmesi, açıklanması ve yorumlanması sürecidir.
I. dağınık
II. yüzeysel
III. pratik
IV. başlık ile kapsam arasında zor ilişki kurulan
“Genel bir başlık ile çalışmaya başlayan araştırmacı, süreç ilerledikçe konusunu daha derinlikli bir sınırlama içine sokmalıdır. Aksi hâlde çalışma …………… olur.” ifadesine göre yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri ile boş bırakılan yere yazılabilir?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız III
- C-) II, III
- Cevap D-) I, II, IV
- E-) II, III, IV
Açıklama: Genel bir başlık ile çalışmaya başlayan araştırmacı, süreç ilerledikçe konusunu daha derinlikli bir sınırlama içine sokmalıdır. Aksi hâlde ortaya çıkan çalışma ya çok yüzeysel ve dağınık ya da başlığı ile kapsamı arasında zor ilişki kurulan bir “deneme” olur.
Kamu veya özel kuruluşların iş başvurusu sırasında kişilerin niteliklerini kısaca anlatmalarını istediği yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Tutanak
- B-) Özel mektup
- C-) Açık mektup
- D-) İş mektubu
- Cevap E-) Özgeçmiş
Açıklama: Öz geçmiş, kamu veya özel kuruluşların iş başvurusu sırasında kişilerin niteliklerini kısaca anlatmalarını istediği yazı türüdür. Öz geçmiş, kuruluşların istediği niteliklere sahip kişiyi tercih edebilmesine olanak sağlar. Öz geçmiş, herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından özel amaçlarla istenen ve kişinin hayatını, öğrenimini, yeteneğini, deneyimini, iş yapma gücünü belirten, kısaca kişiyi tüm özellikleri ile tanıtan kısa bir yazı türüdür. Doğru cevap ” E “ dir.
Kamu veya özel kuruluşların iş başvurusu sırasında kişilerin niteliklerini kısaca anlatmalarını istediği yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İş mektubu
- Cevap B-) Öz Geçmiş
- C-) Özel Mektup
- D-) Dilekçe
- E-) Tutanak
Açıklama: Kuruluşların istediği niteliklere sahip kişiyi tercih edebilmesine olanak sağlayan öz geçmiş, kamu veya özel kuruluşların iş başvurusu sırasında kişilerin niteliklerini kısaca anlatmalarını istediği yazı türüdür. Doğru cevap B seçeneğidir.
Kaynak olarak basılmamış bir yüksek lisans ya da doktora tezinden yararlanılmışsa bu kaynakçada nasıl belirtilmelidir?
- A-) İsen, Tuba Işınsu (2002), “Divan Şiirinde Fahriye”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Bilkent Üniversitesi (Yayımlanmamış)
- B-) İsen, Tuba Işınsu (2002), “Divan Şiirinde Fahriye”, Ankara: Bilkent Üniversitesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi,
- C-) İsen, Tuba Işınsu (2002), “Divan Şiirinde Fahriye”, Ankara: Bilkent Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi, Yayımlanmamış
- Cevap D-) İsen, Tuba Işınsu (2002), “Divan Şiirinde Fahriye”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Bilkent Üniversitesi.
- E-) İsen, Tuba Işınsu (2002), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Bilkent Üniversitesi. “Divan Şiirinde Fahriye”
Açıklama: Yazar, kaynak olarak basılmamış yüksek lisans veya doktora tezlerinden yararlanıyorsa kaynakça listesinde tezin basılmamış olduğunu ve hangi üniversitede hazırlandığını mutlaka belirtmelidir.
• İsen, Tuba Işınsu (2002), “Divan Şiirinde Fahriye”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Bilkent Üniversitesi.
Konuyla ilgili topladığı kaynakları ve bilgileri, yazıya dönüştürmeye artık hazır olan araştırmacı, yazının ………bölümünde araştırmanın amacını açıkça ifade
etmelidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) Giriş
- B-) Gelişme
- C-) Araştırma ve Bulgular
- D-) Hipotez
- E-) Sonuç
Açıklama: Konuyla ilgili topladığı kaynakları ve bilgileri, yazıya dönüştürmeye artık hazır olan araştırmacı, yazının giriş bölümünde araştırmanın amacını açıkça ifade etmelidir.
Kullanılan kaynakta eserin yayım yeri belirtiliyorsa yazılmalıdır, belirtilmiyorsa yayım yeri yoktur anlamındaki yyy. ibaresi kullanılabilir. Benzer şekilde yayımcı ya da yayınevinin ismi de kullanılan kaynakta yer almıyorsa yy (yayımcı/yayınevi yok) ibaresi konabilir. Bunun İngilizce karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) No name
- Cevap B-) No place
- C-) No page
- D-) No publish
- E-) No book
Açıklama: Yayım yeri: Kullanılan kaynakta eserin yayım yeri belirtiliyorsa yazılmalıdır, belirtilmiyorsa yayım yeri yoktur anlamındaki yyy. ibaresi kullanılabilir. Benzer şekilde yayımcı ya da yayınevinin ismi de kullanılan kaynakta yer almıyorsa yy (yayımcı/yayınevi yok) ibaresi konabilir. Bunun İngilizce karşılığı “no place” an- lamında “n.p.” kısaltmasıdır.
Loc. Cit. kısaltması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A-) “Yukarıda değinilen çalışma” anlamına gelmektedir.
- B-) Araya başka bir dipnotu girmeden aynı esere yeniden atıfta bulunulduğunda kullanılır.
- Cevap C-) Araya başka kaynaklar girdikten sonra bir çalışmaya yeniden atıfta bulunulduğunda kullanılır.
- D-) Yazar soyadından önce kullanılmaktadır.
- E-) Daha çok sosyal bilimler alanında tercih edilmektedir.
Açıklama: Loc.Cit. kısaltması araya başka kaynaklar girdikten sonra bir çalışmaya yeniden atıfta bulunulduğunda kullanılır. Doğru yanıt C’dir.
MLA’ya göre kaynak paragraf içerisinde kaynak gösterme aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A-) Aydin, 2020
- Cevap B-) Aydin, 2020: 118
- C-) 2020, Aydin
- D-) 2020, Aydin: 118
- E-) Aydin, 118: 2020
Açıklama: B seçeneğindeki yer verilen kaynakça MLA’ya göredir.
Meclis, kurul, toplantı, mahkeme gibi yerlerde söylenen sözlerin, tespit edildiği anda aynen yazıya geçirilmesiyle oluşturulan yazılara ne ad verilir?
- A-) Dilekçe
- B-) Sözleşme
- Cevap C-) Tutanak
- D-) Anlaşma
- E-) Şikayet
Açıklama: Meclis, kurul, toplantı, mahkeme gibi yerlerde söylenen sözlerin, tespit edildiği anda aynen yazıya geçirilmesiyle oluşturulan yazılara tutanak adı verilir.
Meclis, kurul, toplantı, mahkeme gibi yerlerde söylenen sözlerin, tespit edildiği anda aynen yazıya geçirilmesiyle oluşturulan yazılara ne ad verilir?
- A-) Dilekçe
- B-) Karar
- C-) Rapor
- D-) Özgeçmiş
- Cevap E-) Tutanak
Açıklama: Meclis, kurul, toplantı, mahkeme gibi yerlerde söylenen sözlerin, tespit edildiği anda aynen yazıya geçirilmesiyle oluşturulan yazılara tutanak adı verilir
Meclis, kurul, toplantı, mahkeme gibi yerlerde söylenen sözlerin, tespit edildiği
anda aynen yazıya geçirilmesiyle oluşturulan yazılara ne ad verilir?
- A-) Dilekçe
- Cevap B-) Tutanak
- C-) Karar
- D-) Rapor
- E-) Öz geçmiş
Açıklama: Meclis, kurul, toplantı, mahkeme gibi yerlerde söylenen sözlerin, tespit edildiği
anda aynen yazıya geçirilmesiyle oluşturulan yazılara tutanak adı verilir.
Medikal denemelerin (RCT) sonuçlarının bildirilmesi ile ilgili olan yazım tarzı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) MLA
- B-) APSA
- C-) ASA
- Cevap D-) CONSORT
- E-) CHICAGO
Açıklama: Medikal denemelerin (RCT) sonuçlarının bildirilmesi ile ilgili yazım tarzını içeren
CONSORT: (Consolidated Standarts of Reporting Trials Group).
Medikal denemelerin (RCT) sonuçlarının bildirilmesi ile ilgili yazım tarzını içeren yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) AMA: Amerikan Tıp Birliği
- B-) APA: Amerikan Psikoloji Birliği
- Cevap C-) CONSORT
- D-) ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği
- E-) CHICAGO
Açıklama: Medikal denemelerin (RCT) sonuçlarının bildirilmesi ile ilgili yazım tarzını içeren yazım stilidir.” açıklaması CONSORT için geçerlidir.
Metin içinde yazar ve tarih bilgisini veren ve daha çok, ekonomi, işletme, eğitim, sosyoloji, psikoloji, antropoloji, siyaset bilimi ve biyoloji alanlarında tercih edilen stil aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) AMA
- B-) CONSORT
- Cevap C-) APA
- D-) MLA
- E-) DLC
Açıklama: Paragraf İçi Kaynak Gösterme Yöntemi
APA
Paragraf içinde tek bir yazardan dolaylı metin aktarım yöntemine yönelik aşağıdaki ifsdelrden hangisinde doğrudur?
- A-) Metinde iki sefer tekrarlanır.
- B-) Metnin sonunda yazar adıyla gösterilir.
- Cevap C-) Metnin sonunda parantez içinde yazarın soyadı ve yayın yılı verilir.
- D-) İlgili sayfanın sonunda alfabetik sıralama ile gösterilir.
- E-) Metnin sonunda alıntının yapıldığı sayfa numarası verilir.
Açıklama: Paragraf içinde dolaylı aktarımda metnin sonunda parantez içinde yazarın soyadı ve yararlanılan eserin yayın yılı verilir.
Rapor hazırlamanın son safhasını aşağıdakilerden hangisi oluşturur?
- A-) Kanun
- B-) Yönetmelik
- C-) Tüzükler
- Cevap D-) Yazma
- E-) Tez
Açıklama: Rapor hazırlamanın son safhasını yazma oluşturur. Konuyla ilgili bütün veriler toplandıktan ve bir sonuca ulaşıldıktan sonra yazma işlemine geçilmelidir.
Resmi mektubun dilekçeden farkı aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Tarihle birlikte mektubun sıra numarası ve konusunun belirtilmesi
- B-) Dilekçede imza bulunması
- C-) Dilekçenin daha resmi olması
- D-) Resmi mektubu bir kişinin hazırlaması
- E-) Dilekçenin tüzel kişilere yazılıyor olması
Açıklama: TAMAMLANDI
Resmî dairelerin ve tüzel kişilik taşıyan kuruluşların birbirlerine yazdıkları resmî
yazılarla, bunların vatandaşların başvurularına verdikleri yazılı cevaplara denir.
Resmî mektuplar ve iş mektupları biçim ve içerik açısından bakıldığında dilekçe
yazımı ile benzerlik göstermektedir. Dilekçeden farkı, bu tür mektuplarda tarihle
birlikte mektubun sıra numarası ve konusunun belirtilmesidir. Cevap niteliğinde
olan resmî mektuplarda ilgi hanesine cevabı olduğu mektubun sayı ve tarihi, konu
başlığına da kısaca maksat yazılır. Bundan sonra iki ya da üç satır aralığı bırakılarak
mektup yazılır.
Doğru cevap A.
Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere bir dileği, durumu, yakınmayı bildirmek ya da bu kaynaklardan herhangi bir konuda bilgi edinmek için yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını dilekçedir.
Aşağıdakilerden hangisi dilekçede bulunması gereken bölümlerden biri değildir?
- Cevap A-) Saat
- B-) Makam adı
- C-) Adres
- D-) Tarih
- E-) İmza
Açıklama: Dilekçe, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 4
Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği, ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Mektup
- B-) Safahatname
- C-) Tutanak
- D-) Rapor
- Cevap E-) Dilekçe
Açıklama: Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği, ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını dilekçedir.
Resmî bir yazı niteliği taşıyan ve taraflar arasında bağlayıcılık niteliği taşıyan yazışma türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Rapor
- B-) Tutanak
- Cevap C-) Karar
- D-) Makale
- E-) Dilekçe
Açıklama: YAZIŞMA TÜRLERİ
Karar
Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği, ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Dilekçe
- B-) Tutanak
- C-) Karar
- D-) Özel mektup
- E-) Rapor
Açıklama: Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği, ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını dilekçedir.
Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği,
ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla
yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Dilekçe
- B-) Tutanak
- C-) Resmi Mektup
- D-) Özel Mektup
- E-) Rapor
Açıklama: Resmî ya da özel kuruluşlara, gerçek ya da tüzel kişilere yazılan, bir dileği, isteği,
ihbar ve şikayeti bildirmek üzere veya herhangi bir konuda bilgi sormak amacıyla
yazılan resmî mektup türlerinden en yaygını dilekçedir.
Taraflar arasında bağlayıcı ve resmi bir yazı niteliği taşıyan yazı aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Karar
- B-) Tutanak
- C-) Rapor
- D-) Dilekçe
- E-) Açık Mektup
Açıklama: Resmî bir yazı niteliği taşıyan karar yazıları, taraflar arasında bağlayıcıdır.
Tıp, sağlık bilimleri ve biyolojik bilimler, alanındaki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) MLA
- B-) APSA
- C-) ASA
- Cevap D-) AMA
- E-) APA
Açıklama: AMA: Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association) tıp, sağlık bilimleri ve biyolojik bilimler, alanındaki bilimsel yazıların hazırlanmasında tercih edilen bir yazım stili
Yararlanılan kaynak dergide yer alan bir makale ise bu kaynak aşağıdakilerden hangisindeki gibi yazılmalıdır?
- A-) Süer Eker. Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri. Bilig, 49 (Güz 2009) , s. 35-58.
- Cevap B-) Süer Eker, “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”, Bilig, 49 (Güz 2009) , s. 35-58.
- C-) Süer Eker, (Güz 2009). “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”, Bilig, 49, s. 35-58.
- D-) Süer Eker, “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”, Bilig, 49: Güz 2009; s. 35-58.
- E-) Süer Eker, Bilig, 49 (Güz 2009), s. 35-58. “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”
Açıklama: Yararlanılan kaynak dergide yer alan bir makale ise, makalenin başlığı tırnak içinde verilir. Derginin adının belirtilmesinin ardından makalenin hangi ciltte ve derginin hangi sayısında yer aldığı ve sayfa aralığı numaraları sırasıyla verilmelidir. Aşağıdaki örneği inceleyiniz.
Süer Eker, “Avrupa Birliğinin Yeni Mottosu ‘Farklılıkta Birlik’ ve Türkçenin ‘Farklılıkta Birlik’teki Yeri”, Bilig, 49 (Güz 2009) , s. 35-58.
Yazarın konusuyla ilgili herhangi bir cümleyi/ paragrafı/fikri kaynakta yer aldığı şekliyle hiçbir müdahalede bulunmadan tırnak içinde alıntılama yapmasına ne ad verilir?
- A-) Dolaylı aktarım
- Cevap B-) Doğrudan aktarım
- C-) Kaynak gösterme
- D-) Dipnot
- E-) Analiz
Açıklama: TAMAMLANDI.
Yazarın konusuyla ilgili herhangi bir cümleyi/ paragrafı/fikri kaynakta yer aldığı şekliyle hiçbir müdahalede bulunmadan tırnak içinde alıntılama yapmasına doğrudan aktarım denir.
Doğru cevap B.
Yazarın, bazen metinde geçen bir konu hakkında ayrıntılı bilgi vermek istediği durumlar olabilir. Bunun için aşağıdakilerden hangisi doğru tercihdir?
- Cevap A-) Ek bilgiler ve özel açıklamalar yapmak
- B-) Kaynak göstermek
- C-) Dipnot vermek
- D-) Bütünlük sağlamak
- E-) Süreklilik kazandırmak
Açıklama: Yazarın, bazen metinde geçen bir konu hakkında ayrıntılı bilgi vermek istediği durumlar olabilir, bunlar metinde verildiğinde akıcılığı bozabilen ancak konunun daha iyi anlaşılması için gerekli olan bilgiler olabilir. Yazarın bazen dipnotlara bu sebeple gereğinden fazla yer vermesi, yazarı konunun amacından uzaklaştırarak, konunun bütünlük ve sürekliliğini bozabilir. Bu sebeplerden dolayı yazarın dipnot sistemini, kaynak göstermek yerine, bütünlüğü bozmayacağını düşündüğü ek bilgiler ve özel açıklamalar yapmak için tercih etmesi daha doğru görünmektedir. Doğru cevap ” A “ dır.
Yazının içinde kaynak göstereceğiniz bir kitabın ikiden fazla yazarı olması durumunda bu durum aşağıdakilerden hangisindeki gibi yazılmalıdır?
- A-) (Grigoriyev vb., 1974: 102)
- B-) (Grigoriyev etc., 1974: 102)
- Cevap C-) (Grigoriyev vd., 1974: 102)
- D-) (Grigoriyev ibid., 1974: 102)
- E-) (Grigoriyev a.g.e., 1974: 102)
Açıklama: Kitabın iki yazarlı olması durumunda her iki yazarın soyadına da yer verilir; ikiden fazla yazar olması durumunda ise sadece kitapta ismi ilk sırada yer alan yazarın soyadı yazılır ve yanına ve diğerleri anlamına gelen “vd.” kısaltması konulur. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
• “Tolman hayvan davranışları, Lewin insan davranışları üzerinde yaptıkları çalışmalarla, organizmaların çevre ile etkileşim kurarken geleceğe ilişkin bilinçli kararlar aldıkları yargısında mutabık kalmışlardır.” (Steers ve Porter, 1987: 12)
• “Bütün Sibirya Türkleri gibi Sahalar arasında da ateşi doyurmak, ona yiyecek sunmak oldukça önemlidir. Onlara göre yeni bir yere geldiklerinde veya iyi bir yemeğe başlamadan önce uot iççi adı verilen ateş iyesine yiyecek verilmelidir.” (Grigoriyev vd., 1974: 102)
İstatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren yazım stili aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) APA
- Cevap B-) ASA
- C-) APSA
- D-) MLA
- E-) CONSORT
Açıklama: İstatistik, tıp, biyolojik bilimler, psikoloji ve diğer bilimsel yazılar hazırlanırken istatistiksel sonuçların gösteriminde uyulması gereken kuralları içeren ASA: Amerikan İstatistikçiler Birliği (American Statistical Association).
……. araştırmanın amacını gerçekleştirebilmek için kullanılan genel yaklaşımdır; ………………..ise araştırma yönteminin gerçekleştirilebilmesi için kullanılan bilgi toplama aracıdır. Böyle bir çabanın üretim olarak ortaya konması da ………….. olarak adlandırılır.
Yukarıda boş bırakılan yerlere gelmesi gereken sözcükler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
- Cevap A-) Yöntem/ araştırma tekniği/ bilimsel yazı
- B-) Bilimsel araştırma süreci/ yöntem/ bilimsel yazı
- C-) Yöntem/ araştırma tekniği/ özgeçmiş
- D-) Strateji/ araştırma tekniği/ yöntem
- E-) Bilimsel yazı / araştırma tekniği/ yöntem
Açıklama: Yöntem, araştırmanın amacını gerçekleştirebilmek için kullanılan genel yaklaşımdır; araştırma tekniği ise araştırma yönteminin gerçekleştirilebilmesi için kullanılan bilgi toplama aracıdır. Böyle bir çabanın üretim olarak ortaya konması da bilimsel yazı olarak adlandırılır.
Yöntem/ araştırma tekniği/ bilimsel yazı

Ünite 7

“Metinden elde edilen bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirilmesi”durumu okuduğunu anlayabilmenin başlıca şartlarından hangisinin açıklamasıdır?
- A-) Yoğun dikkat
- Cevap B-) Yeniden yapılandırma
- C-) Zihinde canlandırma
- D-) Çıkarımlarda bulunma
- E-) Anlamı kavrama
Açıklama: Yeniden yapılandırma: Metinden elde edilen bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirilmesi ve zihinde yapılandırılmasıdır. Bilginin yeniden yapılandırılması, dikkat ve bilgiyi yeniden elde etmek için harcanan çabayla yakından ilişkilidir. Doğru yanıt B’dir.
1. Amaçlı dinleme2. Sorgulayıcı dinleme3. Amaçsız dinleme4. Ön yargılı dinleme5. Seçici dinleme6. Eleştirel dinlemeYukarıdakilerden hangileri dinleme türlerindendir?
- A-) 1, 2, 3 ve 4
- B-) 2, 3, 4 ve 5
- Cevap C-) 1, 2, 5 ve 6
- D-) 3, 4, 5 ve 6
- E-) 1, 4, 5 ve 6
Açıklama: Dinlemenin temel niteliklerini sıralayabileceksiniz.
1. Konuşan ve dinleyici olmak üzere iki taraf vardır.2. Konuşkan bir dinleyici, karşı tarafla daha hızlı ve kolay iletişim kurabilir.3. Dinleyicinin kelime dağarcığının zenginliği anlam kurmasını kolaylaştırır.4. Dinleyicinin ve bilgi birikimi iletişim kurmada önemli bir etkendir.5. İletinin doğru algılanması yoğun bir dikkat gerektirir.6. Konuşma başlayınca hemen tepki verilmelidir.Yukarıdakilerden hangileri dinlemenin temel niteliklerindendir?
- A-) 1, 2, 3 ve 4
- B-) 2, 3, 4 ve 5
- C-) 3, 4, 5 ve 6
- D-) 2, 4, 5 ve 6
- Cevap E-) 1, 3, 4 ve 5
Açıklama: Dinlemenin temel niteliklerini sıralayabileceksiniz.
1. Sesli okuma 2. Özetleyerek okuma 3. Soru sorarak okuma 4. Resmederek okuma 5. Tartışarak okuma 6. Derin okumaYukarıdakilerden hangileri okuma türlerindendir?
- A-) 1, 2, 3 ve 4
- B-) 2, 3, 4 ve 5
- C-) 3, 4, 5 ve 6
- Cevap D-) 1, 2, 3 ve 5
- E-) 1, 3, 4 ve 6
Açıklama: Okumanın temel niteliklerini sıralayabileceksiniz.
10- Aşağıdakilerden hangisi okuduğunu anlamayı hızlandıracak çalışmalardan değildir?
- A-) Metnin ana ve ara başlıkları arasında ilişki kurmak.
- B-) Metnin paragrafları arasında ilişki kurmak, ilişkiyi kavramak.
- C-) Metnin konusunu belirlemek
- D-) Metinde yer alan örnekleri dikkatle okumak ve konuyla ilişkilendirmek
- Cevap E-) Zengin kelime dağarcığına sahip olmak
Açıklama: Okuduğunu anlama stratejilerini sıralayabileceksiniz.
Okuma sürecinde metnin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak, okuduğunu anlamayı destekleyecek, anlama hızını arttıracak bazı çalışmalar yapılabilir. Bu çalışmalar şu şekilde sıralanabilir:
• Metnin ana ve ara başlıkları arasında ilişki kurmak
• Metnin paragrafları arasında ilişki kurmak, ilişkiyi kavramak
• Okuma sırasında önemli görülen yerleri not almak
• Metnin konusunu belirlemek
• Metindeki ana ve yardımcı düşünceyi belirlemek
• Metin yazarının bakış açısını, anlatım tarzını belirlemek
• Metinde yer alan örnekleri dikkatle okumak ve konuyla ilişkilendirmek
• Metnin konusunu önceden bilinenlerle ilişkilendirmek
• Metinde ele alınan konuyu zihinde yeniden yapılandırmak, analiz ve senteze
gitmek, yorumlamak
• Metinde geçen anlamı bilinmeyen kelime ve terimlere bağlama uygun anlamlar yüklemek
• Metinden hareketle ‘’ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim” sorularına
cevap bulmak
“Zengin kelime dağarcığına sahip olmak” bunlar arasında değildir.
4- Metinde işlenen konuyla ilgili bilgi, duygu ve düşüncelerin başkalarıyla paylaşılması türündeki okumalara ne denir?
- Cevap A-) Tartışarak okuma
- B-) Soru sorarak okuma
- C-) Tahmin ederek okuma
- D-) İşaretleyerek okuma
- E-) Özetleyerek okuma
Açıklama: Okumanın temel niteliklerini sıralayabileceksiniz.
Metnin sesli ya da sesiz okunmasından sonra, metinde ele alınan olay ya da düşüncelerin tartışılması esasına dayanan okumadır.
5- Aşağıdakilerden hangisi okuma sonrasında kullanılan stratejilerdendir?
- Cevap A-) Metinde yer alan bilgilerle önceden sahip olunan bilgileri birleştirmek
- B-) Yönlendirme ve sorular yoluyla metinle etkileşimi sağlamak
- C-) Metnin yapı ve mantıksal sırasını kavramak
- D-) Anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamlarının bağlamdan çıkarılabilmesi için ipuçları bulmak
- E-) Konuyla ilgili ön bilgileri harekete geçirmek
Açıklama: Okuduğunu anlama stratejilerini sıralayabileceksiniz.
Metinle ilgili önceden yapılan tahminlerin doğru olup olmadığını kontrol etme, özetleme, metindeki düşünceler arasındaki ilişkiyi görmek için metni yeniden gözden geçirme gibi stratejiler sayılabilir
6- Bir kişinin duygu ve düşüncelerini anlayabilmek için kendimizi onun yerine koyarak yaptığımız dinlemeye ne denir?
- A-) Yaratıcı dinleme
- Cevap B-) Empati dinleme
- C-) Amaçlı dinleme
- D-) Sorgulayıcı dinleme
- E-) Seçici dinleme
Açıklama: Dinleme türlerini sıralayabileceksiniz.
Bir kişinin duygu ve düşüncelerini anlayabilmek için kendimizi onun yerine koyarak yaptığımız dinlemedir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma öncesinde yararlanılan okuduğunu anlama stratejilerinden biridir?
- A-) Özetleme
- B-) Metni yeniden gözden geçirme
- Cevap C-) Başlıklara bakma
- D-) Çıkarsama yapma
- E-) Not alma
Açıklama: C seçeneğinde, okuma öncesinde tahmin etme stratejisini harekete geçirmede başlıklara bakmadan yararlanılabilir. Diğer seçenekler okuma sırasında ve okuma sonrasında yararlanılan stratejilerdir.
Anlatılanları daha iyi kavramak amacıyla dinleyenlerin dinleme esnasında birbirleriyle etkileşim içinde oldukları, birbirlerine soru sordukları, paylaşımda bulundukları dinleme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Grup halinde dinleme
- B-) Pasif dinleme
- C-) Not alarak dinleme
- D-) Aktif dinleme
- E-) Empatik dinleme
Açıklama: Grup Halinde Dinleme Anlatılanları daha iyi kavramak amacıyla dinleyenlerin dinleme esnasında birbirleriyle etkileşim içinde oldukları, birbirlerine soru sordukları, paylaşımda bulundukları dinlemedir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A-) Sorgulayıcı Dinleme – Konuşulanların içinden sadece ilgilenilen bölümleri dinleme
- B-) Seçici Dinleme – Anlatılanların tutarlılığının sorgulandığı, zihinsel süreçlerin yoğun olarak kullanıldığı dinleme
- C-) Yaratıcı Dinleme – göz teması kurarak arada sorular yönelterek konuşmacının sözlerini ve duygularını geri yansıtan, yani geri bildirimde bulunan dinleme türü
- D-) Aktif Dinleme – dinlenilenlere anlam yükledikten sonra zihinde yorumlanması, analiz ve senteze gittikten sonra bunlardan yeni fikirler üretilmesi şeklinde gelişen dinleme
- Cevap E-) Amaçlı Dinleme – bilgi edinmeye, yorumlamaya, eleştirmeye ve haz almaya dayalı dinleme
Açıklama: Amaçlı dinleme; bilgi edinmeye, yorumlamaya, eleştirmeye ve haz almaya (estetik) dayalı dinleme seklinde sınıflandırılır. Diğer şıklardaki eşleştirmeler hatalıdır.
Aşağıdaki tanımlardan hangisi okuduğunu anlama stratejilerini açıklamaktadır?
- Cevap A-) Okurların okuduklarını hatırlamalarına ve anlamalarına yardım eden kasıtlı planlardır.
- B-) Metinde işlenen konuyla ilgili bilgi, duygu ve düşüncelerin başkalarıyla paylaşılması ve başkalarının bilgi ve görüşlerinden yararlanarak farklı bakış açıları kazanmadır.
- C-) Konuyu anlamaya yardımcı olacak anahtar kelime ve kavramların, önemli görülen yerlerin belirlenmesidir.
- D-) Okurların dikkatlerinin tarihlere, yerlere, isimlere, grafik, tablo ve bölümlere çekilmesidir.
- E-) Okurların, okunanların anlamları üzerinde düşünüp bunları zihinde canlandırarak anlamayı kolaylaştırmasıdır.
Açıklama: Okuduğunu anlama stratejileri okuduğunu anlamayı ve kavramayı kolaylaştırmak, bu süreçte yaşanan sorunları çözmek amacıyla kullanılan stratejilerdir. Okuduğunu anlama stratejileri, okurların okuduklarını hatırlamalarına ve anlamalarına yardım eden kasıtlı planlar olarak da nitelendirilebilir
Aşağıdakilerden hangileri eleştirel okuma süreçlerini içerir?
1. Bir metni ön yargılar olmaksızın değerlendirmek
2. Metindeki bilgilerin doğruluğunu sorgulamak
3. Yazarın amacını zihinsel süreçten geçirmek
4. Okuduğunu analiz etmek ve sentezlemek
- A-) I, II
- B-) I, II, III
- C-) I, II, IV
- D-) I, III, IV
- Cevap E-) I, II, III, IV
Açıklama: Tümü eleştirel okuma süreçlerindendir.
Aşağıdakilerden hangileri okurun bir metni daha iyi anlamasına yardımcı olacak çalışmalardır?
1. ana ve yardımcı düşüncelerini belirlemek
2. konusunu önceden bilinenlerle ilişkilendirmek
3. yazarının bakış açısını belirlemek
4. yazarının hayatı ile ilgili ön bilgiye sahip olmak
5. paragraflar arasındaki ilişkiyi kavramak
- A-) I, II, III
- B-) I, II, III, IV
- Cevap C-) I, II, III, V
- D-) I, II, IV, V
- E-) I, II, III, IV, V
Açıklama: I, II, III, V’de sözü geçen çalışmalar okurun bir metni daha iyi anlamasına yardımcı olacaktır. Bir metni daha iyi anlamak için yazarın hayatı hakkında ön bilgiye sahip olmak gerekmemektedir.
Aşağıdakilerden hangisi Okuma alışkanlığı edinmeyi etkileyen faktörler arasında değildir?
- A-) Bireysel etkenler
- Cevap B-) Sosyal statü
- C-) Çevre
- D-) Aile
- E-) Okul
Açıklama: Okuma alışkanlığı edinmeyi etkileyen 4 faktör bulunmaktadır; bireysel etkenler, çevre, aile ve okul. Dolayısıyla sosyal statü bu faktörler arasında değildir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma ve dinleme ilişkisi ile ilgili olarak yanlıştır?
- A-) Her ikisi de “alıcı dil etkinliği”dir.
- B-) Her ikisi de zihnin anlama süreciyle ilgilidir
- C-) Okuduğunu anlama becerisi üst düzeyde olan kişinin, dinlediğini anlama becerisi de üst düzeyde olacaktır
- D-) Her ikisinde de zihnin ve beynin aktif olması gerekir
- Cevap E-) Her ikisinde kullanılan anlama stratejileri aynıdır.
Açıklama: Dinleme ve okuma iki farklı süreç olduğundan, kullanılan stratejiler de aynı olmayacaktır.
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen alıcı temelli faktörlerden biridir?
- A-) Konuşma hızı
- B-) Jest ve mimikler
- C-) Konuyla ilgili yapılan hazırlık
- Cevap D-) Kelime dağarcığı
- E-) Ses tonu
Açıklama: D şıkkı dışında kalan şıklar, dinleme sürecini etkileyen kaynak temelli faktörlerdendir
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen alıcı (dinleyici) temelli faktörlerden biridir?
- A-) Konuşma hızı
- B-) Ses tonu
- C-) Jest ve mimikler
- D-) Konuşmaya hazırlık
- Cevap E-) İlgi ve istek
Açıklama: A, B, C ve D seçeneklerinde yer alanlar dinleme sürecini etkileyen kaynak(konuşmacı) temelli faktörlerdir. İlgi ve istek ise alıcı bir diğer deyişle dinleyici temelli bir faktördür. Doğru cevap E seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen alıcı temelli faktörlerden biridir?
- A-) Konuşma hızı
- Cevap B-) İlgi, istek
- C-) Ses tonu
- D-) Jest ve mimikler
- E-) Konunun sunuluş şekli
Açıklama: İlgi, istek dinleme sürecini etkileyen alıcı temelli faktörlerden biridir. Doğru yanıt B’dir.
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen alıcı temelli faktörlerden biridir?
- Cevap A-) Sözcük dağarcığı
- B-) Jest ve mimikler
- C-) Konunun sunuluş şekli
- D-) yanlış vurgu ve tonlamalar
- E-) Fiziksel konfor
Açıklama: Dinleme Sürecini Etkileyen Alıcı (Dinleyici)Temelli Faktörler:
• Alıcının zihinsel ve fizyolojik yetileri
• Dikkat
• İlgi, istek
• Kelime dağarcığı
• Bilgi birikimi
• Ön yargı
• Dinleme sürecinde uygun dinleme davranışları gösterme (Dik oturma, konuşanla göz teması kurma, not tutma, soru sorma, dinlenenlere uygun geri bildirimlerde bulunma, vb.)
• Dinleme hızı
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen dinleyici temelli faktörlerden biridir?
- Cevap A-) Ön yargı
- B-) Konuşma hızı
- C-) Fiziksel konfor
- D-) Konunun sunuluş şekli
- E-) Isı
Açıklama: Ön yargı
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen kaynak temelli faktörlerden biridir?
- A-) Sözcük dağarcığı
- Cevap B-) Jest ve mimikler
- C-) İlgi ve istek
- D-) Ön yargı
- E-) Fiziksel konfor
Açıklama: Dinleme Sürecinin Etkileyen Kaynak (Konuşmacı) Temelli Faktörler:
• Mesajda kullanılan sözcükler, terimler, yanlış anlaşılmaya yol açacak cümle
kuruluşları, yanlış vurgu ve tonlamalar
• Konuşma bozuklukları, konuşmayı etkileyen fiziksel etkenler
• Konuşma hızı
• Ses tonu
• Jest ve mimikler
• Bilgi birikimi
• Konuyla ilgili yapılan hazırlık
• Konunun sunuluş şekli
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen konuşmacı temelli faktörlerden biridir?
- Cevap A-) Jest ve mimikler
- B-) Dikkat
- C-) İlgi, istek
- D-) Fiziksel konfor
- E-) ışık
Açıklama: Jest ve mimikler
Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecini etkileyen çevre-ortam temelli faktörlerden biridir?
- Cevap A-) Isı
- B-) Dikkat
- C-) Ön yargı
- D-) Ses tonu
- E-) Konuşma bozuklukları
Açıklama: Isı dinleme sürecini etkileyen çevre-ortam temelli faktörlerden biridir. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi dinleyicinin dinlediklerine anlam yükledikten sonra zihninde yapılandırması, yorumlaması, analiz ve senteze gittikten sonra bunlardan yeni fikirler üretmesi şeklinde gelişen bir dinleme türüdür?
- A-) Empatik Dinleme
- B-) Amaçlı Dinleme
- C-) Not Alarak Dinleme
- Cevap D-) Yaratıcı Dinleme
- E-) Pasif Dinleme
Açıklama: Yaratıcı Dinleme, dinleyicinin dinlediklerine anlam yükledikten sonra zihninde yapılandırması, yorumlaması, analiz ve senteze gittikten sonra bunlardan yeni fikirler üretmesi şeklinde gelişen bir dinleme türüdür. Doğru yanıt D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünme sürecinin içerdiği becerilerden biri değildir?
- A-) Tanımlama
- B-) Bilgi toplama
- C-) Yorumlama ve genelleme
- D-) Akıl yürütme
- Cevap E-) İçselleştirme
Açıklama: Eleştirel düşünme sürecinin içerdiği beceriler şunlardır (Henderson, 1973):
• Tanımlama
• Hipotez (Denence) kurma
• Bilgi toplama
• Yorumlama ve genelleme
• Akıl yürütme
• Değerlendirme
• Uygulama
Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünmenin temel özellikleri ile ilgili olarak doğrudur?
- A-) Bilimsel bir yaklaşımı, öznel bakış açısını gerektirir.
- B-) Eleştirel düşünme ön yargılardan etkilenir.
- Cevap C-) Zihinsel düşünme süreçlerinin aktif kullanımı söz konusudur.
- D-) Tek yönlü bakış açısını ve düşünmeyi zorunlu kılar
- E-) Eleştirel düşünmenin temelinde yoğun bir dikkatten ziyade yorumlama becerisi yatmaktadır
Açıklama: Eleştirel düşünmenin temelinde zihinsel düşünme süreçlerinin aktif kullanımı söz konusudur. Diğer şıklarda ifadeler yanlıştır.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünmenin temel özelliklerinden biri değildir?
- Cevap A-) Tek yönlü bakış açısını zorunlu kılar.
- B-) Ön yargılardan uzak olmayı gerektirir.
- C-) Bilimsel yaklaşım gerektirir.
- D-) Nesnel bakış açısı gerektirir.
- E-) Yoğun dikkat gerektirir.
Açıklama: Tek yönlü bakış açısını zorunlu kılar.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünmenin temelinde yatan unsurlardan biri değildir?
- A-) Nesnellik
- B-) Dikkat
- Cevap C-) Araştırmacı olma
- D-) Yorumlama becerisi
- E-) Geniş bakış açısı
Açıklama: Eleştirel düşünmenin temelinde dikkat, nesnellik, geniş bir bakış açısı ve yorumlama becerisi yatmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi okuduğunu anlayabilmenin şartlarından biri değildir?
- A-) Çıkarımlarda bulunma
- Cevap B-) Hayal gücü
- C-) Yoğun dikkat
- D-) Yeniden yapılandırma
- E-) Anlamı kavramı
Açıklama: Okuduğunu anlayabilmenin başlıca şartları şunlardır (Moffet ve Wagler, 1976,
127-129):
Yoğun dikkat: Metinde birbirini izleyen kelimelerin anlamlarına yoğunlaşma
konusunda dikkat yeteneğini geliştirebilmek için değişik etkinlikler gerçekleştirilebilir. Karşılıklı tartışmalar, metni oyunlaştırma, canlandırma ve metinle ilgili
hazırlıksız konuşmalar bu etkinlikler arasında yer almaktadır.
Yeniden yapılandırma: Metinden elde edilen bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirilmesi ve zihinde yapılandırılmasıdır. Bilginin yeniden yapılandırılması, dikkat ve bilgiyi yeniden elde etmek için
harcanan çabayla yakından ilişkilidir.
Zihinde canlandırma: Düşünmenin gerçekleşmesi doğrudan okumaya yoğunlaşmak, okunanların anlamları üzerinde düşünmek ve bunları zihinde canlandırmakla ilişkilidir.
Çıkarımlarda bulunma: Çıkarımda bulunma metindeki sebep-sonuç ilişkilerinin, durumlar, olaylar vb. arasındaki kıyaslama ve ilişkilerin belirlenmesini
gerektirmektedir.
Anlamı kavrama: Karmaşık zihinsel etkinliklerin yer aldığı bu aşamada ipuçları ve kullanılan kelimeler büyük önem taşımaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılan stratejilerden biri değildir?
- A-) Sesli okuma
- B-) İşaretleme
- C-) Not alma
- Cevap D-) Özetleme
- E-) Şemalaştırma
Açıklama: A, B, C ve E seçeneklerinde yer alanlar, okuma sırasında kullanılan stratejilerdir. Özetleme ise, okuma sonrası kullanılan stratejiler arasında yer almaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma alışkanlığı edinmeyi etkileyen faktörlerden biri değildir?
- Cevap A-) Beslenme
- B-) Çevre
- C-) Okul
- D-) Bireysel etkenler
- E-) Aile
Açıklama: Beslenme
Aşağıdakilerden hangisi okuma sonrası kullanılan stratejilerin amaçlarından biridir?
- A-) Metinle ilgili olarak verilen şekilleri ya da haritaları tamamlamak
- B-) Paragraf ve metnin ana düşüncesini çıkarmada kolaylık sağlamak
- Cevap C-) Metinde yer alan bilgilerle önceden sahip olunan bilgileri birleştirmek
- D-) Metnin bağlamını açıklamak
- E-) Anlamı bilinen ve bilinmeyen kelimeler arasında anlamsal ilişkiler kurmak
Açıklama: Okuma sonrasında kullanılan okuduğun anlama stratejilerinin amaçları; okuma deneyimini genişletmek, metinde yer alan bilgilerle önceden sahip olunan bilgileri birleştirmek, metnin daha derin analizini yapmak, metinden yapılan çıkarımların birleştirilmesini sağlamak, öğrenilenleri değerlendirmek, metinle ilgili sorulara cevap vermek, metindeki önemli yerlerin altını çizmek şeklinde sıralanabilir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sonrası stratejilerden biridir?
- A-) Sözlük kullanma
- B-) Başlama yönelik ipuçları kullanma
- C-) Şemalaştırma
- Cevap D-) Okumadan önce yapılan tahminlerin doğruluğunu kontrol etme
- E-) Anlamı bilinmeyen sözcükleri metinden yola çıkarak tahmin etme
Açıklama: Okuma sonrası kullanılan stratejiler arasında, metinle ilgili önceden yapılan tahminlerin doğru olup olmadığını kontrol etme, özetleme, metindeki düşünceler arasındaki ilişkiyi görmek için metni yeniden gözden geçirme gibi stratejiler sayılabilir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken okumanın beş temel ilkesinden biri değildir?
- A-) Okuma anlam kurma sürecidir
- B-) Okuma stratejik olmalıdır
- C-) Okuma akıcı olmalıdır
- D-) Okuma yaşam boyu devam etmelidir
- Cevap E-) Okuma düzenli yapılmalıdır
Açıklama: Okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken okumanın beş temel ilkesi şunlardır; Okuma anlam kurma sürecidir, okuma stratejik olmalıdır, okuma akıcı olmalıdır, okuma yaşam boyu devam etmelidir ve kişi okumaya güdülenmelidir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken okumanın beş temel ilkesinden biri değildir?
- A-) Okuma anlam kurma sürecidir
- B-) Okuma akıcı olmalıdır
- Cevap C-) Okuma hızlı olmalıdır
- D-) Okuma stratejik olmalıdır
- E-) Kişi okumaya güdülenmelidir
Açıklama: Okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken okumanın beş temel ilkesinden bir diğeri de “Okuma yaşam boyu devam etmelidir” ilkesidir. Okuma hızlı olmak zorunda değildir. Önemli olan akıcı olmasıdır.Doğru yanıt C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken okumanın beş temel ilkesinden biri değildir?
- A-) Okuma anlam kurma sürecidir
- B-) Okuma akıcı bir şekilde olmalıdır
- Cevap C-) Okuma eğitim süresince devam etmelidir
- D-) Okuma stratejik olarak yapılmalıdır
- E-) Kişiler okumak için güdülenmelidir
Açıklama: Okuma eğitim süresince değil yaşam boyu devam etmelidir. Okuma yaşam boyu devam eden bir
etkinliktir. Günlük yaşamın bir bölümü düzenli olarak okuma etkinliğine ayrılmalıdır. Bunun bir alışkanlık haline getirilmesiyle ancak etkin ve iyi okur olmanın temelleri atılabilir.
Okuma eğitim süresince devam etmelidir
Aşağıdakilerden hangisi okuma sürecinde gelişen işlemlerden biri değildir?
- Cevap A-) Dinleme
- B-) Ön bilgilerin kulanılması
- C-) Zihinde yapılandırma
- D-) İlişkilendirme
- E-) Değerlendirme
Açıklama: Dinleme
Aşağıdakilerden hangisi okuma sürecinde metnin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak, okuduğunu anlamayı destekleyecek, anlama hızını arttıracak bazı çalışmalardan biri değildir?
- A-) Metnin paragrafları arasında ilişki kurmak, ilişkiyi kavramak
- B-) Metnin konusunu belirlemek
- C-) Metnin konusunu önceden bilinenlerle ilişkilendirmek
- Cevap D-) Metni okurken müzik dinlemek
- E-) Metinde geçen anlamı bilinmeyen kelime ve terimlere bağlama uygun anlamlar yüklemek
Açıklama: Metni okurken müzik dinlemek bu çalışmalar arasında bulunmamaktadır. Doğru yanıt D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sürecinde metnin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak, okuduğunu anlamayı destekleyecek, anlama hızını arttıracak çalışmalardan biridir?
- Cevap A-) Metinden hareketle ‘’ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim” sorularına cevap bulmak
- B-) Okuma sırasında mümkün olduğunca çok not almak
- C-) Metin yazarının diğer eserlerini okumak
- D-) Metinde geçen anlamı bilinmeyen kelime ve terimleri araştırmak
- E-) Metnin konusunu önceden bilinenlerle ilişkilendirmemek
Açıklama: Diğer şıklarda verilen ifadeler okuma sürecinde metnin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak çalışmalardan değildirler.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılacak stratejilerden birisi değildir?
- A-) Sözlük vb. başvuru kaynaklarını kullanma
- Cevap B-) Okuma amacını belirleme
- C-) Önemli bilgiyi işaretleme
- D-) Okuma hızını ayarlama
- E-) Not alma
Açıklama: Okuma amacını belirleme okuma öncesinde uygulanan bir stratejdir.
Okuma öncesinde belirlenen amaçlar doğrultusunda metnin okunması, değerlendirilmesi ve anlama düzeyinin kontrol edilmesidir. Bu amaçla not alma, okuma hızını ayarlama, önemli bilgiyi işaretleme, sözlük vb. başvuru kaynaklarını kullanma, okuma sırasında geri dönüşlerde bulunma, metne yoğunlaşma, sesli okuma, bağlama yönelik ipuçları kullanma, bilginin kalıcılığını sağlamak amacıyla şemalaştırma, resimleştirme, noktalama işaretlerine, yazım kurallarına dikkat etme, önce okunanları kontrol etme, anlamı bilinmeyen kelimeleri metinden yola çıkarak tahmin etme ya da ek-köke dayalı olarak anlamı kestirme gibi stratejiler okuma eylemi devam ederken kullanılabilir (Birincioğlu, 2006; Karatay, 2007).
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılan anlama stratejilerden biridir?
- A-) Metinle ilgili ön bilgileri hatırlama
- B-) Metnin konusunu tahmin etme
- Cevap C-) Metnin bağlamına yönelik ipuçlarını kullanma
- D-) Metinle ilgili tahminleri kontrol etme
- E-) Metni yeniden gözden geçirme
Açıklama: Okuma sırasında kullanılan anlama stratejilerine; not alma, okuma hızını ayarlama, önemli bilgiyi işaretleme, metne yoğunlaşma ve bağlama yönelik ipuçlarını kullanma örnek olarak gösterilebilir.
Metnin bağlamına yönelik ipuçlarını kullanma
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılan stratejilerden biri değildir?
- Cevap A-) Konuyla ilgili ön bilgileri harekete geçirme
- B-) Not alma
- C-) Okuma hızını ayarlama
- D-) Şemalaştırma
- E-) Resimleştirme
Açıklama: Konuyla ilgili ön bilgileri harekete geçirme, okuma öncesinde kullanılan okuma stratejilerinden biridir. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılan stratejilerden biridir?
- Cevap A-) Metnin bağlamını açıklamak
- B-) Ön bilgileri harekete geçirmek
- C-) Metnin okunması için istek ve motivasyon oluşturmak
- D-) Öğrenilenleri değerlendirmek
- E-) Okuma deneyimini genişletmek
Açıklama: Metnin bağlamını açıklamak
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılan stratejilerin amaçlarından biridir?
- A-) Metnin yapısı hakkında bilgi edinme
- B-) Başlık ve görsellerden hareket ederek konuyu tahmin etme
- C-) Metinle ilgili ön bilgileri hatırlama
- D-) Okuma sırasında nelere dikkat edileceğine karar verme
- Cevap E-) Önce okunanları kontrol etme
Açıklama: Okuma hızını ayarlama, önemli bilgiyi işaretleme, sözlük vb. başvuru kaynaklarını kullanma, okuma sırasında geri dönüşlerde bulunma, metne yoğunlaşma, sesli okuma, bağlama yönelik ipuçları kullanma, bilginin kalıcılığını sağlamak amacıyla şemalaştırma, resimleştirme, noktalama işaretlerine, yazım kurallarına dikkat etme, önce okunanları kontrol etme, anlamı bilinmeyen kelimeleri metinden yola çıkarak tahmin etme ya da ek-köke dayalı olarak anlamı kestirme gibi stratejiler okuma eylemi devam ederken kullanılabilir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma sırasında kullanılan stratejilerin amaçlarından biridir?
- A-) Konuyla ilgili ön bilgileri harekete geçirmek
- B-) Anlamı bilinen ve bilinmeyen kelimeler arasında anlamsal ilişkiler kurmak
- C-) Başlığa dikkat çekmek
- Cevap D-) Çıkarım ve yargıda bulunmayı kolaylaştırmak
- E-) Metinde yer alan bilgilerle önceden sahip olunan bilgileri birleştirmek
Açıklama: Okuma sırasında kullanılan stratejilerin amaçları; yönlendirme ve sorular yoluyla metinle etkileşimi sağlamak, metnin yapı ve mantıksal sırasını kavramak, metnin bağlamını açıklamak, anlamak, çıkarım ve yargıda bulunmayı kolaylaştırmak, anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamlarının bağlamdan çıkarılabilmesi için ipuçları bulmak, paragraf ve metnin ana düşüncesini çıkarmada kolaylık sağlamak, metin içinde özel bir bilgiyi aramak, metni okumaya başlamadan önce verilen soruların cevaplarını bulmak, metinle ilgili olarak verilen şekilleri ya da haritaları tamamlamak, metinde
verilen mesajla ilgili not almak şeklinde özetlenebilir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma ve dinleme eylemlerinin ortak özelliklerinden değildir?
- Cevap A-) İkisi de konuyla ilgili hazırlanmayı gerektirir.
- B-) İkisi de anlama becerisinin temel bileşenidir.
- C-) İkisinde de zihnin ve beynin sorunsuz işlemesi gerekir.
- D-) İkisi de alıcı dil etkinliğidir.
- E-) İkisinde de bulunulan ortamın niteliği önemlidir.
Açıklama: Dinlemenin temel niteliklerini sıralayabileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi okuma öncesi kullanılan stratejilerin amaçlarından biridir?
- A-) Yönlendirme ve sorular yoluyla metinle etkileşimi sağlamak
- B-) Metni okumaya başlamadan önce verilen soruların cevaplarını bulmak
- C-) Anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamlarının bağlamdan çıkarılabilmesi için ipuçları bulmak
- D-) Çıkarım ve yargıda bulunmayı kolaylaştırmak
- Cevap E-) Anlamı bilinen ve bilinmeyen kelimeler arasında anlamsal ilişkiler kurmak
Açıklama: Okuma öncesinde kullanılan okuma stratejilerinin amaçları; konuyla ilgili ön bilgileri harekete geçirmek, metni anlamak için ön hazırlık yapmak, metnin okunması konusunda istek ve motivasyon oluşturmak, anlamı bilinen ve bilinmeyen kelimeler arasında anlamsal ilişkiler kurmak, başlığa dikkat çekmek ve konuyu tahmin etmek şeklinde özetlenebilir.
Aşağıdakilerden hangisi okuma öncesi yararlanılabilecek stratejilerden biridir?
- Cevap A-) Tahmin etme
- B-) Zihinde canlandırma
- C-) Çıkarsama
- D-) Özetleme
- E-) Not alma
Açıklama: Okuma amacını belirleme, metnin yapısı hakkında bilgi edinme, metinle ilgili ön bilgileri hatırlama, başlık ve görsellerden hareket ederek konuyu tahmin etme, okuma sırasında nelere dikkat edileceğine karar verme gibi stratejiler okuma öncesinde kullanılabilir.
Aşağıdakilerden hangisi okumanın beş temel ilkesinden biri değildir?
- A-) Okuma anlam kurma sürecidir.
- B-) Okuma akıcı olmalıdır.
- C-) Okuma stratejik olmalıdır.
- D-) Kişi okumaya güdülenmelidir.
- Cevap E-) Okuma okul ve iş yaşamından sonra duraksamalıdır.
Açıklama: Okuma anlam kurma sürecidir. Okuma akıcı olmalıdır. Okuma stratejik olmalıdır. Kişi okumaya güdülenmelidir. Okuma yaşam boyu devam etmelidir.
Aşağıdakilerden hangisi temel dil becerilerinden biridir?
- Cevap A-) Yazma
- B-) Anlam kurma
- C-) Analiz
- D-) Sentez
- E-) Değerlendirme
Açıklama: Yazma
Aşağıdakilerden hangisi, dil becerilerinin bileşenlerinden biri değildir?
- A-) Anlama
- B-) Okuma
- C-) Anlatma
- Cevap D-) Algılama
- E-) Yazma
Açıklama: Okuma, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Aşağıdakilerden hangisi, okuduğunu anlamaya ilişkin geçerli bir bilgidir?
- A-) Sözcükleri seslendirmek, okuduğunu anlama belirtisidir.
- Cevap B-) Okuduğunu anlama, düşünsel yoğunlaşmayı beraberinde getirir.
- C-) Okuduğunu anlama, önceden edinilmiş bilgilerden uzaklaşmayı gerektirir.
- D-) Sözcük dağarcığının genişliği, okuduğunu anlamayı yavaşlatır.
- E-) Okuduğunu anlama, tek bir metnin ana düşüncesiyle sınırlıdır.
Açıklama: Okuduğunu Anlama, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 2
Aşağıdakilerden hangisi, okuma alışkanlığına ilişkin geçerli bir bilgi değildir?
- A-) Sözcük dağarcığını geliştirir.
- B-) Konuşmanın etkinliğini arttırır.
- Cevap C-) Ekonomik alım gücüyle doğru orantılıdır.
- D-) Düşünsel gelişimin yolunu açar.
- E-) Düzeyli ilişkilerin kurulmasında etkilidir.
Açıklama: Okuma Alışkanlığı, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 3
Aşağıdakilerden hangisi, okuma sürecine ilişkin geçerli bir bilgidir?
- A-) Görme ve seslendirme zihinsel okuma sürecidir.
- B-) Önceden edinilen bilgiler, göz ardı edilir.
- Cevap C-) Düzenli bir ortamda gerçekleştirilir.
- D-) Okuma becerisi, okuduğunu anlamayı sağlar.
- E-) Kavramak, fiziksel okuma sürecidir.
Açıklama: Okuma, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Aşağıdakilerden hangisi, okumanın ilkeleri arasında değildir?
- A-) Okuma, anlam kurmayı gerektirir.
- B-) Okuma, yaşam boyu sürmelidir.
- C-) Okuma, kişinin güdülenmesiyle gelişir.
- Cevap D-) Okuma, günlük yaşamın dışındadır.
- E-) Okuma, konuşurcasına akıcı ilerler.
Açıklama: Okuma, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 1
Aşağıdakilerden hangisinde eleştirel düşünme sürecinin içerdiği beceriler tam olarak verilmiştir?
- A-) Tanımlama, özetleme, bilgi toplama, yorumlama ve genelleme, akıl yürütme, değerlendirme, uygulama
- Cevap B-) Tanımlama, hipotez kurma, bilgi toplama, yorumlama ve genelleme, akıl yürütme, değerlendirme, uygulama
- C-) Tanımlama, hipotez kurma, tahminde bulunma, yorumlama ve genelleme, akıl yürütme, değerlendirme, uygulama
- D-) Tanımlama, hipotez kurma, bilgi toplama, yorumlama ve genelleme, akıl yürütme, değerlendirme, çıkarsama
- E-) Tanımlama, hipotez kurma, bilgi toplama, yorumlama ve genelleme, akıl yürütme, sorgulama, uygulama
Açıklama: Eleştirel düşünme sürecinin içerdiği beceriler şunlardır (Henderson, 1973): • Tanımlama • Hipotez (Denence) kurma • Bilgi toplama • Yorumlama ve genelleme • Akıl yürütme • Değerlendirme • Uygulama
Bir kişinin duygu ve düşüncelerini anlayabilmek için kendimizi onun yerine koyarak yaptığımız dinleme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Empatik Dinleme
- B-) Amaçlı Dinleme
- C-) Sorgulayıcı Dinleme
- D-) Seçici Dinleme
- E-) Eleştirel Dinleme
Açıklama: Empatik Dinleme: Bir kişinin duygu ve düşüncelerini anlayabilmek için kendimizi onun yerine koyarak yaptığımız dinlemedir. Kişiyi anlamak amacıyla yapılan aktif dinleme de denilebilir. Doğru yanıt A’dır.
Dinleme sürecinde yer alan 4 unsur aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- Cevap A-) İleti (mesaj) - dinleyen (alıcı) - geri bildirim - kaynak (konuşan)
- B-) İleti (mesaj) - uydu - geri bildirim - kaynak (konuşan)
- C-) İleti (mesaj) - dinleyen (alıcı) - metin - kaynak (konuşan)
- D-) İleti (mesaj) - dinleyen (alıcı) - geri bildirim - cihaz
- E-) Frekans - dinleyen (alıcı) - geri bildirim - kaynak (konuşan)
Açıklama:
Dinleme sürecini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisi dinleyici temelli faktörlerden birisidir?
- A-) Fiziksel konfor
- Cevap B-) Kelime dağarcığı
- C-) Konuyla ilgili hazırlık
- D-) Konunun sunuluş şekli
- E-) Jest ve mimikler
Açıklama: Dinleme sürecini etkileyen alıcı (dinleyici) temelli faktörler aşağıdaki gibidir:
• Alıcının zihinsel ve fizyolojik yetileri
• Dikkat
• İlgi, istek
• Kelime dağarcığı
• Bilgi birikimi
• Ön yargı
• Dinleme sürecinde uygun dinleme davranışları gösterme (Dik oturma, ko
nuşanla göz teması kurma, not tutma, soru sorma, dinlenenlere uygun geri
bildirimlerde bulunma, vb.)
• Dinleme hızı
Dinlenenlerin tarafsız bir şekilde ele alındığı, sorgulandığı, değerlendirildiği ve karşılaştırmaların yapıldığı dinleme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Eleştirel dinleme
- B-) Seçici dinleme
- C-) Sorgulayıcı dinleme
- D-) Seçici dinleme
- E-) Amaçlı dinleme
Açıklama: Zihinsel süreçlerin yoğun olarak kullanıldığı, dinlenenlerin çok yönlü bakış açısıyla tarafsız bir şekilde ele alındığı, sorgulandığı, değerlendirildiği ve karşılaştırmaların yapıldığı dinleme türü eleştirel dinlemedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Dinleyicinin dinlediklerine anlam yükledikten sonra zihninde yapılandırması, yorumlaması, analiz ve senteze gittikten sonra bunlardan yeni fikirler üretmesi şeklinde tanımlanan dinleme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Yaratıcı dinleme
- B-) Amaçlı dinleme
- C-) Sorgulayıcı dinleme
- D-) Eleştirel dinleme
- E-) Seçici dinleme
Açıklama: Yaratıcı dinleme dinleyicinin dinlediklerine anlam yükledikten sonra zihninde yapılandırması, yorumlaması, analiz ve senteze gittikten sonra bunlardan yeni fikirler üretmesi şeklinde gelişen bir dinleme türüdür.
Dinleyicinin sözlü tepki verdiği dinleme türü hangisidir?
- Cevap A-) aktif dinleme
- B-) yaratıcı dinleme
- C-) amaçlı dinleme
- D-) sorgulayıcı dinleme
- E-) seçici dinleme
Açıklama: Dinleyicinin konuşmacıya sözlü olarak geri bildirimde bulunduğu durum aktif dinleme olarak adlandırılır.
Eleştirel dinleyici aşağıdakilerden hangilerini gerçekleştirir?
1. dinleme anında zihinsel süreçlerini kullanır
2. konuşmacının mesajının doğruluğunu sorgular
3. konuşmacıyı tarafsız bir şekilde dinler
4. duydukları ile bildiklerini karşılaştırır
5. kendi görüşlerine zıt görüşleri yargılar
- A-) I, II, III
- B-) III, IV, V
- Cevap C-) I, II, III, IV
- D-) II, III, IV, V
- E-) I, II, IV, V
Açıklama: Eleştirel dinleyici (V) hariç tümünü gerçekleştirir. Konuşmacıyı tarafsız olarak dinlemeli ve yargılayıcı olmamalıdır
Eleştirel okuma etkinliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Eleştirel okuma, daha yoğun zihinsel ve duyuşsal süreçleri içerir
- B-) Eleştirel düşünme yaklaşımının metin üzerinde uygulanmasıdır
- C-) Eleştirel okumada metnin konusu önceden bilinenlerle ilişkilendirilir
- Cevap D-) Eleştirel okumada okuyucunun ön yargıları sürece dahil edilir
- E-) Eleştirel okuma yazarın bakış açısını kavramak ve değerlendirmektir
Açıklama: Eleştirel okuma etkenliğinde metnin konusu ön yargılardan uzak bir şekilde zihinsel süreçlerden
geçirilerek yeniden yapılandırılır, sorgulanır, yorumlanır ve değerlendirilir.
Eleştirel okumada okuyucunun ön yargıları sürece dahil edilir
Eleştirel okuma, eleştirel düşünme süreciyle birlikte ilerler. Cüceloğlu’na göre, “Kendi düşünce süreçlerimizin bilincinde olarak, başkalarının düşünce süreçlerini göz önünde tutarak, öğrendiklerimizi uygulayarak kendimizi ve çevremizde yer alan olayları anlayabilmeyi amaç edinen aktif ve organize bir zihinsel sürece eleştirel düşünme” denir.
Aşağıdakilerden hangisi, eleştirel düşünmeye ilişkin geçerli bir bilgidir?
- A-) Nesnel verileri kullanmaktan kaçınır.
- B-) Tek yönlü bakış açısı gerektirir.
- C-) Neden – sonuç ilişkisinden uzaktır.
- Cevap D-) Edinilen bilgileri eyleme dönüştürür.
- E-) Öznel bilgilerden yanadır.
Açıklama: Eleştirel Okuma, başlığı altındaki bilgileri gözden geçiriniz.
Amaç 5
I. Algılama
II. Anlama
III. Anlatma
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri temel dil becerilerini oluşturan alt bileşenlerdendir?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- Cevap D-) II ve III
- E-) I ve III
Açıklama: Temel dil becerileri, anlama ve anlatma olmak üzere iki temel alt bileşen üzerine kurulmuştur.
II ve III
I. Görsel okuryazarlık
II. Okuma-yazma becerisi edinme
III. Okuma alışkanlığı becerisi kazanma
Yukarıda verilen okuma kültürünün basamakları aşağıdakilerin hangisinde doğru şekilde sıralanmıştır?
- Cevap A-) I, II ve III
- B-) I, III ve II
- C-) II, III ve I
- D-) II, I ve III
- E-) III, II ve I
Açıklama: Okuma kültürü sürecinin ilk basamağı görsel okuryazarlık, ikinci basamağı okuma-yazma becerisi edinme, üçüncü basamağı ise okuma alışkanlığı becerisi kazanmaktır.
I, II ve III
I. Her ikisi de anlama becerisinin temel bileşenidir
II. Her ikisinde de zihnin ve beynin aktif olması gerekir
III. Her ikisinde de süreçteki davranışlar anlamayı etkilemektedir
Okuma-dinleme ilişkisi düşünüldüğünde yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
- A-) Yanlızca II
- B-) I ve II
- C-) I ve III
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Okuma-dinleme ilişkisi ile ilgili olarak;
* Her ikisi de anlama becerisinin temel bileşenidir
* Her ikisinde de zihnin ve beynin aktif olması gerekir
* Okuma/dinleme öncesi, sırası ve sonrasındaki davranışlar her ikisi için de an
lama sürecini etkilemektedir.
I, II ve III
Metindeki sebep-sonuç ilişkilerinin, durumlar, olaylar vb. arasındaki kıyaslama ve ilişkilerin belirlenmesi ile ilgili olan okuma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Yoğun dikkat
- B-) Yeniden yapılandırma
- C-) Zihinde canlandırma
- Cevap D-) Çıkarımlarda bulunma
- E-) Anlamı kavrama
Açıklama: Çıkarımlarda bulunma: Çıkarımda bulunma metindeki sebep-sonuç ilişkilerinin, durumlar, olaylar vb. arasındaki kıyaslama ve ilişkilerin belirlenmesini gerektirmektedir.
Metnin tamamı okunmadan ve sözcükler üzerinde durulmadan yapılan okuma türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Sesli okuma
- B-) Sessiz okuma
- Cevap C-) Göz atarak okuma
- D-) Özetleyerek okuma
- E-) Yorumlayarak okuma
Açıklama: Göz atarak okuma, metnin tamamı okunmadan, sözcükler üzerinde durulmadan yapılan okumadır. Genellikle bir kitap okunup anlaşılmak istenildiği zaman değil de bir konu hakkında genel bilgiler edinmek amacıyla yapılır. Göz atarak okumada amaç, konunun ayrıntılarına girilmeden ana hatlarıyla kavranmasıdır. Bu tür okumalarda dikkat; tarihlere, yerlere, isimlere, grafik, tablo ve bölümlere çekilir. Normal okumadan üç, dört kat daha hızlı gerçekleştiği için bireylere zaman kazandırır.
Metnin tamamı okunmadan, sözcükler üzerinde durulmadan yapılan okuma şekline ne ad verilir?
- A-) Sesli Okuma
- B-) Sessiz Okuma
- Cevap C-) Göz Atarak Okuma
- D-) Özetleyerek Okuma
- E-) Tahmin Ederek Okuma
Açıklama: Göz atarak okuma, metnin tamamı okunmadan, sözcükler üzerinde durulmadan yapılan okumadır. Doğru yanıt C’dir.
Metnin tamamını okumadan, metinde anlatılan konu hakkında genel bilgiler edinmek amacıyla yapılan okuma türü aşağıdakilerde hangisidir?
- A-) Sessiz okuma
- B-) Özetleyerek okuma
- Cevap C-) Göz atarak okuma
- D-) İşaretleyerek okuma
- E-) Tahmin ederek okuma
Açıklama: Göz atarak okuma, metnin tamamı okunmadan, sözcükler üzerinde durulmadan yapılan okumadır. Genellikle bir kitap okunup anlaşılmak istenildiği zaman değil de bir konu hakkında genel bilgiler edinmek amacıyla yapılır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Okuduğunu anlayabilmenin başlıca şartlarından olan ‘Yeniden yapılandırma’ ifadesiyle ne anlatılmak istenmiştir?
- A-) Karmaşık zihinsel etkinliklerin yer aldığı aşamada ipuçları ve kullanılan kelimelerin büyük önem taşıdığı
- B-) Metindeki sebep-sonuç ilişkilerinin, durumlar, olaylar vb. arasındaki kıyaslama ve ilişkilerin çıkarımla belirlendiği
- C-) Düşünmenin doğrudan okumaya yoğunlaşmak, okunanların anlamları üzerinde düşünmek ve bunları zihinde canlandırmakla ilişkili olduğu
- Cevap D-) Metinden elde edilen bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirildiği
- E-) Metinde birbirini izleyen kelimelerin anlamlarına yoğunlaşma konusunda dikkat yeteneğini geliştirebilmek için değişik etkinliklerin gerçekleştirilebildiği
Açıklama: Yeniden yapılandırma: Metinden elde edilen bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirilmesi ve zihinde yapılandırılmasıdır
Okuma alışkanlığını edinmede aşağıdakilerden hangisi daha etkilidir?
- A-) Okul
- B-) Aile
- C-) Çevre
- Cevap D-) Bireysel etkenler
- E-) Ülke şartları
Açıklama: Bireysel etkenler: Okuma alışkanlığını edinmede dış etkenlerden çok kişinin içinden gelen istek ve yönelim etkilidir. Bireysel farklılıklar beraberinde okumaya karşı farklı tutumları, yaklaşımları da getirmektedir
Okuma sırasında ya da önce metnin görsellerinden, başlığından yola çıkarak metin hakkında yorumların yapılması şeklinde gerçekleşen okuma türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Soru sorarak okuma
- B-) Tartışarak okuma
- Cevap C-) Tahmin ederek okuma
- D-) Özetleyerek okuma
- E-) Göz atarak okuma
Açıklama: Okuma sırasında okumanın kesilerek ya da metne başlanmadan önce metnin görsellerinden, başlığından yola çıkılarak metin hakkında yorumların yapılması şeklinde gerçekleşen okuma türüdür. Zihnin etkin kılınması açısından yararlıdır. Metin yarıda kesilerek devamı hakkında yorumlar yapılır ya da metne hiç başlanmadan metnin görsellerinden ve başlığından yola çıkılarak tahminde bulunulur.
Okuma ve dinleme ilişkisi ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
- A-) Her ikisinde de zihin aktiftir.
- B-) İkisi de anlama becerisinin bir parçasıdır.
- C-) Birbirlerini doğrudan etkilerler.
- D-) İkisinde de anlamanın gerçekleşmesi dilsel bir gereksinime ihtiyaç vardır.
- Cevap E-) İkisinde de geri bildirim yöntemi aynıdır.
Açıklama: Okumada geri bildirim için metne yönelmek, tekrar tekrar okumak, metinde atlamalar yapıp ileri-geri dönmek gibi yöntemler mümkünken, özellikle canlı bir dinleme sırasında kaynaktan gelen iletiyi sürekli tekrar et(tir)mek veya durdurmak ya da ileri-geri gitmek mümkün olmayabilir.
Okuma/dinleme öncesi, sırası ve sonrasındaki davranışlar her ikisi için de anlama sürecini etkilemektedir. Her ikisinde de anlamanın gerçekleşip gerçekleşmediği, anlama sürecinin aksadığı yönler alınan geri bildirimler sayesinde anlaşılabilir. İlgi ve istekler de yine her iki bileşen açısından anlama sürecini etkileyen ortak birer faktör olarak ifade edilebilir.
Okuma yapılan metindeki sebep-sonuç ilişkilerini belirlemek, okuduğunu anlayabilme için gerekli olan başlıca şartlardan hangisi ile ilgilidir?
- A-) Yoğun dikkat
- Cevap B-) Çıkarımda bulunma
- C-) Yeniden yapılandırma
- D-) Zihinde canlandırma
- E-) Anlamı kavrama
Açıklama: Çıkarımda bulunma; metindeki sebep-sonuç ilişkilerinin, durumlar, olaylar vb. arasındaki kıyaslama ve ilişkilerin belirlenmesini gerektirmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Okumanın kesilerek ya da metne başlamadan önce metnin başlığından görsellerinden yola çıkarak yorumların yapılması işlemi aşağıdaki okuma türlerinden hangisidir?
- Cevap A-) Tahmin ederek okuma
- B-) Soru sorarak okuma
- C-) Göz atarak okuma
- D-) İşaretleyerek okuma
- E-) Tartışarak okuma
Açıklama: Tahmin ederek okuma
Okuyucuların kelime tanıma ve ayırt etme işini doğru ve çabuk yapmaları zamandan tasarruf sağlar bu okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken aşağıdaki beş ilkenin hangisinin kapsamındadır?
- Cevap A-) Okuma akıcı olmalıdır.
- B-) Okuma anlam kurma sürecidir.
- C-) Okuma stratejik olmalıdır.
- D-) Kişi okumaya güdülenmelidir.
- E-) Okuma yaşam boyu devam etmelidir.
Açıklama: Okuma akıcı olmalıdır.
Rıza metinde önemli gördüğü yerlerin altını çizerek okumaktadır. Rızanın yaptığı okuma türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Göz atarak okuma
- B-) Özetleyerek okuma
- C-) Tahmin ederek okuma
- D-) Tartışarak okuma
- Cevap E-) İşaretleyerek okuma
Açıklama: İşaretleyerek Okuma: Metinde önemli görülen yerlerin çeşitli işaretler konularak okunmasıdır.
Sorgulayıcı dinleme ile eleştirel dinleme arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinden doğru verilmiştir?
- A-) Eleştirel dinleme; konuşanı eleştirmeyi, sorgulayıcı dinleme; dinleneni eleştirmeyi amaçlar
- B-) Eleştirel dinleme; dinleneni eleştirmeyi, sorgulayıcı dinleme; konuşanı eleştirmeyi amaçlar
- C-) Eleştirel dinleme; dinleneni değerlendirme amaçlı eleştirmeyi, sorgulayıcı dinleme; dinlenenin içinden ilgi ve ihtiyaca yönelik öğelerin seçilmesini amaçlar
- Cevap D-) Eleştirel dinleme dinleneni değerlendirme amaçlı eleştirmeyi, sorgulayıcı dinleme dinlenenin mantıksal sorgusunu yapmayı amaçlar
- E-) Eleştirel dinleme; anlatılanların tutarlılığını sorgulamayı, sorgulayıcı dinleme; konunun tarafsız bakış açısıyla ele alınıp alınmadığını sorgulamayı amaçlar
Açıklama: Dinlemenin temel niteliklerini sıralayabileceksiniz.
Temel dil becerilerinden biri olan anlatmanın alt bileşenleri, aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- Cevap A-) Konuşma ve Yazma
- B-) Okuma ve Konuşma
- C-) Okuma ve Yazma
- D-) Dinleme ve Yazma
- E-) Dinleme ve Konuşma
Açıklama: Temel dil becerileri, anlama ve anlatma olmak üzere iki temel bileşen üzerine kurulmuştur. Okuma ve dinleme anlamanın; konuşma ve yazma ise anlatmanın alt bileşenidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
İpuçları ve kullanılan kelimelerin büyük önem taşıması, aşağıdaki okuduğunu anlayabilm şartlarının hangisinin kapsamındadır?
- Cevap A-) Anlamı kavrama
- B-) Çıkarımlarda bulunma
- C-) Zihinde canlandırma
- D-) Yeniden yapılandırma
- E-) Yoğun dikkat
Açıklama: Anlamı kavrama
‘Genellikle bir kitap okunup anlaşılmak istenildiği zaman değil de bir konu hakkında genel bilgiler edinmek amacıyla yapılır.’ ifadesi okuma türlerinden hangisine aittir?
- A-) Sesli okuma
- B-) Sessiz okuma
- Cevap C-) Göz atarak okuma
- D-) Özetleyerek okuma
- E-) Tahmin ederek okuma
Açıklama: Göz atarak okumada amaç, konunun ayrıntılarına girilmeden ana hatlarıyla kavranmasıdır. Genellikle bir kitap okunup anlaşılmak istenildiği zaman değil de bir konu hakkında genel bilgiler edinmek amacıyla yapılır.
“Metinde okunan bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirilmesi ve zihinde kurgulandırılmasıdır.” Bu cümlede okuduğunu anlayabilmenin başlıca şartlarından hangisinin tanımı verilmiştir?
- A-) Yoğun dikkat
- Cevap B-) Yeniden yapılandırma
- C-) Zihinde canlandırma
- D-) Çıkarımlarda bulunma
- E-) Anlamı kavrama
Açıklama: Yeniden yapılandırma: Metinden elde edilen bilgilerle, metnin konusuyla ilgili önceden sahip olunan bilgilerin ilişkilendirilmesi ve zihinde yapılandırılmasıdır.

Ünite 8

“……………. belirli hislerin sonucu olarak yüzde, yüzü oluşturan organlarda meydana gelen hareketlerdir.”
Aşağıdaki beden dili terimlerinden hangisi yukarıdaki boşluğa gelmelidir?
- A-) Jest
- B-) Görünüş
- Cevap C-) Mimik
- D-) Vücut
- E-) Hareket
Açıklama: Mimik; belirli hislerin sonucu olarak yüzde, yüzü oluşturan organlarda meydana gelen hareketlerdir. Doğru cevap C’dir.
“Boğumlanma; ……………………… gibi terimlerle de ifade edilmektedir.”
Verilen ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi/hangileri gelebilir?
- A-) Sesletim
- B-) Artikülasyon
- C-) Telaffuz
- Cevap D-) Sesletim, artikülasyon ve telaffuz
- E-) Artikülasyon ve telaffuz
Açıklama: Boğumlanma; telaffuz, artikülasyon, sesletim gibi terimlerle de ifade edilmektedir.
“Uzmanlık gerektiren bir konuda, bu içeriği anlayabilecek ve sorular yöneltebilecek dinleyici kitlesi karşısında yapılan konuşmalar”
Verilen ifade aşağıdaki terimlerden hangisini tanımlamaktadır?
- Cevap A-) Konferans
- B-) Açık oturum
- C-) Panel
- D-) Forum
- E-) Açış konuşması
Açıklama: Konferans : Uzmanlık gerektiren bir konuda, bu içeriği anlayabilecek ve sorular yöneltebilecek dinleyici kitlesi karşısında yapılan konuşmalardır.
“Önceden belirlenen bir konuda karşıt iki görüşün izleyiciler önünde tartışıldığı konuşma türüdür. Kura sonucu seçtikleri görüşü araştırıp sunum yapan iki grubun her birinde 3-5 konuşmacı yer alır. Bir yönetici kontrolünde, sırayla sunumunu yapan konuşmacılar aynı zamanda kendilerine yöneltilen sorulara da cevap verirler. Daha önce belirlenen jüri üyelerinin değerlendirmeleri sonucunda bir grubun üstünlüğü ile sona erer.”Yukarıdaki ifade konuşma türlerinden hangisini tanımlamaktadır?
- A-) Panel
- B-) Forum
- Cevap C-) Münazara
- D-) Sempozyum
- E-) Konferans
Açıklama: Konuşma türlerini ayırt edebileceksiniz.
Yukarıdaki ifade hazırlıklı konuşma türlerinden münazarayı tanımlamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.
“İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalardır”
Verilen ifade aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
- A-) Vurgu
- B-) Sıklık
- Cevap C-) Ezgi
- D-) Boğumlama
- E-) Tını
Açıklama: İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ezgi denir
3. Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özelliklerden değildir?
- A-) İşitilebilirlik
- B-) Esneklik
- C-) Akıcılık
- D-) Hoşagiderlik
- Cevap E-) Tını
Açıklama: Doğru, güzel ve etkili konuşmada olması gereken temel içerik özelliklerini betimleyebileceksiniz.
Doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler işitilebilirlik, esneklik, akıcılık ve hoşagiderliktir.
Bir sesi başka seslerden ayırmamızı sağlayan fiziksel niteliğe ne ad verilir?
- A-) Durak
- B-) Pes
- C-) Ezgi
- D-) Vurgu
- Cevap E-) Renk
Açıklama: Bir sesi başka seslerden ayırmamızı sağlayan fiziksel niteliğe tını ya da renk denir. Bir sesin tınısı, sadece o sesi diğer seslerden ayırma noktasında değil, aynı zamanda kişinin sesine kattığı tını sayesinde konuşmanın içeriğine göre güzel, etkili, kalıcı izler bırakmasını da sağlar. Doğru cevap E’dir.
Ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasına ne ad verilir?
- Cevap A-) Boğumlanma
- B-) Ton
- C-) Ezgi
- D-) Vurgu
- E-) Ses
Açıklama: Ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasına “Boğumlanma” adı verilir. Doğru cevap A’dır.
Geleceğim sözcüğünün söylenişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Gelcem
- B-) Gelecem
- C-) Geleceğim
- Cevap D-) Gelicem
- E-) Geliciğim
Açıklama: Geleceğim sözcüğünün söylenişi gelicem şeklindedir. Doğru cevap D’dir.
Sinerji sözcüğünün Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Dayanışma
- B-) Uzlaşma
- C-) Eğilim
- D-) Bağlantı
- E-) Kışkırtma
Açıklama: Sinerji sözcüğünün Türkçesi dayanışmadır. Doğru cevap A’dır.
1. Esneklik
2. Akıcılık
3. Hoşagiderlik
Yukarıdakilerden hangisi iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler arasında sıralanabilir?
- A-) Yalnız I
- B-) I ve II
- C-) I ve III
- D-) II ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler şöyle sıralanabilir:
* İşitilebilirlik
* Esneklik
* Akıcılık
* Hoşagiderlik
Doğru cevap E’dir.
1. Ezgi
2. Frekans
3. Tonlama
Verilenlerden hangisi konuşma ve güzel konuşma ile ilgili temel kavramlar arasında yer alır?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız III
- C-) I ve II
- D-) I ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Sıklık / Frekans
Titreşen her nesnenin 1 saniyedeki yalın titreşimleridir.
Titreşen, ses veren varlığın titreşim sayısının az ya da çok oluşuna tonlama denir
İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değe-rine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ezgi denir.
1. Konuşma, insanın duygularını, düşüncelerini sese dayalı bir dizge halinde sunmasıdır.
2. Konuşma, anlamlı parçalara dönüştürülmüş seslerden yararlanarak insanın düşüncelerini ifade etmesidir.
3. Kulağa hitap eden konuşma; verilmek istenen mesajın niteliğine uygun tonlama, vurgu gibi sese dayalı unsurlarla birlikte bütünlenir.
4. Konuşma, jest ve mimik gibi bedene dayalı destekleyici unsurlarla birlikte bütünlenir.
Verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
- A-) I-II-III
- B-) I-II-IV
- C-) I-III-IV
- D-) II-III-IV
- Cevap E-) I-II-III-IV
Açıklama: Konuşma, insanın duygularını, düşüncelerini sese dayalı bir dizge halinde sunması, başka bir deyişle anlamlı parçalara dönüştürülmüş seslerden yararlanarak düşüncelerini ifade etmesidir. Kulağa hitap eden konuşma; verilmek istenen mesajın niteliğine uygun tonlama, vurgu gibi sese dayalı unsurlarla olduğu gibi jest ve mimik gibi bedene dayalı destekleyici unsurlarla birlikte bütünlenir.
1. Titreşen her nesnenin 1 saniyedeki yalın titreşimleridir.
2. Ölçü birimi Hertz’dir.
3. İnsanlar 20 ile 20 000 Hertz arasındaki ses dalgalarını algılayabilirler.
4. Sıklıkta meydana gelen değişiklikler, kulaktaki seslerin tonunun alçak ve yüksek olarak algılanmasına neden olur.
Sıklık/frekans ile ilgili verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
- Cevap A-) I-II-III-IV
- B-) I-II-III
- C-) I-II-IV
- D-) II-III-IV
- E-) I-III-IV
Açıklama: Titreşen her nesnenin 1 saniyedeki yalın titreşimleridir. Ölçü birimi Hertz’dir. İnsanlar 20 ile 20 000 Hertz arasındaki ses dalgalarını algılayabilirler. Sıklıkta meydana gelen değişiklikler, kulaktaki seslerin tonunun alçak ve yüksek olarak algılanmasına neden olur
1. Topluluk önünce bir düşünceyi açıklamak için yapılır.
2. Ses tonu, jest ve mimiklere özellikle dikkat edilir.
3. Uzman birisi tarafından aynı uzamanlıkta kişilere yapılır.
Yukarıdakilerden hangileri söylevin özellikleri arasında sıralanabilir?
- A-) Yalnız I
- Cevap B-) I ve II
- C-) I ve III
- D-) II ve III
- E-) I, II ve III
Açıklama: Nutuk, bir düşünceyi belirli bir topluluğa açıklamak veya aşılamak amacıyla açık veya kapalı alanlarda yapılan topluluk konuşmalarından biridir. Kürsüye çıkan kişinin, toplumun değişik kesimlerinden oluşmuş topluluk karşısında etkili bir sunum yapabilmesi için konuşmasında ses tonu, vurgu, jest ve mimiklere özellikle dikkat etmesi gerekir. Konuşmaya coşkunluk katan bu özellikler, topluluğun iknası ve bir amaca yönelik olarak harekete geçirilmesi için önemlidir. Nutukta içerik siyasî, askerî, dinî, ekonomik, kültürel konulara göre oluşturulabilir. Doğru cevap B’dir.
1. İşitilebilirlik
2. Esneklik
3. Akıcılık
4. Hoşagiderlik
Verilenlerden hangileri doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özelliklerdendir?
- A-) I-II-III
- B-) I-II-IV
- C-) I-III-IV
- Cevap D-) I-II-III-IV
- E-) II-III-IV
Açıklama: Doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler şöyle sıralanabilir:
• İşitilebilirlik: Konuşmanın sıklığı, tonu, yeğinliği ve tınısı dinleyicinin rahatça işitebileceği nitelikte olmalıdır. Konuşmacıyı sağlıklı bir şekilde işitemeyen dinleyici, dikkatini konuşmanın içeriğine yoğunlaştıramayabilir, sinirlenebilir; dolayısıyla iletişim sorunları yaşanabilir. • Esneklik: Esneklik, ses hacminin değişikliğe bağlı olan ses tonunu ya da perde değişikliğini ifade eder. Konuşmayı aynı tonda, tekdüze olmaktan çıkaran unsurlardan biri, ses hacminin ve perdelerinin karışık olarak kullanılmasıdır (Vural, 2003: 99). Konuşma sırasında kişi, ses aralığını bilmeli ve sesinin pesliğini, tizliğini, tonunu bu ses aralığına göre ayarlamalıdır. • Akıcılık: Konuşma sırasında sesin boğumlanarak sözcüklere dönüştürülmesi ve boğumlanma hızı, iletilmek istenen mesajın hedefe en doğru şekilde ulaşması için iyi ayarlanmalıdır. Konuşmada akıcılığın sağlanması,ayrıca sözcüklerin art arda sesletim hızı ve uyumlu bir şekilde bir araya getirilmesine özen gösterilmesi ile mümkündür. • Hoşagiderlik: Kişi doğru, güzel ve etkili iletişim kurabilmek için ses aralığını, perde genişliğini, tonlamayla sesine katabileceği tınıları, ifadesine katabileceği ezgiyi, sözcükleri söyleyiş hızını öncelikle tanımalı ardından da doğru şekillerde bunlardan yararlanmalıdır.
Önceden belirlenen bir konunun, o konuda uzman bir grup kişi tarafından tartışılarak ele alındığı konuşmalardır. Davet edilen 3 ile 5 konuşmacı, konunun genel olarak veya sadece belirli bir yönüyle uzmanı olabilir ve uzmanı olduğu konuda görüş bildirmek üzere söz alabilir. Belirli bir salonda ve hazır bulunan dinleyici kitle karşısında olabildiği gibi, televizyon veya radyoda hatta bilgisayar aracılığıyla internet kullanıcısı karşısında da gerçekleştirilebilir. Birden fazla konuşmacı yer aldığından bir yöneticisi (başkanı/moderatörü) olur.
Yukarıda bahsedilen konuşma türü verilenlerden hangisidir?
- A-) Konferans
- B-) Açış Konuşması
- C-) Sempozyum
- Cevap D-) Açık Oturum
- E-) Kurultay
Açıklama: Açık Oturum
Önceden belirlenen bir konunun, o konuda uzman bir grup kişi tarafından tartışılarak ele alındığı konuşmalardır. Davet edilen 3 ile 5 konuşmacı, konunun genel olarak veya sadece belirli bir yönüyle uzmanı olabilir ve uzmanı olduğu konuda görüş bildirmek üzere söz alabilir. Açık oturumlar, belirli bir salonda ve hazır bulunan dinleyici kitle karşısında olabildiği gibi, televizyon veya radyoda hatta bilgisayar aracılığıyla internet kullanıcısı karşısında da gerçekleştirilebilir. Birden fazla konuşmacı yer aldığından açık oturumun bir yöneticisi (başkanı/moderatörü) olur.
Güzel konuşma kapsamında iletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ne ad verilir?
- A-) Vurgu
- Cevap B-) Ezgi
- C-) Ses
- D-) Boğumlama
- E-) Frekans
Açıklama: İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değe-rine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ezgi denir.
Aşağıdakilerden hangisi Cosson’un belirlediği cümlelerin genellikle uzun ve bazı belirli maddelere ayrılarak ortaya konulduğu, içeriğinde hiç eğlendirici unsur bulunmayan, âlimane konuşmaya dayalı uslüp türüdür?
- A-) Monoton üslup
- B-) Çekingen üslup
- Cevap C-) Ağır üslup
- D-) Delil üslubu
- E-) Vaiz üslubu
Açıklama: Cümlelerin genellikle uzun ve bazı belirli maddelere ayrılarak ortaya konulduğu, içeriğinde hiç eğlendirici unsur bulunmayan, ağır ve âlimane konuşmaya dayalı ağır üslup.
Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler arasında yer almaz?
- A-) İşitilebilirlik
- B-) Akıcılık
- C-) Esneklik
- D-) Hoşagiderlik
- Cevap E-) Doğallık
Açıklama: Doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler şöyle sıralanabilir:
• İşitilebilirlik
• Esneklik
• Akıcılık
• Hoşagiderlik
Türkçeye başka dillerden yapılan anlam kopyalamalarında adlar, zaman zaman verici dilin etkisi sonucu, yanlış yardımcı eylemlerle birlikte kullanıma çıkmaktadır. Bu şekilde yanlış kullanılan sözcükleri, Türkçede doğru yardımcı eylemlerle veya eylem yapım ekleriyle kullanmak gerekir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisinin kullanımı doğrudur?
- A-) Sahne almak
- B-) Duş almak
- C-) Panik yapmak
- D-) Etki yapmak
- Cevap E-) Katkıda bulunmak
Açıklama: Ya n l ı ş Doğru
açıklama yapmak açıklama
kalkış almak alkışlanmak
beğeni almak beğenilmek
bekleme yapmak beklemek
duş almak yıkanmak
etki yapmak etkilemek
içki almak içki içmek
istek almak istenmek
katkı yapmak katkıda bulunmak
konuşma yapmak konuşmak
panik yapmak paniğe kapılmak
sahne almak sahneye çıkmak
İnsan dilinin toplumsal yönünü ifade eden dil (langue) ile bireysel yönünü ifade eden söz (parole) arasındaki farka ve aynı zamanda konuşan (veya yazan) bireyin var olan dili özgün kullanımına işaret etmiş olan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Noam Chomsky
- B-) Wilhelm von Humboldt
- Cevap C-) Ferdinand de Saussoure
- D-) Karl Brugmann
- E-) Jacob Grimm
Açıklama: 19. yüzyılda çağdaş dilbiliminin kurucusu olarak bu ayrımı ortaya koyan Saussoure, insan dilinin toplumsal yönünü ifade eden dil (langue) ile bireysel yönünü ifade eden söz (parole) arasındaki farka ve aynı zamanda konuşan (veya yazan) bireyin var olan dili özgün kullanımına işaret etmektedir.
Amacı herhangi bir konuyu tartışmaktan çok konuya açıklık ya da çözüm getirmek olan konuşma türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Sempozyum
- B-) Kurultay
- C-) Açık Oturum
- D-) Söylev
- E-) Münazara
Açıklama: Sempozyumda amaç, herhangi bir konuyu tartışmaktan çok konuya açıklık ya da çözüm getirmektir.
Aşağıdakilerden hangisi bilim ve sanat alanlarında genel veya belirli bir tema etrafında sunum yapmak üzere bir araya gelen alan uzmanlarının topluluk karşısında gerçekleştirdikleri konuşma türüdür?
- Cevap A-) Sempozyum
- B-) Forum
- C-) Panel
- D-) Açık oturum
- E-) Konferans
Açıklama: Bilim ve sanat alanlarında genel veya belirli bir tema etrafında sunum yapmak üzere bir araya gelen alan uzmanlarının topluluk karşısında gerçekleştirdikleri konuşma türü sempozyumdur.
Aşağıdakilerden hangisi konuşmanın hem fizyolojik hem de psikolojik yönüyle ilgilidir?
- Cevap A-) Açıklık
- B-) İlginçlik
- C-) Doğallık
- D-) İnandırıcılık
- E-) Bilgi ve donanım
Açıklama: Açıklık, konuşmanın hem fizyolojik hem de psikolojik yönüyle ilgilidir.
Cosson’a göre aşağıdakilerden hangisi ziyafet üslübunu ifade eder?
- Cevap A-) Ağır başlı, azametli, keskin, hiddetli, ne çok ciddi ne çok gergin olmayan, meclislerde kendiliğinden oluşan, konuşmada eğlenceli, nazik ve orijinal özellikler taşımaya dayalı
- B-) Daha çok avukatların, siyasîlerin, amele rehberlerinin kullandığı, makul, mantıkî, kuvvetli, mücadeleye hazır ve itham edici konuşmaya dayalı
- C-) Bir yerden bir yere atlayan, çok defa mantıksız ve sıkıcı olan, genellikle sinirli, çekingen insanların doğal konuşmalarına dayalı
- D-) Ağırlıkla duygulara yer veren
- E-) Kitle toplantılarında halkı galeyana getirmek isteyenlerin, halk katiplerinin, inkılapçıların tercih ettiği, bazen çekingen ve azametli bazen birden bire patlayan bağırtan ama genelde ardında coşkunluk saklayan
Açıklama: Ağır başlı, azametli, keskin, hiddetli, ne çok ciddi ne çok gergin olmayan, meclislerde kendiliğinden oluşan, konuşmada eğlenceli, nazik ve orijinal özellikler taşımaya dayalı ziyafet üslubu.
Hertz, aşağıdakilerden hangisinin ölçü birimidir?
- Cevap A-) Sıklık
- B-) Tonlama
- C-) Ezgi
- D-) Vurgu
- E-) Duraklama
Açıklama: Sıklık / Frekans:
Titreşen her nesnenin 1 saniyedeki yalın titreşimleridir. Ölçü birimi Hertz’dir.
İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?
- Cevap A-) Ezgi
- B-) Vurgu
- C-) Tını
- D-) Pes
- E-) Frekans
Açıklama: İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ezgi adı verilir.
Akciğerlerden başlayıp ağız ve burunda sona eren solunum yollarında sıralanmış organlara çarpıp veya sürtünüp seda haline geldikten sonra en son olarak bir kalıptan, engelden geçip ağızdan çıkan titreşime ne ad verilir?
- A-) Telaffuz
- Cevap B-) Ses
- C-) Ton
- D-) Boğumlanma
- E-) Ezgi
Açıklama: Ses, akciğerlerden başlayıp ağız ve burunda sona eren solunum yollarında sıralanmış organlara çarpıp veya sürtünüp seda haline geldikten sonra en son olarak bir kalıptan, engelden geçip ağızdan çıkan titreşimlerdir. Doğru cevap B’dir.
Açık oturumla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Bir konu, konunun uzmanı olan 3 ile 5 konuşmacı tarafından tartışılarak ele alınır.
- B-) Açık oturumlarda konuşmaları bir düzenleme kurulu seçer.
- C-) Açık oturumlarda temel olarak soru cevap tekniğinden yararlanılır.
- D-) Açık oturumlarda amaç, herhangi bir görüşün doğruluğunu ortaya çıkarmaktır.
- E-) Açık oturumlar dinleyici kitlesinin olmadığı ortamlarda düzenlenir.
Açıklama: Bir konu, konunun uzmanı olan 3 ile 5 konuşmacı tarafından tartışılarak ele alınır.
Aşağıda verilen konuşma türlerinden hangisi tek bir kişi tarafından yapılan konuşmalardandır?
- A-) Açık oturum
- Cevap B-) Söylev
- C-) Sempozyum
- D-) Panel
- E-) Kurultay
Açıklama: Hazırlıklı konuşma türlerinden söylev, konferans ve açış konuşması tek bir kişi; sempozyum, açık oturum, panel, forum, seminer, kurultay grup tarafından ve belirli bir topluluk karşısında gerçekleşen konuşmalardır.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde ünlü uzunluğu anlamı değiştirmektedir?
- A-) Gönül
- Cevap B-) Şura
- C-) Engin
- D-) Sahip
- E-) Öykü
Açıklama: Şura
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi yanlıştır?
- A-) Boğumlanma, ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasıdır.
- B-) Vurgu, sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesidir.
- C-) Durak, özellikle vurgulanan bir yargının, mesajın, yüksek tonlu ifadenin veya bir sorunun ardından gelen kısa süreli sessizliktir.
- Cevap D-) Ezgi, titreşen, ses veren varlığın titreşim sayısının az ya da çok oluşuna denir.
- E-) Tını, bir sesi başka seslerden ayırmamızı sağlayan niteliğe denir.
Açıklama: Ezgi, titreşen, ses veren varlığın titreşim sayısının az ya da çok oluşuna denir.
Titreşen, ses veren varlığın titreşim sayısının az ya da çok oluşuna ezgi değil tonlama denir. İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ezgi denir.
Aşağıdaki yanlış anlaşılmaya sebep olan, seçeneklerden hangisidir?
A: Niye görüşmeden çıktı acaba. Ne zorlukla almıştık bu randevuyu.
B: GöRÜŞmeden çıktı demedim ki. GörüşMEden çıktı dedim.
- A-) Ezgi
- Cevap B-) Vurgu
- C-) Ton
- D-) Boğumlanma
- E-) Durak
Açıklama: Vurgu: Sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesidir. Sözcük vurgusu ilk, orta veya son hecede görülebilir. Vurgunun yeri, anlamı ya da anlam, vurgunun yerini belirleyebilir: (benim) çocuĞUM, (ben) çoCUğum, (Hey!) ÇOcuğum! Verilen örnekte de benzeri bir durum söz konusudur. Doğru cevap B’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi yanlış kullanılmıştır?
- Cevap A-) Allerji
- B-) Adale
- C-) Hafakan
- D-) Aferin
- E-) Amfi
Açıklama: Allerji kelimesi yanlış kullanılmıştır. Doğru kelime “alerji” dir. Doğru cevap A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi asalak sözcüklerdendir?
- Cevap A-) dermişim
- B-) yağmur
- C-) ama
- D-) dahi
- E-) aşık
Açıklama: Söz dağarcığı geniş olan, konuşma sırasında psikolojik koşullarında sorun yaşamayan, konuşması için gerekli hazırlıkları yapmış olan kişiler bu türden sözlü anlatım bozukluklarından uzak durabilirler. ıı, hı, şey, yani, falan, evet, tamam mı, oldu, işte, artı, dermişim, ondan sonra, neyse, efendime söyleyim, anlatabildim mi vb. asalak ses ve sözler konuşmacının dikkat eksikliği ile çok yakından ilişkilidir.
Aşağıdakilerden hangisi aynı zamanda “artikülasyon, telaffuz ve seletim” gibi terimlerle de anlatılmaktadır?
- A-) Tını
- Cevap B-) Boğumlanma
- C-) Frekans
- D-) Ton
- E-) Ezgi
Açıklama: Boğumlanma; telaffuz, artikülasyon, sesletim gibi terimlerle de ifade edilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Aşağıdakilerden hangisi başarılı bir sunumun özellikleri arasında gösterilemez?
- Cevap A-) Aralıksız bir konuşma olması.
- B-) Dinamik bir yapıda olması.
- C-) Görsel yardımcılar içermesi.
- D-) Ses ve beden dili uyumu olması.
- E-) Farklı ses tonlarında olması.
Açıklama: Sözlü sunum aynı ses tonunda, kişinin yalnızca aralıksız konuşmasından olu- şacak şekilde değil; içerik, ses, beden dili uyumuyla ve de çeşitli görsel yardımcılarla zenginleştirilmiş olarak dinamik bir yapıda gerçekleştirilmelidir. Bütün bu bilgileri göz önünde bulunduran ve uygulayan donanımlı konuşmacı, dinleyici üzerinde her iki tarafın beklentilerine uygun şekilde etki oluşturabilir. Doğru cevap A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi başarılı sunumun ilkeleri ve tekniklerinden biri değildir?
- A-) Sunum öncesi dinleyici profili öğrenilmelidir
- B-) Sunum okuma şeklinde değil sunum şeklinde gerçekleştirilmelidir
- C-) Sunumda açılış cümleleri dikkat çekici olmalıdır
- Cevap D-) Sunumun yirmi dakika sonrasında önemli bilgiler aktarılmalıdır
- E-) Sunumun kapanış cümlelerinde önemli mesajlar verilmelidir
Açıklama: Dinleyicilerin konsantrasyon eğrisine dair bilgiler, yirmi dakikadan sonra ciddi oranda dikkat eksilmesi yaşandığını göstermektedir. Buna göre önemli mesajlar, dikkatin yoğun olduğu bölümlerde, yani ilk yirmi dakikada, konuşmanın son bölümünde ya da dinleyicilerin dikkatini çekecek teknikler kullanıldıktan sonra ortaya konulmalıdır. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi başka dillerden geçen dil bilgisel yapıların doğru kullanımlarından biridir?
- A-) birfiil
- B-) beynamaz
- C-) mürettabatlar
- D-) gidişat
- Cevap E-) resmigeçit
Açıklama: resmigeçit doğru kullanılmıştır. Diğer seçeneklerin sırasıyla doğru kullanımı şu şekildedir: bilfiil, bî-namaz, mürettabat, gidiş. Doğru cevap E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden faklı bir konuşma türüdür?
- A-) Konferans
- Cevap B-) İş görüşmesi
- C-) Forum
- D-) Panel
- E-) Münazara
Açıklama: KONUŞMA TÜRLERİ: Sosyal yaşamdaki ilişkileri düzenleyen konuşma, hazırlanış biçimine göre hazırlıksız ve hazırlıklı konuşmalar olmak üzere iki farklı bicimde sınıflandırılabilir. İş görüşmesi, bir işe başvurma surecinde gerçekleşen konuşmalar için olduğu gibi, bir kişinin mevcut işi dolayısıyla başkalarıyla yaptığı görüşmeleri ifade için de kullanılabilir. İş görüşmesi sırasında yapılan konuşmalar ile ilgili belirli hazırlıklar yapılabilse de bu konuşmaların içeriği, takınılan tutum bakımından standartları olamayacağından iş görüşmelerini topluluk karşısında yapılan hazırlıklı konuşmalardan ayrı ele almak gerekir. Konferans, forum, panel ve münazara hazırlık konuşma türlerindendir. Doğru cevap B’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel ve etkili konuşmanın ilkelerinden biri değildir?
- A-) Açıklık
- Cevap B-) Durağanlık
- C-) Doğallık
- D-) İlginçlik
- E-) İnandırıcılık
Açıklama: “ Durağanlık” doğru, güzel ve etkili konuşmanın ilkelerinden biri değildir. Doğru cevap B’dir.
Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel ve etkili konuşmanın temel ilkeleri arasında yer alır?
- Cevap A-) Açıklık
- B-) Akıcılık
- C-) Hoşagiderlik
- D-) Esneklik
- E-) İşitilebilirlik
Açıklama: ##### DOĞRU, GÜZEL VE ETKİLİ KONUŞMANIN TEMEL İLKELERİ Açıklık Doğallık İnandırıcılık İlginçlik
Doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler şöyle sıralanabilir:
• İşitilebilirlik
• Esneklik
• Akıcılık
• Hoşagiderlik
Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel ve etkili konuşmanın temel ilkelerindendir?
I. Açıklık
II. Doğallık
III. İnandırıcılık
IV. İlginçlik
- A-) I-II
- B-) Yalnız IV
- C-) I-III-IV
- Cevap D-) I-II-III-IV
- E-) III-IV
Açıklama: Verilen tüm ilkeler mevcuttur. Bunun dışında konuşmacının bilgi ve donanımı, ön çalışma ve yöntem ve plan gibi temel ilkeler de bulunmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel ve iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özelliklerden birisi değildir?
- A-) Hoşagiderlik
- B-) Akıcılık
- C-) İşitilebilirlik
- D-) Esneklik
- Cevap E-) Duruluk
Açıklama: Duruluk doğru, güzel ve iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özelliklerden birisi değildir. Doğru cevap E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özelliklerden biri değildir?
- A-) İşitilebilirlik
- B-) Esneklik
- Cevap C-) Güvenirlik
- D-) Akıcılık
- E-) Hoşagiderlik
Açıklama: Doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikleri işitilebilirlik, esneklik, akıcılık ve hoşagiderliktir. Doğru cevap C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi hazırlıklı konuşma türlerinden birisi değildir?
- Cevap A-) İş görüşmesi
- B-) Nutuk
- C-) Toplantı
- D-) Konferans
- E-) Forum
Açıklama: Konuşma türlerini ayırt edebileceksiniz.
İş görüşmesi sırasında yapılan konuşmalar ile ilgili belirli hazırlıklar yapılabilse de bu konuşmaların içeriği, takınılan tutum bakımından standartları olamayacağından iş görüşmelerini topluluk karşısında yapılan hazırlıklı konuşmalardan ayrı ele almak gerekir. Dolayısıyla Doğru cevap A seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi hazırlıklı konuşmalar sınıfında değerlendirilemez?
- A-) Nutuk
- B-) Konferans
- C-) Açık oturum
- Cevap D-) İş görüşmesi
- E-) Panel
Açıklama: Konuşma türlerini ayırt edebileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi hazırlıklı konuşmaların özelliklerinden değildir?
- A-) Bilimsel bilgi gerektiren konularda konuşmak
- Cevap B-) Öngörülemeyen zamanlarda ve belirli sosyal rollerin gereği olarak konuşmak
- C-) Konuşmayı basılı, işitsel ve görsel yardımcılarla desteklemek
- D-) Konu ile ilgili bilgi almak üzere orada bulunan dinleyiciye yönelik konuşmak
- E-) Belirli bir plan ve yöntem çerçevesinde konuşmak
Açıklama: Öngörülemeyen zamanlarda ve belirli sosyal rollerin gereği olarak konuşmak
Aşağıdakilerden hangisi hazırlıklı konuşmayı gerektirir?
- A-) Selamlaşma
- B-) Tanışma ve tanıştırma
- C-) Özür dileme
- D-) Adres sorma ve söyleme
- Cevap E-) Bilimsel bilgi aktarma
Açıklama: Bilimsel bilgi aktarma
Aşağıdakilerden hangisi hazırlıklı topluluk konuşmalarından biridir?
- A-) İş görüşmesi
- B-) Günlük Konuşma
- C-) Telefonla Konuşma
- D-) Selamlaşma
- Cevap E-) Açık Oturum
Açıklama: Önceden belirlenen bir konunun, o konuda uzman bir grup kişi tarafından tartışılarak ele alındığı konuşmalardır. Davet edilen 3 ile 5 konuşmacı, konunun genel olarak veya sadece belirli bir yönüyle uzmanı olabilir ve uzmanı olduğu konuda görüş bildirmek üzere söz alabilir. Bu hazırlıklı topluluk konuşması açık oturumdur. Doğru cevap E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi iş görüşmelerinde dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?
- Cevap A-) Görüşmede açık, anlaşılır bir dil yerine dolaylı ve belirsiz ifadeler kullanılmalı.
- B-) Görüşme için randevu veren kişi veya kurum, görüşmenin sağlıklı bir şekilde gerçekleşebileceği yer ve saat aralığını belirleyerek randevu vermeli.
- C-) Görüşme, her durumda bir programa, randevuya bağlı olarak gerçekleştirilmeli ve görüşmenin yeri, saati, süresi teyit edilmeli.
- D-) Görüşme öncesinde taraflar hem birbirleri ile hem de görüşme konusu ile ilgili gerekli bilgileri toplamış, hazırlıklarını yapmış olmalı.
- E-) Görüşmeye katılanlar giyim kuşam, temizlik ve bakım konularında hassas olmalı.
Açıklama: Görüşmede açık, anlaşılır bir dil yerine dolaylı ve belirsiz ifadeler kullanılmalı.
Aşağıdakilerden hangisi konuşmanın doğru, güzel ve etkili bir şekilde gerçekleşmesi için kişinin konuşmayla ilgili olarak dikkat etmesi gereken özelliklerden değildir?
- A-) Açıklık
- B-) İnandırıcılık
- C-) Doğallık
- D-) İnandırıcılık
- Cevap E-) Güzellik
Açıklama: Konuşmanın doğru, güzel ve etkili bir şekilde gerçekleşmesi için kişinin konuşmayla ilgili olarak dikkat etmesi gereken başka özellikler;
Açıklık Açıklık, konuşmanın hem fizyolojik hem de psikolojik yönüyle ilgilidir. Sesleri doğru çıkarmak, yine o sesleri sözcüklere dönüştürürken doğru boğumlamak, sözcükleri cümlelere dönüştürürken iletilmek istenen mesaja göre doğru vurguları yapmak açık konuşmanın fizyolojik yönünü ilgilendirir ve başarılı bir konuşma için gereklidir.
İçten olmayı gerektiren doğallık, konuşmacının yapmacık sözcük tercihleri ve vurgulara başvurmadan iletmek istediği mesajı karşısındakilere ulaştırması ile mümkün olabilir.
İnandırıcılık, konuşmacının ortaya koyacağı fikirlerin dinleyici tarafından inandırıcı bulunabilmesi için bu fikirlere önce konuşmacının inanmış görünmesi gerekir.
İlginçlik Konuşmanın konusu her zaman ilgi çekici olmayabilir.
Konuşmacının Bilgi ve Donanımı Konuşmacının genellikle ilk ve temel amacı dinleyiciye mesaj, bilgi iletmektir.
Ön Çalışma Başarılı bir konuşmacı dinleyici karşısında konuşmadan önce belirli hazırlık süreçlerini geçirmelidir.
Diğer yandan; doğru, güzel ve iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özellikler; işitilebilirlik, esneklik, akıcılık ve hoşagiderliktir.
Ancak güzellik bu koşullardan biri değildir.
Aşağıdakilerden hangisi konuşmayla ilgili dikkat edilmesi gereken özelliklerden biridir?
- A-) Esneklik
- B-) Tını
- Cevap C-) Açıklık
- D-) İşitilebilirlik
- E-) Sıklık
Açıklama: Açıklık
Aşağıdakilerden hangisi kültüre bağlı değişiklikler gösterir?
- Cevap A-) Beden dili
- B-) Üslup
- C-) Tını
- D-) Durak
- E-) Ezgi
Açıklama: Vücut hareketlerinin başkaları tarafından ortak bicimde algılanmasında kültürel kalıplar çok önemlidir. Aynı vücut hareketlerinin başka kültür ortamlarında sergilenmeleri sırasında aynı tepkileri göremeyebileceğini dikkate almak, dolayısıyla konuşma öncesinde dinleyiciyi bu özellikleri ile de tanımak gerekir. Doğru cevap A’ dır.
Aşağıdakilerden hangisi sözlü iletişimde beden dilinin kullanımıyla ilgili dikkat edilmesi gereken özelliklerden değildir?
- A-) Beden dili ne konuşmanın önüne geçecek şekilde abartılı ne de konuşmanın gerektirdiği vücut hareketlerinden yoksun olmalı.
- B-) Konuşmacı, bedenin hareketleri ile bu hareketlerin anlamı, dinleyici üzerinde oluşturduğu algı arasındaki ilişkiyi tanımalı.
- Cevap C-) Konuşmacı; her konuşma türünde ve her dinleyici grubu karşısında aynı davranışı ve görünüşü sergileyerek tutarlı olmalı.
- D-) Aynı vücut hareketlerinin başka kültür ortamlarında sergilenmeleri sırasında aynı tepkileri göremeyebileceği dikkate alınmalı, dolayısıyla konuşma öncesinde dinleyici bu özellikleri ile de tanınmalı.
- E-) Konuşmacı, bakımı, giyimi, genel tavırları kısacası görünüşü ile dinleyici üzerinde olumlu bir algı oluşturmalı.
Açıklama: Konuşmacı; her konuşma türünde ve her dinleyici grubu karşısında aynı davranışı ve görünüşü sergileyerek tutarlı olmalı.
Aşağıdakilerden hangisi sözlü sunum sırasında dinleyicinin dikkatini çekmeye yönelik tekniklerden biri olamaz?
- Cevap A-) Kısaltmaların, jargonların kullanılması
- B-) Sunulan önerilerin dinleyicilere nasıl avantajlar sağladığına değinilmesi
- C-) Dinleyicilere sunumla ilgili soruların sorulması
- D-) Beden dilinin anlaşılırlığa hizmet edecek şekilde etkin kullanılması
- E-) Anlatılanların sözlü resimlere çevrilerek ifade edilmeye çalışılması
Açıklama: Kısaltmaların, jargonların kullanılması
Aşağıdakilerden hangisi ton/tonlama ile ilgili yanlışbir ifadedir?
- A-) Kesin yargılı bildirim cümleleri alçalan tonda olur.
- B-) Cümle içerisinde ara sözler düz bir tonda olur.
- C-) Soru cümleleri yükselen tonda olur.
- Cevap D-) Cevaplarda yükselen tonlama olur.
- E-) Bağlama ve anlama göre kayıtsız, alaycı, sinirli vb. tonlar bulunur.
Açıklama: Kesin yargılı bildirim cümlelerinin alçalan tonda olduğu, cümle içerisinde ara sözlerin düz bir tonda belirtildiği, soru cümlelerinde yükselen, cevaplarda alçalan tonlama olduğu, bağlama ve anlama göre kayıtsız, alaycı, sinirli vb. tonların bulunduğu görülmektedir (Eker, 2005: 323). Doğru cevap D’dir.
Aşağıdakilerden hangisi tonlamanın işlevlerinden değildir?
- Cevap A-) cümleler arasındaki vurgu farklarına işaret etmek
- B-) dinleyenlere, yeni ve farklı olanı kavrama bakımlardan ipuçları vermek
- C-) dinleyenlere, konuşmanın akışını kestirme bakımlardan ipuçları vermek
- D-) konuşmanın dil bilgisini daha yetkin biçimde algılayabilmek
- E-) konuşmanın söz dizimsel yapısını daha yetkin biçimde algılayabilmek
Açıklama: Tonlamanın işlevleri arasında heceler arasındaki vurgu farklarına işaret etmek, dinleyenlere, yeni ve farklı olanı kavrama, konuşmanın akışını kestirme vb. bakımlardan ipuçları vermek, konuşmanın dil bilgisini ve söz dizimsel yapısını bu yolla daha yetkin biçimde algılayabilmek yer almaktadır. A
Aşağıdakilerden hangisi yanlış sesletilmiş bir sözcüktür?
- Cevap A-) adele
- B-) hafakan
- C-) ahbap
- D-) arabesk
- E-) amfi
Açıklama: Adele yanlış sesletilmiştir. Doğru sesletilmiş hali adaledir. Diğer seçenekler doğru sesletilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi ünlü ile başlayan ek aldığında Türkçenin ünlü uyumuna göre kalın sıradan ünlülerle söylenmesi gerekirken ince sıradan ünlülerle söylenmektedir?
- A-) Kanıt
- B-) Ağıl
- Cevap C-) Kabahat
- D-) Yapıt
- E-) Kurul
Açıklama: Dilimize Arapçadan geçen “Kabahat” sözcüğü kalın ünlü ile bittiği halde t sesinin inceltici özelliği nedeniyle ince ünlü ile devam eder. Örneğin kabahati… Doğru cevap C’dir.
Aşağıdakilerden hangisi, doğru ve güzel ve etkili konuşmanın temel ilkelerinden, konuşmanın hem fizyolojik hem de psikolojik yönüyle ilgili olanıdır?
- Cevap A-) Açıklık
- B-) Doğallık
- C-) İnandırıcılık
- D-) İlginçlik
- E-) Üslup
Açıklama: Açıklık, konuşmanın hem fizyolojik hem de psikolojik yönüyle ilgilidir.
Aşağıdakilerden hangisi, doğru, güzel, iyi bir sesin sahip olması gereken temel fiziksel özelliklerinden biri değildir?
- A-) İşitilebilirlik
- B-) Esneklik
- C-) Akıcılık
- D-) Hoşagiderlik
- Cevap E-) Kaynaştırıcılık
Açıklama: Kaynaştırıcılık bu özelliklerden biri değildir.
Aşağıdakilerden hangisi, konuşmanın doğru, güzel ve etkili bir şekilde gerçekleşmesi için dikkat edilmesi gereken özelliklerdendir?
I: Açıklık
II: Doğallık
III: İnandırıcılık
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) Yalnız III
- D-) Yalnız I, III
- Cevap E-) I, II, III
Açıklama: Konuşmanın doğru, güzel ve etkili bir şekilde gerçekleşmesi için kişinin konuşmayla ilgili olarak dikkat etmesi gereken sesin fizyolojik niteliği ve niceliğinden başka özellikler de bulunmaktadır. Bunlar şöyle sıralanabilir: Açıklık, doğallık, inandırıcılık, ilginçlik, konuşmacının bilgi ve donanımı, üslup. Doğru cevap E’ dir.
Aşağıdakilerden hangisi, kurum ve kuruluşların amaçları ve beklentileri çerçevesinde belirledikleri temel konuları ele almak üzere seçilen uzman kişilerin ve katılımcıların, görüşlerini bu toplantılarda paylaştıkları konuşma türüdür?
- A-) Panel
- B-) Söyleşi
- Cevap C-) Kurultay
- D-) Sempozyum
- E-) Şölen
Açıklama: Kurultay, kurum ve kuruluşların amaçları ve beklentileri çerçevesinde belirledikleri temel konuları ele almak üzere seçilen uzman kişilerin ve katılımcıların, görüşlerini bu toplantılarda paylaştıkları konuşma türlerindendir.
Başarılı bir sunum için aşağıdakilerden hangisi yerine getirilmelidir?
- A-) Konuşma metni ekrana yansıtılmalıdır.
- B-) Önemli mesajlar ilk yirmi dakikadan sonra verilmelidir.
- C-) Kuramsal bir sunum yapılmalıdır.
- Cevap D-) Anekdotlardan yararlanılmalıdır.
- E-) Açılış cümlesi konuya giriş cümlesi olmalıdır.
Açıklama: Sunum sırasında, orada bulunanların okuma yapmak üzere değil konuşma dinlemek üzere gelmiş kişiler olduklarını bilerek sunum yapılmalıdır. Dolayısıyla konuşma metni ekrana yansıtılarak sunum yapılmamalıdır. Eğer konuşmanın ciddi bağlayıcılığı varsa bu tur konuları metindeki ilgili kısmı okuyarak sunmak daha doğru olabilir. Dinleyicilerin konsantrasyon eğrisine dair bilgiler, yirmi dakikadan sonra ciddi oranda dikkat eksilmesi yaşandığını göstermektedir. Buna göre önemli mesajlar, dikkatin yoğun olduğu bölümlerde, yani ilk yirmi dakikada, konuşmanın son bölümünde ya da dinleyicilerin dikkatini çekecek teknikler kullanıldıktan sonra ortaya konulmalıdır. Gereğinden fazla kuramsal bir sunum olmaması için anekdot, örnek vb. yardımcı unsurlardan yararlanılmalıdır. Sesletimi konuşmacı için zor olan sözcükleri kullanmak, konuşmacıyı zor durumda bırakabilir; bu tür sözcükler tercih edilmemelidir. Sunumda açılış cümlelerini özellikle dikkatli seçmek gerekir. Açılış cümleleri, konuya giriş cümleleri olmak zorunda değildir. Doğru cevap D’ dir.
Belirli hislerin sonucu olarak elde, kolda ve başta meydana gelen hareketlere ne ad verilir?
- A-) mimik
- B-) üslup
- C-) ezgi
- Cevap D-) jest
- E-) tını
Açıklama: Jest; belirli hislerin sonucu olarak elde, kolda ve başta meydana gelen hareketlerdir. Doğru cevap D’dir.
Belirli hislerin sonucu olarak elde, kolda ve başta meydana gelen hareketlere ne ad verilir?
- A-) Doğallık
- B-) İnandırıcılık
- Cevap C-) Jest
- D-) İlginçlik
- E-) Minik
Açıklama: Jest, belirli hislerin sonucu olarak elde, kolda ve başta meydana gelen hareketlerdir. Doğru cevap C’dir.
Belirli hislerin sonucu olarak yüzde, yüzü oluşturan organlarda meydana gelen hareketlere ne ad verilir?
- A-) Jest
- Cevap B-) Mimik
- C-) Tik
- D-) Beden dili
- E-) Üslup
Açıklama: Mimik; belirli hislerin sonucu olarak yüzde, yüzü oluşturan organlarda meydana gelen hareketlerdir. Doğru cevap B’dir.
Bir sesi başka seslerden ayırmamızı sağlayan fiziksel niteliğe ne ad verilir?
- Cevap A-) Tını-Renk
- B-) Pes-Tiz Ses
- C-) Durak-Duraklama
- D-) Vurgu
- E-) Ezgi
Açıklama: Bir sesi başka seslerden ayırmamızı sağlayan fiziksel niteliğe tını ya da renk adı verilir. Doğru cevap A’dır.
Bir sunumda önemli mesajlar ne zaman ortaya konulmalıdır?
- A-) Konuşmanın ortasında
- B-) Otuzuncu dakikadan sonra
- C-) Dinleyicilerin dikkati dağılınca
- D-) Dinleyiciler ses çıkarmaya başlayınca
- Cevap E-) İlk yirmi dakikada
Açıklama: Dinleyicilerin konsantrasyon eğrisine dair bilgiler, yirmi dakikadan sonra ciddi oranda dikkat eksilmesi yaşandığını göstermektedir. Buna göre önemli mesajlar, dikkatin yoğun olduğu bölümlerde, yani ilk yirmi dakikada, konuşmanın son
bölümünde ya da dinleyicilerin dikkatini çekecek teknikler kullanıldıktan sonra
ortaya konulmalıdır. Doğru cevap E’dir.
Bu hazırlıklı topluluk konuşmasını diğer benzer konuşma türlerinden ayıran en önemli özelliği, dinleyicilerin, bu konuşma süresince yönetici kontrolünde söz alarak soru ve görüşlerini ifade edebilmeleridir.
Yukarıda anlatılan topluluk konuşma türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Panel
- Cevap B-) Forum
- C-) Açık Oturum
- D-) Nutuk
- E-) Sempozyum
Açıklama: Forumu diğer benzer konuşma türlerinden ayıran en önemli özelliği, dinleyicilerin, forum süresince yönetici kontrolünde söz alarak soru ve görüşlerini ifade edebilmeleridir. Doğru cevap B’dir.
Ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasına ne ad verilir?
- A-) ses
- Cevap B-) boğumlama
- C-) frekans
- D-) tonlama
- E-) vurgu
Açıklama: Boğumlama, ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasıdır. Seslerin doğru biçimde boğumlanması (sesletilmesi) etkili konuşmanın temel koşullarından biridir. Doğru cevap B’dir.
Ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasına ne denir?
- A-) Durak
- B-) Tını
- C-) Ezgi
- D-) Ton
- Cevap E-) Boğumlanma
Açıklama: Ciğerlerden gönderilen havanın ağız ve burun yolundaki ses aygıtlarının yardımıyla ağızdan çıkarken konuşma sesi biçimlerini almasına boğumlanma denir. Doğru cevap E’dir.
Duygulara daha fazla yer veren üslup aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Ziyafet üslubu
- B-) Ayrık üslup
- C-) Keskin üslüp
- Cevap D-) Hissi üslup
- E-) Delil üslubu
Açıklama: Doğru, güzel ve etkili konuşmada olması gereken temel içerik özelliklerini betimleyebileceksiniz.
Duygulara daha fazla yer veren üsluba hissi üslup denir.
Günlük hayatta en çok karşılaşılan, genellikle iki kişi arasında geçen ve karşılıklı konuşma olarak da adlandırılan konuşma türüne ne ad verilir?
- A-) İş Görüşmesi
- B-) Hazırlıklı Konuşmalar
- C-) Nutuk
- Cevap D-) Hazırlıksız Konuşmalar
- E-) Konferans
Açıklama: Hazırlıksız konuşmalar günlük hayatta en çok karşılaşılan, genellikle iki kişi arasında geçen ve karşılıklı konuşma olarak da adlandırılan konuşmalardır. Doğru cevap D’dir.
Hazırlıklı konuşma türlerinden söylev, konferans ve açış konuşmasını kaç kişi gerçekleştirir?
- Cevap A-) 1
- B-) 2
- C-) 3
- D-) 4
- E-) 5
Açıklama: Hazırlıklı konuşma türlerinden söylev, konferans ve açış konuşması tek bir kişi tarafından gerçekleştirilir?
Hertz ölçü birimi sesin hangi özelliğini ölçmek için kullanılır?
- Cevap A-) Sıklık
- B-) Boğumlanma
- C-) Tonlama
- D-) Ezgi
- E-) Vurgu
Açıklama: Sıklık / Frekans: Titreşen her nesnenin 1 saniyedeki yalın titreşimleridir. Ölçü birimi Hertz’dir. İnsanlar 20 ile 20 000 Hertz arasındaki ses dalgalarını algılayabilirler. Sıklıkta meydana gelen değişiklikler, kulaktaki seslerin tonunun alçak ve yüksek olarak algılanmasına neden olur. Doğru cevap A’ dır.
I. Konuşma sırasında diğer bireyleri küçümseyen, küçük düşüren söz ve davranışlardan kaçınılmalıdır.II. Sözlü iletişimin her aşamasında; sorulan sorularda veya sorulara verilen cevaplarda, üzüntünün veya mutluluğun paylaşıldığı durumlarda içten olunmalıdır.III. Konuşma sırasında diğer bireylerin yaşı, cinsiyeti, statüsü gözetilmeli, seçilen ifadelere, üsluba ve iletişimde çok önemli yeri olan beden dilinin kullanımına özen gösterilmelidir. IV. Diğer bireylerin hatalarını gözeten ve her fırsatta dile getiren, buna bağlı olarak da diğer bireyleri daima uyarma eğilimde olan söz ve davranışlardan kaçınılmalıdır. Yukarıdaki seçeneklerden hangileri sözlü iletişim ortamında bireyin uyması gereken kurallardandır?
- A-) Yalnız II
- B-) II ve III
- C-) I ve II
- D-) I, III ve IV
- Cevap E-) I, II, III, IV
Açıklama: Konuşma türlerini ayırt edebileceksiniz.
Yukarıdaki tanımların hepsi sözlü iletişim ortamında bireyin uyması gereken kurallardandır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
I. adele
II. hafakan
III. amfi
IV. acemî
Yukarıdaki sözcüklerden hangileri doğru yazılmıştır?
- A-) I ve II
- Cevap B-) II ve III
- C-) III ve IV
- D-) I ve III
- E-) II ve IV
Açıklama: Soruda verilen sözcüklerin doğru yazılışları sırasıyla adale, hafakan, amfi ve acemidir. Doğru cevap B’dir.
Kitle toplantılarında halkı galeyana getirmek isteyenlerin, halk katiplerinin, inkılapçıların tercih ettiği, bazen çekingen ve azametli bazen birden bire patlayan, bağırtan ama genelde ardında coşkunluk saklayan üslup türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Ziyafet üslubu
- Cevap B-) Keskin üslup
- C-) Vaiz üslubu
- D-) Övünme üslubu
- E-) Çenebaz üslup
Açıklama: Kitle toplantılarında halkı galeyana getirmek isteyenlerin, halk katiplerinin,
inkılapçıların tercih ettiği, bazen çekingen ve azametli bazen birden bire patlayan, bağırtan ama genelde ardında coşkunluk saklayan üsluba keskin üslup denir. Doğru cevap B’dir.
Kişinin konuya ve amaca göre seçeceği üslup çeşitlerini sınıflandıran Cosson’a göre hangisi, “başkaları üzerinde bıraktığı etki tartışılamayacak, bu şekilde konuşanları içerisinde bulundukları grupların başına getiren, kişinin kendisine duyduğu güvenin ve kendisine dair övgülerin dinleyicinin hürmetini kazanmaya engel oluşturmaması gereken” üslup özelliklerine sahiptir?
- A-) Çenebaz üslup
- Cevap B-) Övünme üslubu
- C-) Ağır üslup
- D-) Yetkin üslup
- E-) Vaiz üslubu
Açıklama: Doru yanıt B şıkkıdır.
Konuşma sırasında ifadelerin aralarına takılan ve genellikle düşünülmeden kullanılan”hı, şey, işte vs.” gibi ifadelere ne ad verilir?
- A-) bilgi şöleni
- Cevap B-) asalak sözler
- C-) açış konuşması
- D-) hazırlıksız konuşma
- E-) beden dili
Açıklama: Konuşma sırasında ifadelerin aralarına takılan ve genellikle düşünülmeden kullanılan bazı sesler, sözcükler veya ifadeler bulunur. Bu asalak sesler ve sözler konuşmadan çıkarıldığında büyük bir çoğunlukla sözlü iletişimde herhangi bir dilsel boşluk oluşmaz. “ıı, hı, şey, yani, falan, evet, tamam mı, oldu, işte, artı, dermişim, ondan sonra, neyse, efendime söyleyim, anlatabildim mi vb.” asalak ses ve sözler konuşmacının dikkat eksikliği ile çok yakından ilişkilidir. Doğru cevap B’dir.
Konuşmacının sıklıkla duraklaması, boğazının gıcıklanması, her cümlesinin adeta koşudaki bir engel gibi önünde durması şeklinde kendisini gösteren üslup aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) çekingen üslup
- B-) övünme üslubu
- C-) monoton üslup
- D-) ağır üslup
- E-) keskin üslup
Açıklama: Konuşmacının sıklıkla duraklaması, boğazının gıcıklanması, her cümlesinin adeta koşudaki bir engel gibi önünde durması şeklinde kendisini gösteren çekingen üsluptur. Doğru cevap A’dır.
Konuşma sırasında ifadelerin aralarına takılan ve genellikle düşünülmeden kullanılan bazı sesler, sözcükler veya ifadeler bulunur. Bunlara ne ad verilir?
- A-) Düşünülmemiş söz/ses
- Cevap B-) Asalak söz/ses
- C-) Gereksiz söz/ses
- D-) Yersiz söz/ses
- E-) Gayrimeşru söz/ses
Açıklama: Doru yanıt B şıkkıdır.
Konuşmanın içten olması, yapmacık sözcükler içermemesi etkili konuşmanın hangi özelliğidir?
- A-) açıklık
- Cevap B-) doğallık
- C-) inandırıcılık
- D-) ilginçlik
- E-) üslup
Açıklama: Sözlü iletişim sırasında dinleyici üzerinde etkili olabilmek için gerekli unsurlardan bir diğeri konuşmanın doğallığıdır ve bu, konuşmacının inandırıcılığı bakımından çok önemlidir. İçten olmayı gerektiren doğallık, konuşmacının yapmacık sözcük tercihleri ve vurgulara başvurmadan iletmek istediği mesajı karşısındakilere ulaştırması ile mümkün olabilir. Doğru cevap B’dir.
Konuşmayı tekdüze olmaktan çıkarmak için kullanılan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Vurgu
- B-) İşitebilirlik
- Cevap C-) Esneklik
- D-) Akıcılık
- E-) Hoşagiderlik
Açıklama: Esneklik: Esneklik, ses hacminin değişikliğe bağlı olan ses tonunu ya da perde değişikliğini ifade eder. Konuşmayı aynı tonda, tekdüze olmaktan çıkaran unsurlardan biri, ses hacminin ve perdelerinin karışık olarak kullanılmasıdır Konuşma sırasında kişi, ses aralığını bilmeli. Doğru cevap C’ dir.
Kurum ve kuruluşların amaçları ve beklentileri çerçevesinde belirledikleri temel konuları ele almak üzere seçilen uzman kişilerin ve katılımcıların, görüşlerini bu toplantılarda paylaştıkları konuşma türüne ne ad verilir?
- A-) Konferans
- B-) Sempozyum
- Cevap C-) Kurultay
- D-) Panel
- E-) Seminer
Açıklama: Kurultay: Kurum ve kuruluşların amaçları ve beklentileri çerçevesinde belirledikleri temel konuları ele almak üzere seçilen uzman kişilerin ve katılımcıların, görüşlerini bu toplantılarda paylaştıkları konuşma türlerindendir. Kurultay da sempozyum gibi, konuşmacı sayısına göre birden fazla oturumda gerçekleştirilebilir ve konuşmacıların katıldıkları ülkeye göre ulusal veya uluslararası nitelikte olabilir. Kurultayın katılımcılarının, bu organizasyonu gerçekleştiren kurum veya kuruluş ile bağlarının önemli olması, kurultayın sonunda ortak kararların alınması ve bu kararların gerçekleşip gerçekleşmediğinin bir sonraki kurultayda değerlendirilmesi, söz konusu konuşma turunu sempozyumdan ayırır. Doğru cevap C’ dir.
Önceden belirlenen bir konunun, o konuda uzman bir grup kişi tarafından tartışılarak ele alındığı konuşmalara ne ad verilir?
- A-) konferans
- B-) açık konuşma
- C-) söylev
- Cevap D-) açık oturum
- E-) panel
Açıklama: Önceden belirlenen bir konunun, o konuda uzman bir grup kişi tarafından tartışılarak ele alındığı konuşmalardır. Davet edilen 3 ile 5 konuşmacı, konunun genel olarak veya sadece belirli bir yönüyle uzmanı olabilir ve uzmanı olduğu konuda görüş bildirmek üzere söz alabilir.
Seslerin, kulağa kalın veya ince, yavaş veya hızlı, alçak veya yüksek ulaşmasını ifade etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Sıklık-Frekans
- B-) Ton-Tonlama
- C-) Durak-Duraklama
- D-) Tını-Renk
- Cevap E-) Tiz-Pes
Açıklama: Seslerin, kulağa kalın veya ince, yavaş veya hızlı, alçak veya yüksek ulaşmasını ifade etmek için pes ve tiz terimleri kullanılır. Doğru cevap E’dir.
Sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda tanımı verilen terimdir?
- Cevap A-) Vurgu
- B-) Ezgi
- C-) Ton
- D-) Frekans
- E-) Ses
Açıklama: Sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesine vurgu denir. Doğru cevap A’dır.
Sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesine ne ad verilir?
- A-) Sıklık
- B-) Boğumlama
- Cevap C-) Vurgu
- D-) Ton
- E-) Ezgi
Açıklama: Vurgu, sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesidir. Doğru cevap C’dir.
Türkçeye başka dillerden geçen bazı dil bilgisel yapılar, yanlış biçimde kullanılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi sözcüğün doğru biçimini gösterir?
- A-) Birfiil
- B-) Beynamaz
- C-) Gidişat
- D-) Mürettebatlar
- Cevap E-) Tadilat
Açıklama: Başka dillerden geçen ve tarihî dönemlerde Türkçede kullanılmış olan bazı dil bilgisel yapılar, artık Türkçede yer almadığından ve dolayısıyla çağdaş Türkçe konuşurları için bilişsel düzeyde işlevlerini yitirmiş bulunduklarından, eski örneklerin kalıntısı olarak ne yazık ki yanlış bicimde kullanılmaktadır.

Doğru cevap E’ dir.
Önceden belirlenen bir konuda karşıt iki görüşün izleyiciler önünde tartışıldığı
konuşma türüne ne denir?
- Cevap A-) Münazara
- B-) Seminer
- C-) Sempozyum
- D-) Panel
- E-) Forum
Açıklama: Önceden belirlenen bir konuda karşıt iki görüşün izleyiciler önünde tartışıldığı
konuşma türüne münazara denir. Doğru cevap A’dır.
İnsanın duygularını, düşüncelerini sese dayalı bir dizge halinde sunması, başka bir deyişle anlamlı parçalara dönüştürülmüş seslerden yararlanarak düşüncelerini ifade etmesine ne denir?
- A-) Anlatım
- B-) Aktarım
- C-) Söyleyim
- Cevap D-) Konuşma
- E-) İletme
Açıklama: İnsanın duygularını, düşüncelerini sese dayalı bir dizge halinde sunması, başka bir deyişle anlamlı parçalara dönüştürülmüş seslerden yararlanarak düşüncelerini ifade etmesine konuşma denir.
İnsanın karşısındakine dileklerini, duygularını sözlü olarak anlatması eylemine ne denir?
- Cevap A-) Sözlü anlatım
- B-) Duygusal anlatım
- C-) Düşünceli anlatım
- D-) Yüz yüze anlatım
- E-) Doğrudan anlatım
Açıklama: İnsanın karşısındakine dileklerini, duygularını sözlü olarak anlatması eylemine
sözlü anlatım denir
“Doğa bilimlerinden sanata, edebiyattan teknik alanlara, eğitimden siyasete kadar uzmanlık gerektiren herhangi bir konuda, bu içeriği anlayabilecek ve sorular yöneltebilecek dinleyici kitlesi karşısında yapılan konuşmalardandır.
Konunun uzmanı bir kişi, bu özellikteki dinleyici kitlesinin beklentilerine uygun olarak konuşmasını bilimsel veriler, analizler ve yargılar ile sunar. Bu konuşma türüne genellikle bilimsel faaliyet yürüten veya bu nitelikte faaliyetlere gereksinim duyan resmî veya özel kurum ve kuruluşlar ev sahipliği yapar; bu konuşma türünün sunum süresi genellikle 45 dakika-1 saat olarak tercih edilir.”
Aşağıdakilerden hangisi bu özellikleri barındıran bir konuşma türüdür?
- A-) Açık Oturum
- B-) Panel
- Cevap C-) Konferans
- D-) Nutuk
- E-) Sempozyum
Açıklama: Konferans